GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11Tuần : LƯU BIỆT KHI XUẤT DƯƠNG Tiết: Xuất dương lưu biệt Phan Bội Châu I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC: giúp học sinh Cảm nhận được vẻ đẹp lãng mạn hào hùng của lớp nhà Nh
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11
Tuần : LƯU BIỆT KHI XUẤT DƯƠNG
Tiết: (Xuất dương lưu biệt )
Phan Bội Châu
I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC: giúp học sinh
Cảm nhận được vẻ đẹp lãng mạn hào hùng của lớp nhà Nho tiên tiến đầu thế kỷ XX: ý tưởng mạnh mẽ, táo bạo, nhiệt huyết sục sôi, kỳ vọng cứu nước cháy bỏng
- Cảm nhận được những nét đặc sắc về nghệ thuật và nhất là giọng thơ tâm huyết, sôi sục, đầy sức thuyết phục của Phan Bội Châu
- Rút ra những bài học về lẽ sống của thanh niên
II/ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
SGK,SGV
III/ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Đọc, phát vấn, diễn giảng
IV/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC:
- Kiểm tra bài cũ:
- Nội dung bài học:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT
HĐ 1: làm việc cá nhân/nhóm
- Gv: Dựa vào TD sgk, hãy nêu
những chi tiết quan trọng, cần ghi
nhớ về tác giả?
- Hs giới thiệu về tg
- GV tóm lược lại những ý cần ghi
I Giới thiệu:
1.Tác giả: +Quê: Nam Đàn, Nghệ An
+Nhà Nho VN đầu tiên nuôi ý tưởng tìm một con đường cứu nước mới theo hướng dân chủ
tư sản
+ Lập Duy Tân hội và lãnh đạo phtrào Đông
Trang 2nhớ về PBC.
- Gv: Bài thơ được sáng tác trong
hoàn cảnh nào?
- Hs trả lời tại chổ
- GV giảng đôi nét về thời đại mới
với sự ả/h Tân thư, NBản Và
không khí đầy bi quan của nước ta
để thấy tầm vóc của PBC, ý nghĩa
chuyến vượt biển
HS đọc bài thơ, chú ý đối chiếu
giữa bản dịch nghĩa và bản dịch
thơ.
- Theo em có câu nào dịch chưa
thật sát không?
.Câu 6: ngu→hoài
.Câu 8:cùng bay lên→tiễn ra khơi
- Bài thơ được làm theo thể thơ
nào? Bố cục của thể thơ ấy?
HĐ 2: làm việc cá nhân/nhóm
- Hs đọc 2 câu đề Đề cập đến vđề
gì?
- Theo PBC, người làm trai phải
ntn? Lạ có nghĩa là gì?
- Đọc 2 câu thực Mối hệ của2 câu
này với 2 câu đề? Giải nghĩa từng
Du
+Nhà văn lớn, cây bút xsắc của văn thơ c/mạng
+Tác phẩm chính…
-Nhà chí sĩ yêu nước, khai sáng con đường cứu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản
- Khơi nguồn cho dòng vchương trữ tình-chtrị
2 Tác phẩm « Xuất dương lưu biệt »
a Hoàn cảnh sáng tác: Trước khi sang Nhật
Bản để lãnh đạo phong trào Đông Du, PBC làm bài thơ này như một lời tiễn biệt
b Bố cục: Thể thơ : Thất ngôn BC Đường
Luật.
Bố cục : - Hai đề, hai thực, hai luận, hai kết Cảm hứng chủ đạo :Quan niệm sống tích cực, tiến bộ
Nhiệt tình, quan tâm của người cách mạng.
II Đọc - hiểu:
1 Hai câu đề: - Quan niệm về chí làm trai: + Phải lạ: phải làm được những điều to lớn,
hiển hách
+ Thay đổi trời đất, xoay chuyển thời thế, nắm
chắc vận mệnh, không khuất phục trước số phận
2 Hai câu thực:- Người nam nhi tồn tại hữu
Trang 3- KL chung về ý nghĩa 2 câu thơ
này?
- Nhận xét về giọng điệu của 4 câu
thơ đầu? Hình thức thể hiện của
câu 4?
- Gv giảng về tình nước ta lúc bấy
giờ:
Gv : Nội dung của hai câu luận có
gì mới ?
- Nêu vđề: Nếu qn của PBC k0 có
gì mới so với những qn về chí làm
trai của Nho gia thì ông có được
xem như một nhà c/m k0? Em hãy
làm sáng tỏ điều đó bằng câu luận?
- Rút ra kết luận về quan niệm, về
cái nhìn của PBC?
ích bằng công - danh
- Tiếp tục bàn về cái chí của người làm trai
- Trong khoảng trăm năm cần có tớ: Trăm năm là thời gian của một đời người, trong thời gian hiện hữu thì cần phải thể hiện vai trò của mình sao cho sự hiện diện của mình trong cuộc đời này là cần thiết
- Khi đã có công thì sau này muôn thủa há không ai còn nhớ đến mình
→khát vọng công danh, khát vọng sống hiển hách, sống có trách nhiệm
- Giọng điệu: khẳng định mạnh mẽ
Phải, há để, cần, há không ai? → Giọng khẳng
định
Câu bốn khẳng định bằng cách chuyển sang giọng nghi vấn sự khẳng định lại càng mạnh
mẽ hơn
- Quan niệm này giống với quan niệm của Nguyễn Công Trứ, Phạm Ngũ Lão…
->PBC khai thác khía cạnh tích cực của quan
niệm chí làm trai.
3 Hai câu luận:
- Non sông: chết, sống: nhục
- Gìơ mà đọc sách THiền: ngu → lỗi thời, lạc hậu
(Non sông đã chết mà vẫn sống thản nhiên thì nhục
Trang 4- Đọc lại hai câu kết Nhận xét về
những hình ảnh được bhiện trong
câu thơ cuối? Tdụng của những h/ả
này?
(Trở lại vđề bản dịch→Người bay
cùng sóng, gió để đi ra biển Đông.
H/ả thơ đẹp, bay bổng Con người
là trung tâm được chắp cánh bởi
kvọng lớn lao, cả muôn trùng đại
dương như chắp cánh cho con
người bay thẳng tới chân trời mơ
uớc.)
HĐ 3: làm việc cá nhân
- Qua bài thơ em rút ra được
những nét tbiểu nào về ND-NT ?
Học sách Thánh hiền giờ là ngu
Vì các sách ấy giờ đây đã trở nên lạc hậu, lỗi thời rồi,
->Quan niệm này của PBC hoàn toàn tiến bộ Ông đã vượt qua được cái nhìn hạn hẹp của một nhà Nho để cái nhìn mang tầm tiến bộ mới
→ qn tiến bộ, cái nhìn của một người cách mạng
4 Hai câu kết:
- Bể Đông, sóng, gió và con người bay lên : hình ảnh lãng mạn, bay bổng
Khao khát được ra đi tìm đường cứu nước Người ra đi với quyết tâm và đầy nhiệt huyết
→Quyết tâm, nhiệt huyết cháy bỏng của PBC với khao khát tìm ra con đường cứu nước
III Tổng kết:
- Qn sống hào hùng, tích cực, mới mẻ của PBC
- Khao khát, quyết tâm, nhiệt huyết cháy bỏng của PBC để đi tìm đường cứu nước
- Giọng thơ vừa bay bổng lãng mạn vừa hùng tráng đầy sức thuyết phục
II Củng cố dặn dò :
- Xem lại bài : nắm tinh thần của bài thơ.- Học thuộc những câu thơ em thích
- Soạn: Hầu trời