Giáo án Ngữ văn 11 tuần 26 bài: Tôi yêu em Puskin

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11 TÔI YÊU EM Puskin -I - Mục tiêu cần đạt: Giúp HS: - Cảm nhận được vẻ đẹp trong sáng của bài thơ cả về nội dung tâm tình lẫn ngôn từ nghệ thuật.. - Đi từ diễn dịc

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11 TÔI YÊU EM

Puskin

-I - Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS:

- Cảm nhận được vẻ đẹp trong sáng của bài thơ cả về nội dung tâm tình lẫn ngôn từ nghệ thuật

- Rèn luyện kỹ năng đọc- hiểu thể loại thơ mà cụ thể là thơ nước ngoài (phân tích trong mối tương quan giữa bản dịch thơ và dịch nghĩa)

- Hình thành thái độ về một tình yêu đẹp đẽ, trong sáng, đầy vị tha, cao thượng

II - Cách thức tiến hành:

1 Phương pháp dạy học:

- Kết hợp phương pháp đọc hiểu, diễn giảng, nêu vấn đề, vấn đáp với phương pháp trực quan

- Đi từ diễn dịch (từ giới thiệu khái quát tác giả, xuất xứ tác phẩm đến phân tích cụ thể bài thơ) đến qui nạp (từ phân tích cụ thể bài thơ, liên hệ với một số bài thơ khác, liên

hệ với những chi tiết cuộc đời, khái quát tư tưởng, tình cảm, phong cách thơ ca của Puskin

2 Phương tiện dạy học:

- SGK, SGV, giáo án, bảng phụ ( Bảng 1: thành tựu của các thể loại thơ Puskin

Bảng 2: bản dịch nghĩa của bài thơ: Tôi đã yêu

III - Tiến trình tổ chức dạy học:

1 Ổn định lớp, nắm sỉ số :(1’)

2 Kiểm tra bài cũ: ( 5’)

Hãy đọc một số câu (đoạn, bài) thơ về tình yêu lứa đôi mà các em cho là hay và cho biết cái hay của câu (đoạn, bài) thơ đó là gì?

3 Lời vào bài mới: (1’)

Từ khi loài người biết yêu và biết làm thơ đã có thơ về tình yêu Tình yêu là đề tài luôn luôn xưa cũ và cũng luôn luôn mới mẻ Mỗi thi nhân khi đến với đề tài huyền diệu này đều có những phát hiện mới mẻ Mỗi thi nhân khi đến với đề tài huyền diệu này đều có những phát hiện riêng Những bài thơ tình hay nhất không hẳn là những bài thơ có hình thức đẹp đẽ, ngôn từ bóng bảy,…mà điều quan trọng là tiếng nói chân thành nơi trái tim yêu đã làm rung động bao trái tim khác khi họ đến với tình yêu tạo nên một sự cộng hưởng sâu xa trong tâm hồn nhân loại Tôi yêu em của Puskin là moật bài thơ như thế Bằng một cách nói giản dị, chân thành, Puskin

đã dạy cho con người biết yêu một cách cao thượng và nhân văn

TG Hoạt động của GV Hoạt động của

HS

Nội dung cần đạt

10’ HĐ 1:

Gọi HS đọc phần tiểu dẫn

(SGK)

Hãy tóm tắt những nét

chính về cuộc đời, sự nghiệp

của Puskin và bài thơ Tôi

yêu em?

Gọi một Hs khác bổ sung,

nhận xét, tóm ý

Đọc

Trình bày

Bổ sung

Lắng nghe, nhận xét

Ghi nhận

I - Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

 Cuộc đời:

- Alecxanđr Xergâyêvich Puskin (1799-1837)

- Xuất thân trong một gia đình quý tộc ở Maxcơva  Sớm tiếp thu những tư tưởng tiến bộ

- Puskin mê làm thơ từ nhỏ, 15 tuổi đã có thơ đăng báo Nhà thơ nổi tiếng Giucôpxki đã coi

Puskin là “người khổng lồ tương lai”

- Khát vọng tự do thấm đượm trong thơ Puskin Ông là người

ca sĩ có tự do Puskin còn là ca sĩ của tuổi trẻ Tình bạn, tình yêu là cảm hứng trong rất nhiều sáng tác của ông

- Tên tuổi Puskin đã trở thành biểu tượng của văn hóa Nga, thơ ông gần gũi mọi tâm hồn Nga

R

?

Dựa vào SGK, em hãy

nêu xuất xứ của bài thơ?

Yêu cầu HS dựa vào SGK

để ghi nhận.

+ Câu 1,2: Đọc chậm, ngập

Trả lời

Gorki coi Puskin là “khởi đầu của mọi khởi đầu còn Gôgôn thì cho rằng Puskin sinh trước thời đại mình hai trăm năm

 Sự nghiệp sáng tác:

- Tài năng thể hiện trên nhiều thể loại: tiểu thuyết thơ, trường ca, truyện ngắn, kịch…nhưng trước hết và chủ yếu vẫn là thơ trữ tình với hơn 800 bài thơ với đủ loại

đề tài

- Có nhiều đóng góp cho thơ ca, văn chương Nga ở cả 2 phương diện:

+ Nội dung: thể hiện tâm hồn nhân dân Nga khao khát tự do và tình yêu

+ Hình thức: xây dựng và phát triển ngôn ngữ văn học Nga

2.Tác phẩm:

2 1 Cảm hứng:

Khơi nguồn từ mối tình của

nhà thơ với Ôlênhina – người con gái nhà thơ cầu hôn nhưng

?

ngừng (do đây là lời thú

nhận, rồi tự nhủ)

+ Câu 3,4: mạnh mẽ, dứt

khoát (như một lời húa hẹn)

+ Câu 5,6: day dứt, u buồn

(sự hồi tưởng và kiểm

nghiệm)

+ Câu 7,8: nhẹ nhàng, điềm

tĩnh (mong ước và điềm tỉnh)

Nhận xét cách đọc

Bố cục bài thơ có thể

chia làm mấy đoạn?Mỗi

phần thể hiện ý nghĩa gì?

Chia nhóm thảo luận

trong thời gian 2’, sau đó cử

đại diện trả lời

Nhận xét, rút ra bố cục

thích hợp

Lắng nghe

Thảo luận.trả lời

Bổ sung

Ghi nhận

không được chấp nhận

2.2 Nhan đề: Nhan đề do

người soạn đặt

2.3 Bố cục: Bài thơ chia

thành 3 đoạn

- Đoạn 1( 4 câu đầu): Lời giã từ mối tình thắm thiết

- Đoạn 2 (2 câu tiếp theo): Nổi đau khổ, hờn ghen

- Đoạn 3 (2 câu còn lại): Tình yêu cao thượng, vị tha

II- Đọc- hiểu văn bản:

?

HĐ 2: Hướng dẫn HS tìm

hiểu văn bản.

Hãy đọc lại 4 câu thơ

đầu và liên hệ với toàn bài

thơ,cho biết cum từ nào

được lập lại nhiều lần và nó

có ý nghĩa như thế nào?

Thể hiện tình yêu có rất

nhiều cách, nếu như Nguyễn

Bính trong thơ ca Việt Nam

khi nói về tình cảm của mình

phải đi từ“Nắng mưa là bệnh

của trời” rồi mới nói “Tương

tư là bệnh của tôi yêu nàng.”

Thì ông hoàng của ty XD lại

dùng những hình ảnh như

biển, sóng “anh không…bên

sóng”để nói về tình yêu của

mình Không đâu xa, Ta-go

thrng bài thở tình 28 của

mình thì nói sao các em?

Dùng những từ rất mỹ lệ, đặc

sắc: “Nếu đời anh chỉ là viên

ngọc/ anh sẽ đập nó ra làm

Đọc

Lắng nghe

1 Lời giã từ mối tình thắm thiết:

 Câu 1,2: Lời thú nhận, tự

nhủ của nhân vật trữ tình

- Cụm từ: “Tôi yêu em” được lập lại: lời khẳng định kết hợp sự thú nhận  trực tiếp, ngắn gọn, cách nói giản dị, chân thành

R

trăm mảnh và xâu thành một

chuổi/ quàng vào cổ em

Nếu đời anh chỉ là một đóa

hoa/tròn trịa, dịu dàng và bé

bỏng/ anh sẽ hái nó ra để đặt

lên mái tóc em

Để rồi: “Nhưng em ơi đời

anh chỉ là một trái tim” mà

“Em là nữ hoàng của vương

quốc đó”

Cũng thể hiện tình yêu nhưng

Puskin của chúng ta ngay từ

đầu bài thơ đã đi thẳng vào

điều cốt yếu  thể hiện sự

giản dị, mộc mạc, nhưng rất

chân thành

Tình yêu của nhân vật

trữ tình cho đối tượng “em”

không chỉ được thể hiện

qua điệp khúc “Tôi yêu em”

mà còn được thể hiện qua

hình ảnh Hình ảnh đó là

hình ảnh nào? Và nó thể

hiện ý nghĩa gì?

Trả lời

- Hình ảnh:“ngọn lửa tình” Nghệ thuật hoán dụ  Tình cảm mạnh mẽ, rạo rực

?

Nhưng cái tình đó có

phải là đang rạo rực trong

hiện tại không các em?

=> Không, chúng ta nhận

thấy thời điểm đang nói là

hiện tại nhưng từ “đến nay”

đã cho ta biết tác gỉa đang nói

về tình yêu không phải trong

hiện tại, nó đã tồn tại từ

trước, rạo rực từ trước và

“đến nay” tác gỉa muốn đấy

nó vào qúa khứ, muốn nó tàn

phai

Những từ ngữ thể hiện

sự trăn trở, băn khoăn của

nhân vật khi muốn đẩy tình

yêu vào qúa khứ?

Đại từ nhân xưng được

thể hiện trong bài thơ này

là đại từ nào?Tác giả dùng

với mục đích gì?

Đọc diễn cảm

Trả lời

Trả lời

- Từ ngữ: “ đến nay”,“chừng có thể”, “chưa hẳn”  Tâm trạng day dứt băn khoăn của nhân vật trước tình cảm của mình  tình cảm của mình chưa thể tàn phai được

- Đại từ nhân xưng: Tôi – em  Trân trọng, xa cách  Giữ

?

?

Gợi: Tôi-em

Thúy Toàn đã dịch bài thơ

này rất hay nhưng cũng chưa

thật sát nghĩa Trình bày

bảng phụ: Trong bản dịch là

“ tôi đã yêu cô”: thể hiện rõ

tình cảm qua sự trang trọng

có phần xa lạ trong cách xưng

hô.(dùng ngôi thứ hai số

nhiều: “cô” thay cho ngôi thứ

hai số ít “em”) Một người rất

ý thức trong cách dùng từ

như Puskin trong bài “Ngài

và anh, cô và em” viết tặng

Ô-lê-nhi-na khi mới gặp

nàng:

“ Nàng buột miệng đổi tiếng

ngài trống rổng/ Thành

tiếng anh tha thiết đậm đà/

Và gợi lên trong lòng đang

say đắm/ Bao ước mơ tràn

hạnh phúc reo ca.

Trước mặt nàng tôi trầm

ngâm đứng lặng

Không thể rời ánh mắt khỏi

Theo dõi SGK, thảo luận, trả lời

Im lặng, lắng nghe, quan sát bảng

phụ

Đọc và trả lời câu hỏi

khoảng cách với em

* Bảng phụ 1

Và tôi nói : “thưa cô, cô đep

lắm!”

Mà thâm tâm: “anh quá đổi

yêu em!”

 Rất ý thức trong cách

dùng từ nhưng ở đây tg lại

dùng Tôi

Em hiểu như thế nào về

cách dùng từ xưng hô này?

Gợi: xa lạ, tác gỉa muốn đẩy

mình vào nơi xa cách với

“em”

 + Câu 3,4:

Em hãy đọc hai câu thơ

3,4 và cho biết chuyển biến

tâm trạng của nhân vật thể

hiện qua những từ ngữ

nào?

“nhưng”, “không để” Nếu

như ở 2 câu trên có sự phân

vân (bằng các từ như: chừng

có thể, chưa hẳn) thì ở đây là

sự dứt khoát, mạnh mẽ

Suy nghĩ, Trả lời

Đọc

Tóm lại: Câu 1,2 như lời khẳng

định tình yêu đồng thời như lời

tự nhủ của nhân vật về tinh yêu dành cho em  Câu 3,4: Sự quyết tâm

- Từ ngữ: “nhưng”, “không để”

- Cấu trúc câu: “không…thêm

R

+ Cấu trúc câu phủ định triệt

để: “không …thêm nữa”=>

một sự dằn lòng, một sự vượt

lên Dù ngọn lửa tình vẫn

chưa tàn phai được nhưng tôi

vẫn cương quyết

Cương quyết nhằm

mục đích gì của nhân vật

“tôi”?

 Không để em “ bận lòng”

hay hồn em phải gợ bóng “u

hoài” 

Liên hệ cuộc đời tác gỉa: cầu

hôn bị từ chối sẽ rất buồn

Nếu so nỗi buồn của nhà thơ

với cái “bận lòng” “u hoài”

của “em” thì dĩ nhiên là tôi -

tác gỉa sẽ buồn hơn rất

nhiều.Và ở đây chúng ta thấy

sự vị tha, nghĩ đến “em”,

mong muốn đem lại hạnh

hạnh phúc cho em  tâm hồn

vươn đến tình yêu với một ý

nghĩa đích thực: làm cho

người mình yêu hạnh phúc

Xem SGK, trả lời

Trả lời nhanh

nữa”  phủ định triệt để

 Dứt khoát, mạnh mẽ vì

không muốn “em” phải “bận

lòng” hay “u hoài”

Vượt lên của ý chí: muốn đem

lại hạnh phúc cho em

?

mới là quan trong nhất dù

“tôi” có buồn, có đau khổ thì

tôi cũng không để cho em

phải “bận lòng” hay “u hoài”

dù đó là tình yêu của “tôi”

 4 câu thơ đầu có sự giằng

xé giữa tình cảm và lý trí

Tình yêu của Puskin là

như thể: mãnh liệt, cao cả,

giàu vị tha Và nếu chỉ dùng

lại ở đó thì ty này lại giống

như một cái gì thoát tục,

không có thực…Tình yêu

trong thơ Puskin không chỉ có

thế mà còn có cả những cảm

giác đớn đau rất thật Nỗi đau

đó được tác gỉa thể hiện trong

dòng hồi tưởng ở 2 câu 5,6 kế

tiếp

+ câu 5,6:

Nếu như 2 câu 3,4 chỉ có

một dấu phấy ngắt giữa 2

câu làm cho câu thơ suôn

sẻ, thể hiện một sự quyết

tâm thì em thấy sự thể hiện

Dựa vào văn bản, xác định

2 Nổi đau khổ, hờn ghen:

- Kết cấu: nhiều dấu phẩy,

?

ở đoạn 2, câu 5,6 có những

điểm khác như thế nào

nhận xét gì về cách ngắt đó?

- Nhiều dấu phẩy, nhiều ngắt

cách, thể hiện sự rối bời, khúc

mắt, sự trào lên của tình cảm

mãnh liệt với những sắc thái

tình cảm

Hai câu thơ đã thể hiện

những sắc thái tình cảm của

nhân vật trữ tình, em hãy

cho biết những sắc thái tình

cảm phức tạp của nhân vật

đó là gì? Và em có nhận xét

như thế nào về các sắc thái

đó?

Gợi: âm thầm, không hy

vọng

rụt rè, ghen tuông

Đây là những sắc thái vốn có

của một tình yêu trần thế

Ta-go cũng đã nói “trái tim anh

lại là vui sướng, khổ đau của

nó là vô biên” Ở Puskin thì

Suy nghĩ, trả lời

Đọc, trả lời độc lập

Tại chổ, trả lời

nhiều ngắt cách

 sự rối bời, khúc mắt, sự trào lên của tình cảm mãnh liệt với những sắc thái tình cảm

- Các sắc thái tình cảm:

+ “Âm thầm”, “không hy vọng”  đơn phương

+ “Rụt rè”, “hậm hực lòng ghen”  yếu đuối, bất lực

 Sắc thái vốn có của một tình yêu trần thế

?

nỗi đau khổ là nỗi đau của

một tình yêu cháy bỏng trong

âm thầm; cuồng nhiệt nhưng

trong vô vọng

Tưởng đã khổ đau lắm rồi

nhưng khi tác gỉa nói “rụt rè”,

“ghen tuông” thì nỗi đau ấy

làm cho người ta trở nên yếu

đuối, trăn trở…đến ghen

tuông bất lực

Cấu trúc ngữ pháp “

lúc…khi” thể hiện điều gì?

HĐ 3: Hướng dẫn HS tìm

hiểu đoạn thơ cuối.

Liên hệ: Puskin trong thơ

tình của mình đã viết rất

nhiều về lòng ghen Ông cho

Suy nghĩ, trả lời

- Cấu trúc ngữ pháp:”lúc…khi”

 mức độ thường xuyên, luôn luôn bị dày vò, đau khổ

 Tác giả đã bày tỏ một cách chân thành, không né tránh những nỗi đau, góc khuất tận đáy sâu của tâm hồn mình  sự trào dâng của tình cảm

3 Tình yêu cao thượng, vị

?

rằng: “trên đời này không có

tra tấn nào đau đớn hơn

những dày vò khắc nghiệt của

ghen tuông” Cũng vì ghen

tuông mà Epghênhi và

Lenxki trong “Epghênhi,

Ônhêghin” vốn là 2 người

bạn đã dẫn đến một cuộc thi

đấu súng một mất một còn

Alêcô trong “đoàn người

Tigan” thì giết chết người yêu

mình khi bị phản bội

 Đó là những trạng thái tiêu

cực, vị kỉ và nhân vật “tôi”

với một chủ ý sáng suốt, một

trái tim biết yêu thương thật

sự đã vượt lên tất cả những

nổi đau, sự vị kỉ để đến với

một tình yêu cao thượng và

rất đổi nhân văn:

“ Tôi yêu em chân thành,

đắm thắm

Cầu em được người tình như

tôi đã yêu em”

+ Chân thành, đằm thắm: là 2

Tập trung xem SGK

tha:

mong ước, thiết tha:

- “Chân thành”, “đằm thắm” 

phẩm chất mà mọi tình yêu đều muốn đạt được  tình yêu đã đi đến bề sâu của nó

phẩm chất mà mọi tình yêu

đều muốn đạt tới

+ Lời cầu chúc: Theo lôgic

thông thường thì người ta sẽ

cầu mong cho người mình

yêu cũng yêu mình Nhưng

tình yêu cao thượng đã khiến

nhân vật trữ tình vượt lên trên

cái logic thông thường đó,

mang đến cho câu thơ cuối

một bất ngờ và nhiều ý vị?

Em có suy nghĩ gì về ý

nghĩa lời cầu chúc này?

Có nhiều cách hiểu:

+ Tự tin kiên hãnh khẳng

định tình yêu của mình một

lần nữa Tình yêu của tôi

dành cho em lớn lắm, và tôi

luôn mong ước em cũng được

yêu bởi một tình yêu to lớn

như vậy

+ Sự chua xót, nối tiếc: người

tình của em chắc gì đã yêu

em bằng tôi, nhưng tôi cũng

cầu chúc em được hạnh phúc Suy nghĩ, trả

- Lời cầu chúc:

+ Tình yêu cao cả của “tôi” dành cho em,

+ “Tôi” luôn mong muốn em được hạnh phúc trọn vẹn

?

 Với cách hiểu nào đi nữa

thì qua lời cầu chúc chúng ta

cũng thấy rằng: tình yêu cao

cả của “tôi” dành cho em, và

tôi luôn mong muốn em được

hạnh phúc tron vẹn  sự hài

hòa giữa tình cảm và lý trí

HĐ 4: Hướng dẫn HS ghi

nhận những nội dung cần

nắm.

Bài thơ đã gợi cho các em

những cảm nghĩ gì về hồn thơ

Puskin nói chung và tình yêu

nói riêng?

=> Thể hiện nỗi buồn nhưng

đây là nỗi buồn trong sáng,

không hề bi lụy của một tâm

hồn yêu đương chân thành,

mãnh liệt, nhân hậu vị tha dẫu

mối tình vô vọng được viết

bằng loại ngôn ngữ trong

sáng, giản dị, nhưng vô cùng

tinh tế

Điều này được thể hiện rất

lời

Lắng nghe,

III - Tổng kết:

- Nội dung: (ghi nhớ):

thể hiện nỗi buồn nhưng đây là nỗi buồn trong sáng, không hề bi lụy của một tâm hồn yêu đương chân thành, mãnh liệt, nhân hậu

vị tha dẫu mối tình vô vọng

- Nghệ thuật: Ngôn ngữ trong

sáng, giản dị nhưng tinh tế

đậm đặc trong các sáng tác

của ông như nài “Một chút

tên tôi đối với nàng…Có điều

kiện thì các em về nhà tìm

hiểu thêm

Gọi HS đọc phần ghi nhớ

(SGK)

thắc mắc, ghi nhận

Khái quát, trả lời

Đọc ghi nhớ

R

4 Củng cố:(1’)

Bài thơ dạy cho chúng ta biết yêu thương và yêu thương bằng tấm lòng, bằng sự cao thượng đối với mọi người.Trong cuộc sống và cũng như trong quan hệ bạn bè của chúng

ta cũng vậy, đôi khi có những chuyện không như ý muốn của ta, chúng ta buồn, nhưng hãy dẹp qua những ít kỉ cá nhân tầm thường để nghĩ đến người khác, làm người khác vui

vì đấy cũng là một cách giúp ta cảm thấy vui hơn và cuộc sống sẽ có ý nghĩa hơn

5 Dặn dò:(1’)

Các em về xem phần đọc thêm: bài thơ tình số 28 của Ta-go, so sánh thơ tình Ta-go với thơ tình Pusin

Đọc trước bài “Người trong bao”, viết bài tóm tắt tiểu sử để chuẩn bị cho tiết học tiếp theo

 Chú thích các ký hiệu:

Giáo viên diễn giảng Học sinh trả lời

Giáo viên đặt câu hỏi Học sinh đọc SGK

 Giáo viên kết luận Trao đổi

?

R

?