MỤC TIÊU : 1-Về kiến thức: Nỗi lòng đau xót, thương dân của Đồ Chiểu, tội ác của TD Pháp bài 1 ; được cái hồn của cảnh trí Hương Sơn bằng cảm nhận và ngòi bút tài hoa của Chu Mạnh Tri
Trang 1TUẦN 5 - TCT: 17 + 18
Đọc thêm: CHẠY GIẶC - Nguyễn Đình
Chiểu-BÀI CA PHONG CẢNH HƯƠNG SƠN - Chu Mạnh
Trinh-I MỤC TIÊU :
1-Về kiến thức: Nỗi lòng đau xót, thương dân của Đồ Chiểu, tội ác của TD Pháp (bài 1) ;
được cái hồn của cảnh trí Hương Sơn bằng cảm nhận và ngòi bút tài hoa của Chu Mạnh Trinh qua bài hát nói (bài 2)
2-Về kĩ năng: Hiểu một vài đặc điểm của thơ trữ tình Trung đại VN Biết vận dụng hiểu
biết vào việc phân tích thơ trữ tình khi làm bài NLVH
3-Về thái độ sống: Rèn luyện tâm hồn nhân hậu, biết thương cảm với nổi đau người khác
Có ý thức yêu mến thiên nhiên, cảnh đẹp , bảo vệ MT thiên nhiên Lên án những kẻ hủy hoại
MT
II-CHUẨN BỊ :
1.Phương tiện:
*GV: tranh chân dung tg NĐ Chiểu và Chu Mạnh Trinh, tranh ảnh về thắng cảnh Hương Sơn
*HS: đọc –hiểu về chủ đề và nét NT đặc sắc của 2 bài thơ
2.Phương pháp:
-GV tổ chức HS theo cách kết hợp đọc sáng tạo, nêu vấn đề, trao đổi thảo luận trả lời câu hỏi
III-TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1.Ổn định lớp: sỉ số, trật tự
2.Kiểm tra bài cũ :
- Thái độ của Cao Bá Quát Đối với danh lợi ? Hình ảnh bãi cát đã thể hiện thái độ đó như thế nào ?
-Đáp án: phần II Mục 1.trong phần Đọc văn “Bài ca ngắn đi trên bãi cát”
3.Giới thiệu bài mới:
-Để hiểu thêm về vẻ đẹp trong tư tưởng yêu nước của VHTĐVN , hôm nay chúng ta sẽ cùng
nhau tìm hiểu thêm 2 bài thơ nổi tiếng: Chạy giặc của Nguyễn Đình Chiểu và Hương Sơn
phong cảnh ca của Chu Mạnh Trinh.
-Nội dung bài học :
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA
HS
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
HĐ 1:Hướng dẫn HS tìm
hiểu chung :
-PV: Hoàn cảnh đất nước
khi tg sáng tác bài thơ ?
-Gọi hs đọc diễn cảm bài thơ
(?) bố cục bài thơ ?
-Cho học sinh đọc câu hỏi 1
SGK, thảo luận
(?) Cảnh đất nước và nhân
dân khi P đến xâm lược
được tg miêu tả thế nào ở 2
câu đề ?
-GV giảng bổ sung ý chính
(?) Nét đặc sắc về NT trong
câu 3-4 ? 5-6 ?Tg đã miêu
tả cụ thể những con người &
sự việc nào khi giặc tới ?
-GV bình giảng, chỉ ra nét
đặc sắc trong cách sử dụng
từ ngữ miêu tả và bộc lộ
cảm xúc của tg NĐC
-HS Dựa vào tiểu dẫn -> trả lời ngắn gọn
- Đọc bài thơ
-HS chia bố cục - thảo luận nhóm trả lời cá nhân
-HS đọc lại 2 câu Đề, phát hiện chi tiết, trình bày ý kiến
-HS lắng nghe, ghi chép
-HS đọc lại 4 câu thơ
kế, phát hiện và phân tích các chi tiết, nêu cảm nhận
-HS lắng nghe
A Văn bản: " Chạy giặc"
I Tìm hiểu chung
1 Hoàn cảnh sáng tác
- 17-2-1859 thành Gia Định bị T/d
P chiếm đóng -> đau đớn trước cảnh nước mất nhà tan -> NĐC cảm xúc viết bài thơ này
2 Bố cục:*2 phần: - Sáu câu đầu:
cảnh nhân dân chạy giặc
- Hai câu kết: thái độ của tác giả
II Hướng dẫn đọc hiểu
1 Câu 1-2 (SGK)
- Nét đặc sắc trong ngòi bút tả thực
* C1-2: Lời tự sự xen lẫn bút pháp
tả thực: “ Tan chợ…” : Thời gian xảy ra biến cố lịch sử DT: Chính xác, cụ thể
- “ Bàn cờ thế phút sa tay => Tâm trạng bàng hoàng, ngơ ngác, sững sờ…- > Thất bại nặng nề của quân
và dân ta Đất nước rơi vào thế hiểm nghèo
* C 3-4: Hiện thực thảm cảnh đất
nước
- NT: + Đối Bỏ nhà …>< Mất
ổ…
+ Hình ảnh đặc trưng: Lũ
trẻ-Bầy chim + từ láy “ lơ xơ” “ dáo
dác” + Đảo ngữ
=> Bức tranh tang thương, thảm
Trang 3-GV: Tâm trạng tg trong câu
thơ kết ?
HĐ 3:hướng dẫn HS tổng
kết bài :
(?) Đánh giá của em về ND
và NT của bài thơ?
-GV bổ sung
HĐ 4:Hướng dẫn HS tìm
hiểu bài thơ Hương Sơn
phong cảnh ca
GV: cho HS đọc phần tiểu
dẫn, giảng bổ sung
-H/d
-Trình bày cảm nhận chung?
- Chia bố cục?
- HS Phát hiện & thảo luận, phân tích
-HS đọc, nhận biết, trình bày ý kiến
-HS suy nghĩ, trình bày
ý kiến cá nhân về giá trị ND và NT của bài thơ
hs đọc diễn cảm bài thơ
cảnh nước nhà tan tác
* C 4-5: -NT Đối:(Bến Nghé… ><
Đồng Nai…
tan bọt nước ><nhuốm màu mây)
-Quê hương bị chiến tranh tàn phá nặng nề => Cảnh tượng tang thương - Lời thơ nghẹn ngào, đau xót, oán hận
2 Câu hỏi 3:
* Câu thơ 7-8:
- Kiêủ câu hỏi + Giọng điệu da diết
“ trang dẹp loạn …”
=> Hàm ẩn câu trả lời > khẳng định thái độ hèn nhát và bất lực của triều đình nhà Nguyễn đẩy ND vào cảnh loạn li tan tác, khốn khổ, đau thương
-> Tâm trạng : Căm phẫn, oán trách, mong có vua hiền đứng ra cứu dân, giúp đời
III.Tổng kết:
-Chạy giặc : Bài thơ Nôm bình dị, chân thực ghi lại những xúc cảm của nhà thơ vào thời khắc đau thương của cả DT
-> nỗi đau mất nước, oán hận triều đình, xót xa cho dân lành mắc nạn
B.HƯƠNG SƠN PHONG CẢNH CA
I TÁC GIẢ: Chu Mạnh Trinh
(sgk)
II ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
Trang 4GV: hướng dẫn HS tìm
hiểu chi tiết
H: Cảnh đẹp HS được tác
gỉa giới thiệu ntn? Cảm xúc
của tác giả?
-GV hướng dẫn HS phát
hiện từ ngữ mang thần thái,
hình ảnh gợi tả, các biện
pháp NT và phân tích ý
nghĩa
GV giảng bình bổ sung ý
-GV: tg nhận xét gì về cảnh
HS? Chỉ ra các yếu tố NT
chính ?
GV: Nhận xét & Diễn giảng
HĐ 5: h/d tổng kết:
-GV cho HS tự do bày tỏ
cảm xúc riêng của mình về
ý nghĩa của bài thơ sau khi
đọc xong
-GV gợi ý cho HS về 1 cách
hiểu
-HS xem SGK, tóm tắt
và nêu ý quan trọng về
tg, tp
- Suy nghĩ & trả lời độc lập
HS Phát hiện các yếu
tố NT cơ bản & nêu ý kiến
-HS lắng nghe & ghi vở
-HS tổng hợp & k/q
ND + NT, đọc ghi nhớ trong SGK
-HS suy nghĩ, cảm nhận và trình bày cảm xúc chân thành
1.Giới thiệu Hương Sơn
- Giới thiệu từ nhiêù góc độ : HS
rất đẹp, hứa hẹn nhiều thú vị
-Tâm trạng nhà thơ khao khát, ước mơ cháy bỏng
- Kìa: thán từ => Cảnh mở ra: Non nước mây
Đệ nhất động ?
ngạc nhiên, vui mừng
Cách giới thiệu khéo léo, tự nhiên, thuyết phục về HS trùng điệp, kì thú, thanh tao
b Tả cảnh Hương Sơn
* Cái thần HS cõi thiền
* Vẻ đẹp của thắng cảnh HS:
-Một quần thể vừa thiên tạo, vừa nhân tạo, nhiều tầng, hùng vĩ, gần gũi với con người vừa siêu thoát
c Suy niệm của nhà thơ:
- Cùng giang sơn xếp đặt vẻ đẹp HS Tổ quốc Tự hào, yêu quý
- NT tăng tiến: cành càng cảm xúc thiết tha
- Tạo hoá, tràng hạt màu sắc tâm linh kín đáo bộc lộ lòng yêu nước
3.Tổng kết: Yêu thiên nhiên đến
độ say mê bằng TY của một tâm hồn thi sĩ tài hoa, CMT đã phát hiện và truyền tả được vẻ đẹp độc đáo, thanh tao, thoát tục của HSkín đáo gửi gắm chút tình yêu
Trang 54.Củng cố : Tâm sự yêu nước của NĐC & CMT trong 2 bài thơ đọc thêm
5.Dặn dò : soạn bài mới: Văn tế NSCG (N.Đ.Chiểu) ,tìm hiểu hoàn cảnh sáng tác, thể loại văn
tế, hình ảnh người nông dân nghĩa sĩ và tình cảm tiếc thương của tác giả
*Phần bổ sung:
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
*Duyệt của TTCM