Về kiến thức - Cảm nhận được vẻ đẹp lãng mạn hào hùng của nhà chí sĩ cách mạng Phan Bội Châu.. Bài mới Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cần đạt Hoạt động 1 - Tóm tắt những nét c
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11
LƯU BIỆT KHI XUẤT DƯƠNG
( Xuất dương lưu biệt - Phan Bội Châu)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Về kiến thức
- Cảm nhận được vẻ đẹp lãng mạn hào hùng của nhà chí sĩ cách mạng Phan Bội Châu
2 Về kĩ năng
- Thấy được nét đặc sắc về nghệ thuật trong thơ Phan Bội Châu
3 Về thái độ
- Bồi dưỡng cho HS những tình cảm cao đẹp: chí làm trai, lòng yêu nước
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
- SGK, SGV, Giáo án, tài liệu tham khảo, sách chuẩn kiến thức kĩ năng
2 Học sinh
- SGK, vở ghi, tài liệu tham khảo…
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
- Phương pháp đọc hiểu, phân tích, thuyết trình kết hợp trao đổi thảo luận
- Tích hợp phân môn: Làm văn, tiếng Việt, đọc văn
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức lớp
Trang 22 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cần đạt
Hoạt động 1
- Tóm tắt những nét chính
về tiểu sử và sự nghiệp văn
học của Phan Bội Châu?
- Hoàn cảnh ra đời của bài
thơ?
- HS đọc với giọng khoẻ
khoắn, mạnh mẽ thúc giục
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Cuộc đời (1867 - 1940), biệt hiệu Sào Nam, quê ở Nam Đàn Nghệ An Khi phong trào Cần Vương thất bại ông là những người đầu tiên nuôi ý tưởng tìm đường cứu nước mới
- Ông lập ra hội Duy tân, lãnh đạo phong trào Đông
Du và xuất dương sang Nhật Ông bôn ba 20 năm để tìm đường cứu nước, năm 1925 ông bị thực dân Pháp bắt cóc ở Thượng Hải
- Ông được xử trắng án nhưng bị giam lỏng ở Huế
- Sự nghiệp văn học: ông là nhà văn lớn để lại kho tàng thơ văn đồ sộ Tác phẩm chính : SGK
- Ông được coi là cây bút xuất sắc nhất của văn học Cách mạng đầu thế kỉ XX
2 Tác phẩm
- Bài thơ được sáng tác năm 1905 khi Phan Bội Châu tạm biệt bạn bè đồng chí lên đường sang Nhật Bản
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc
Trang 3- Nội dung của 2 câu này?
- Em có nhận xét gì về chí
làm trai của tác giả?
- Chí làm trai của tác giả
được triển khai như thế
nào?
2 Tìm hiểu tác phẩm
a/ Hai câu đề
- Hai câu đề cập đến chí làm trai nói chung, khẳng định một lẽ sống đẹp: phải lạ, phải sống cho phi thường dám làm những việc lớn lao không sống tầm thường tẻ nhạt
- Chí làm trai của tác giả gần gũi với chí làm trai của các nhà nho thuở trước nhưng đã có sự táo bạo và quyết liệt hơn
- Con người dám đối mặt với đất trời để khẳng định mình, vượt lên cái mộng công danh tầm thường để làm những việc lớn lao
- Lí tưởng sống ấy đã tạo cho con người tư thế mới khoẻ khoắn ngang tàn, sánh ngang thách thức cùng trời đất
b/ Hai câu thực
- Hai câu này triển khai cụ thể chí làm trai của tác giả: chí làm trai gắn với ý thức về cái tôi nhưng đó là cái tôi đầy tinh thần trách nhiệm trước cuộc đời
- Cuộc đời này cần ta nhưng không phải để ta hưởng lạc mà để ta cống hiến cho cuộc đời Câu 3 khẳng định dứt khoát đến câu 4 giọng nghi vấn nhưng lại để khẳng định quyết liệt hơn khát vọng được cống hiến của tác giả
- ý thơ được tăng cấp, giọng thơ thêm khuyến khích
Trang 4- Nhận xét về nghệ thuật
của 2 câu này?
- Tác giả bàn luận gì về chí
làm trai của mình?
- Bài thơ kết thúc như thế
nào?
- Các hình ảnh trong câu
thơ có gì đặc biệt?
giục giã con người
c/ Hai câu luận
- Chí làm trai gắn vào hoàn cảnh thực tế của đất nước,
lẽ nhục vinh được gắn với sự tồn vong của dân tộc, con người đặt mình trong sự tồn tại của đất nước
- Phan Bội Châu dám đối mặt với nền học vấn cũ để khẳng định sách vở thánh hiền chẳng giúp được gì trong buổi nước mất nhà tan khát vọng tìm đường cứu nước mới để đưa nước nhà thoát khỏi cảnh khổ đau
- Nhân vật trữ tình bộc lộ khí phách ngang tàn, táo bạo, mới mẻ của tư tưởng cứu nước mới
d/ Hai câu kết
- Bài thơ kết lại trong tư thế và khát vọng của nhân vật trữ tình trong buổi lên đường
- Các hình ảnh trong câu thơ đều hết sức lớn lao: bể Đông, cánh gió, muôn trùng sóng bạc Tất cả hoà nhập với con người trong tư thế bay lên
- Con người như được chắp thêm sức mạnh để bay lên lãng mạn và hào hùng vượt qua thực tại nghiệt ngã vươn tới những điều lớn lao (phần dịch thơ chưa sát nghĩa)
Đó là hình ảnh đẹp lãng mạn hào hùng và giàu chất
sử thi
III Tổng kết
Trang 51 Nội dung : Lý tưởng cứu nước cao cả, nhiệt huyết sục sôi, tư thế đẹp đẽ và khát vọng lên đường cháy bang của chí sĩ cách mạng trong buổi ra đi tìm đường cứu nước
2 Nghệ thuật :
- Ngôn ngữ khoáng đạt
- Hình ảnh kì vĩ sánh ngang tầm vũ trụ
4 Củng cố
- Ghi nhớ
- Em hãy cho biết vẻ đẹp tâm hồn Phan Bội Châu qua bài thơ?
5 Hướng dẫn học bài ở nhà
- Học thuộc bài thơ
- Chuẩn bị bài Nghĩa của câu