Hướng dẫn học sinh đọc phần tiểu dẫn Nêu vài nét chính về tác giả?. Tác phẩm: - Trên 100 bài chủ yếu là Nôm - Cảm nhận được sự vất vả, tảo tần của người vợ- Tú Xương đã sáng tác bài thơ
Trang 1TUẦN 3 - TIẾT 9:
THƯƠNG VỢ
Trần Tế Xương
A Mục tiêu cần đạt:
Thống nhất SGK + SGV
B Phương tiện thực hiện
SGK + SGV, thiết kế bài học, tranh ảnh, bảng phụ
C Cách thức thực hiện
Trao đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
D.Tiến trình lên lớp
1 Ổn định:
2 Bài cũ: Đọc bài thơ Câu cá mùa thu, nêu nội dung, nghệ thuật
3 Bài mới: GV giới thiệu vào bài
Hướng dẫn học sinh đọc phần tiểu
dẫn
Nêu vài nét chính về tác giả?
Sáng tác của ông?
Hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
Hướng dẫn học sinh đọc văn bản
I Đọc - hiểu khái quát
1 Tác giả:
- Là nhà nho có tâm và có tài
- Sáng tác gồm hai mảng: Trào phúng + trữ tình
- Luôn phê phán mặt trái của xã hội
2 Tác phẩm:
- Trên 100 bài ( chủ yếu là Nôm)
- Cảm nhận được sự vất vả, tảo tần của người vợ- Tú Xương
đã sáng tác bài thơ và cũng là để mỉa mai bản thân mình vô tích sự không giúp được gì cho vợ
II Đọc – tìm hiểu
1 Đọc
2 Thể loại: Thất ngôn bát cú đường luật chữ Nôm
Trang 2Bài thơ được sáng tác theo thể
loại nào?
Nêu chủ đề của bài thơ?
Hướng dẫn học sinh phân tích chi
tiết
Bà Tú được tác giả giới thiệu qua
những hình ảnh, từ ngữ nào?
Theo em quanh năm ở đây là như
thế nào?
Thời gian địa điểm làm ăn của bà
Tú có gì đặc biệt?
Vì sao bà Tú lại vất vả như thế?
Ở trong câu thơ này em thấy điều
gì không bình thường?
Theo em thế nào là “nuôi đủ”?
( cung phụng, chu cấp đầy đủ:
cơm, nước, rượu, quần áo, rủng
rỉnh tiền trong túi…)
Theo em “ một chồng”, như vậy
bà Tú có nhiều chồng chăng?
Hãy chỉ ra sự sáng tạo ca dao của
Tú Xương trong hai câu thơ? Con
cò lặn lội bờ sông Gánh gạo nuôi
chồng…
Theo em thế nào là eo sèo?( nói
đi, vặn lại, bất bình)
Nghệ thuật gì được sử dụng trong
hai câu thơ?
Vd: Ra đi nhớ lấy câu này, sông
sâu chớ lội đò đầy chớ qua
Vậy đò đông trong câu thơ có ý
như thế nào?
3 Chủ đề: Hình ảnh bà Tú đảm đang tháo vát và tình cảm yêu thương, tôn trọng vợ của Tú Xương
III Đọc - hiểu chi tiết:
1 Hai câu đề:
- Về công việc: Bán gạo
- Thời gian: Quanh năm:* Kéo dài một năm ngày này qua ngày khác
* Hết năm này đến năm khác
- Không gian: Mom sông: chỗ cheo leo, chênh vênh, không vững
Nơi đầu sóng ngọn gió
-> công việc vất vả, bận rộn nhưng không ổn định
- Gia đình:
+ Nuôi đủ: Đủ cả về số lượng và chẩt lượng
+ Tự coi mình là thứ con riêng đặc biệt
=> Gánh nặng gia đình đông con, chồng ăn lương vợ nặng trĩu trên đôi vai bà Tú làm rõ tính cách tháo vát, thương yêu chồng con trọn vẹn, đủ đầy của bà Tú Bà là điểm tựa vững chắc cho chồng
2 Hai câu thực:
- Con cò -> thân cò (ẩn dụ) ( Thân lươn bao quản…)
- Lặn lội thân cò: Vất vả, đơn chiếc khi kiếm ăn
- Quãng vắng, đò đông: Cảnh kiếm sống chơi vơi, nguy hiểm
- Eo seo: chen lấn, xô đẩy, vì miếng cơm manh áo mà phải liều lĩnh giành giật, cau có
- Nghệ thuật: Đảo ngữ, từ láy: lặn lội; đối ý: lặn lội.>< eo sèo, quãng vắng>< đò đông
Trang 3Nêu vài nét về gia thế của bà Tú?
Danh của bà Tú: Con gái nhà dong
lấy chồng kẻ chợ Tiếng có miếng
không, gặp chăng hay chớ.( Tú
Xương)
Phụ nữ VN vốn hay lam hay
làm… trung hậu đảm đang
Hai câu thơ này có gì đặc biệt?
Theo em thế nào là âu đành?( cam
chịu, chấp nhận)
Lấy chồng có học mong đỗ đạt
ông nghè , ông cử, bà Tú không
đến nỗi thua thiệt Nhà lại có cơ
ngơi, không chân lấm tay bùn->
Duyên Rồi vật đổi sao dời nhà
cửa sa sút, chồng lại dở dở ương
ương, nết phong lưu không bỏ,
con đông-> nợ: như tấm lụa, mười
hai bến nước
Nhận xét về nghệ thuật?
Hai câu kết là lời chửi, vậy ai chửi
ai? chửi về vấn đề gì? Tạ sao lại
chửi?
Bi kịch của Tú Xương là “ thần
thơ thánh chữ” nhưng “thất cơ lỡ
vận”
Xã hội trọng nam khinh nữ, xuất
giá tòng phu( lấy chồng theo
chồng),phu xướng phụ tuỳ ( chồng
nói, vợ theo)
GV: Chi bằng đi học làm thầy
phán
Sáng rượu sâm abnh tối sữa bò
Quăng bút lông đi nắm bút chì
- Gia thế khác xa với cuộc sống hiện tại-> sự nhọc nhằn, cơ cực hằn trên đôi vai gầy yếu của bà
=>Ngôn từ tả thực, hình ảnh đậm chất dân gian, từ láy, đảo ngữ tác giả đã tái hiện khung cảnh buôn bán vất vả gian nan của bà con tiểu thương(đặc biệt là bà Tú) nơi bến sông bãi chợ tỉnh Nam vừa khắc sâu nét tảo tần, chịu thương chịu khó với tấm lòng xót thương da diết
3 Hai câu luận:
- Duyên chỉ có một mà nợ thì lên tới hai
- Duyên ( may - hạnh phúc; rủi - khổ) ≠ phận ≠ thân => tác giả tự nhập thân than thở giùm bà Tú
- Câu thơ như một tiếng thở dài cam chịu
-> Đối ý: năm nắng >< mười mưa; thành ngữ,từ ngữ dân gian cùng với dùng số từ tăng tiến Tú Xương đã khắc tạc nổi bật đức nhẫn nại, vị tha, hy sinh thầm lặng của bà Tú Tình thương vợ sâu nặng cũng dồn chứa trong những dằn vặt âm thầm ấy
4 Hai câu kết:
- Tú Xương chửi mình vì cái tội làm chồng mà hờ hững để
vợ vất vả lặn lội kiếm ăn
- Tú Xương chửi xã hội, chửi thói đời bạc bẽo, đểu cáng( trọng nam khinh nữ) để cho bà Tú vất vả mà vẫn ngheo đói
=> Là lời tự trách, tự nhận lỗi về mình, là người chông vô tình, vô tâm, vô trách nhiệm không giúp được gì còn là khổ
vợ con
* Tổng kết: - Nghệ thuật: Dùng từ, đối, đảo, láy, liệt kê, thành ngữ, vận dụng ca dao -> tiếng cười trào phúng
Trang 4=> Theo tây sướng vợ con nhưng
lương tâm, lương tri không cho
phép
Hướng dẫn học sinh đọc ghi nhớ
- Nội dung:Tình cảm và tấm lòng yêu thương, quý trọng, tri ân vợ
* Ghi nhớ: SGK
4 Củng cố: Nêu nội dung sâu xa của bài thơ
Suy nghĩ của anh chị về hình ảnh người phụ nữ phong kiến xưa
5 Dặn dò: Học bài cũ, soạn bài mới