Giáo án Ngữ văn 11 tuần 21 bài: Vội vàng

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11VỘI VÀNG Xuân Diệu I- MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp HS: - Cảm nhận được niềm khao khát sống mạnh liệt, sống hết mình và quan niệm vê thời gian, về tuổi trẻ và hạnh phúc củ

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11

VỘI VÀNG

Xuân Diệu

I- MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Giúp HS:

- Cảm nhận được niềm khao khát sống mạnh liệt, sống hết mình và quan niệm vê thời gian, về tuổi trẻ và hạnh phúc của Xuân Diệu

- Thấy được sự kết hợp nhuần nhị giữa mạch cảm xúc mãnh liệt, dồi dào

và mạch luận lí sâu sắc; những sáng tạo độc đáo về nghệ thuật của bài thơ

II- PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

SGK, SGV, thiết kế bài giảng, tư liệu , cho HS xem ảnh Xuân Diệu

III - PHƯƠNG PHÁP:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

@ Hoạt động1: Kiểm tra bài cũ:

Mục tiêu:

Hiểu năng lực và tri thức bài cũ

Cách thức tiến hành:

- HS đọc bài thơ, chia đoạn, nêu ý chính từng đoạn

TUẦN :

Lớp 11 Phân môn : Đọc văn Tiết : 77Ngày soạn :

GV gọi HS lên trình bày:

Gv nêu câu hỏi :Em có nhận xét gì về cách

vào đề của tác giả?

Cái tôi tài hoa của thi sĩ?

Hiểu gì về gia strị thiên lương của tác giả?

Nhấn mạnh :

Kiến thức bài cũ phải đạt được

HS chú ý thực hiện yêu cầu – thuộc bài

Kết luận :

Học sinh thuộc bài

@Hoạt động 2: Giới thiệu bài mới

Mục tiêu :

Tạo tâm thế vào bài

Cách thức tiến hành :

Cho HS xem trang , ảmh và tư liệu về Bài thơ

Vội Vàng

Nhấn mạnh :

Tác giả Xuân Diệu Thi sĩ nổi tiếng viết thơ

tình hay nhất

Kết luận :

Nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới

HS đọc và suy ngẫm bài

@ Hoạt động 1: I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả : 1 Tác giả.

@ Mục tiêu

Cuộc đời , sự nghiệp, vị trí của nhà thơ đối

với văn học

Cách thức tiến hành :

Trực quan, thảo luận, đàm thoại

+ GV: giới thiệu bài: một phong cách thơ

“say đắm” nồng nàn và sôi nổi, tất cả cho tình

yêu và tuổi trẻ, ông hoàng cuả thơ tình

Nhấn mạnh :

Cuộc đời - sự nghiệp – tập thơ chính

Kết luận :

1.Tác giả: 1916 -1985, Ngô Xuân Diệu, sinh

ở Bình Định.Từng làmviệc ở Mĩ Tho, thành

viên Tự lực văn đoàn Tham gia cách mạng và

là hoạt động trong lĩnh vực văn học

Là nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ

mới”.Là một nghệ sĩ lớn

Các tp chính , Thơ thơ, Riêng chung, Các

nhà thơ cổ điển VN

2 Văn bản :

Mục tiêu :

HS đọc tiểu dẫn,

trình bày những nét chính về cuộc đời

và sự nghiệp của ông

Cá nhân theo dõi chú ý

Lắng nghe và tự ghi bài

HS phát biểu : Xuất

xứ : Rút trong tập “

Tìm hiểu xuất xứ và bố cục , chủ đề bài thơ

- Hãy cho biết xuất xứ bài thơ

Chia và tìm ý chính của văn bản

Phát biểu chủ đề bài thơ?

Cách thức tiến hành:

GV yêu cầu HS : tìm hiểu sơ lược văn bản và

tìm hiểu xút xứ bài thơ? Chia bố cục và nêu

chủ đề văn bản?

Nhấn mạnh : ý chính theo mạch cảm xúc của

tác giả - và nêu chủ đề?

Kết luận :

a Xuất xứ: Bài thơ được in trong tập “Thơ

thơ”, xuất bản năm 1938

b Bố cục:

- 11 câu đầu : Tình yêu cuộc sống say mê,

tha thiết của nhà thơ

- 18 câu tiếp : Nỗi băn khoăn trước thời

gian và cuộc đời

- 10 câu còn lại : Khát vọng sống, khát vọng

yêu cuồng nhiệt, hối hả:

c Chủ đề: Tình yêu cuộc sống mãnh hệt,

niềm khát khao giao cảm, nỗi lo âu khi thời

gian trôi mau và quan niệm sống mới mẻ

Thơ, thơ”

HS nêu chủ đề: Bài thơ thể hiện lòng yêu cs đến độ đam

mê của XD với tất

cả nhũng lạc thú tinh thần và vật chất, với tất cả những gì là thanh cao và trần tục của nó

Cá nhân theo dõi và

tự ghi nhận bài

tích cực của nhà thơ

@ Hoạt động 3 : II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

@ BƯỚC 1: Đọc :

Mục tiêu :

Rèn luyện đọc

Cách thức tiến hành:

- GV đọc mẫu và hướng dẫn HS đọc:

+ đoạn đầu: say mê, náo nức

+ đoạn 2: theo giọng trầm, nhịp chậm, buồn + đoạn 3: giọng hối hả, sôi nổi, cuống quýt Gọi HS đọc

Nhấn mạnh : giọng đọc- ngữ điệu - cách ngắt nhịp

Kết luận :

Đọc đúng giọng

BưỚC 2: Tìm hiểu bài

1)Đọan 1: Lòng yêu đời, yêu cs của nhà thơ

Mục tiêu :

Tình yêu cuộc sống say mê, tha thiết của nhà thơ

Cách thức tiến hành:

GV yêu cầu HS thảo luận nhóm và trình bày

các ý sau:

- Nhận xét cách diễn đạt của nhà thơ trong 4

câu thơ mở đầu? (thể thơ, cách dùng từ, hình

ảnh, nhịp thơ ?)

Hình ảnh thiên nhiên, sự sống được tác giả

cảm nhận như thế nào?

Nhận xét về cách diễn tả tâm trạng tình cảm

của thi nhân trước bức tranh thiên nhiên, cuộc

sống

Quan niệm của Xuân Diệu về thời gian có gì

khác với quan niệm truyền thống? Quan niêm

này được X.Diệu diễn tả như thế nào

Nhấn mạnh :

Lời đề từ : 4 câu đầu có gì đặc biệt

Lòng yêu đời , yêu cuộc sống và niềm khao

khát tận hưởng cuộc đời

Kết luận :

a) 4 câu đầu:

Lòng yêu đời, yêu cs của nhà thơ

-“Tôi muốn … nhạt mất

Tôi muốn … bay đi”

Lời thơ ngắn gọn, nhịp điệu gấp gáp,

HS thảo luận : 5 phút và trả lời các câu hỏi

Dại diện trình bày

Cá nhân bổ sung

điệp ngữ  ý muốn táo bạo  tâm hồn yêu

đời, thiết tha với cs nên muốn giữ lại tất cả

hương vị của cuộc đời để tận

4 câu thơ năm chữ, kiểu câu khẳng định

Điệp ngữ “tôi muốn” → điệp cấu trúc, nhịp thơ

gấp gáp, khẩn trương

→ khẳng định ước muốn táo bạo, mãnh

hệt: muốn ngự trị thiên nhiên, muốn đoạt

quyền tạo hóa

→ ý tưởng có vẻ như ngông cuồng của thi

nhân xuất phát từ trái tim yêu cuộc sống thiết

tha, say mê, và ngây ngất

b) 7 câu kế:

Bức tranh thiên nhiên : yến anh, ong

bướm, hoa lá, ánh sáng chớp hàng mi Thiên

nhiên hiện hữu có đôi có lứa, có tình như mời

gọi, như xoắn xuýt

- Điệp khúc “này đây” và phép liệt kê tăng

tiến cùng một số cụm từ “tuần tháng mật”,

“khúc tình si” → sự sung sướng, ngất ngây;

hối hả, gấp gáp như muốn nhanh chóng tận

hưởng vẻ đẹp của cuộc sống

- Cách diễn đạt độc đáo: “Tháng giêng

ngon như một cặp môi gần”; so sánh

Lắng nghe, theo dõi

và tự ghi bài

HS nêu và giả thích nghệ thuật : Điệp

từ (này đây) dồn dập, nhân hóa, cách diễn đạt mới lạ  khu vườn xuân tươi vui, ấm áp, ngon ngọt như những món ăn tinh thần sẵn có đang mời gọi, quyến rũ  niềm khát khao tình yêu,hạnh phúc, tha thiết với cuộc đời

nhiệt.Cách so sánh mới lạ, lấy vẻ đẹp con người là chuẩn

mực: tháng giêng

= cặp môi gần.

→ vật chất hóa khái niệm thời gian qua

hình ảnh “cặp môi gần” → vừa gợi hình thể

vừa gợi tính chất (thơm ngon và ngọt ngào)

⇒ Quan niệm mới mẻ về cuộc sống, về

tuổi trẻ và hạnh phúc Đối với Xuân Diệu, thế

giới này đẹp nhất vì có con người giữa tuổi trẻ

và tình yêu Thời gian quý giá nhất của mỗi

đời người là tuổi trẻ mà hạnh phúc lớn nhất

của tuổi trẻ là tình yêu Biết thụ hưởng chính

đáng những gì mà cuộc sống dành cho mình,

sống hết mình nhất là những tháng năm tuổi

trẻ, đó là một quan niệm mới, tích cực, thấm

đượm tinh thần nhân văn

2/ 18 câu tiếp theo: Nỗi băn khoăn trước

thời gian và cuộc đời.

Mục tiêu : Tâm trạng bi quan, chán nản

Cách thức tiến hành:

-Tâm trạng của nhà thơ ở đọan 2? Vì sao

chuyển sang miêu tả như vậy?

Tìm những từ ngữ thể hiện sự đối lập giữa con

người và thiên nhiên?

+ GV: giảng thêm về cách nhà thơ trính bày

lí lẽ của mìn+ + GV: :một sự nhận thức rất

Cá nhân theo dõi , đóng góp ý kiến

+ HS:tìm, suy nghĩ

trả lời Nhận xét về cách trình bày của nhà thơ

+ HS:nhận xét

thự c tế và chí lí trong cuộc đời thực, khi cái

Tôi được thừa nhận

-Thái độ đối với cuộc sống ở đọan 3? So sánh

với đọan 1 có nhận gì?Tìm những từ ngữ thể

hiện sự vội vàng, cuống quýt của tg khi thể

hiện khát vọng sống?

Vì sao tg kêu gọi sống vội vàng như vậy ?GV

giảng thêm

Nhấn mạnh :

triết lí về thời gian.Kết hợp nhuần nhị giữa

mạch cảm xúc dồi dào và mạch triết luận sâu

sắc Cách sử dụng ngôn từ mới mẻ, độc đáo,

sáng tạo

Kết luận:

- “Xuân đương tới ” →sợ độ phai tàn sắp

sửa

Xuân Diệu cảm nhần về thời gian trôi

mau Giọng thơ tranh luận, biện bác - một

dạng thức triết học đã thấm nhuần cảm xúc

Nhịp thơ sôi nổi, những câu thơ đầy mỹ cảm

về cảnh sắc thiên nhiên

Xuân Diệu không đồng tình với quan

niệm: thời gian tuần hoàn (quan niệm này xuất

phát từ cái nhìn tĩnh, có phần siêu hình, lấy

+ HS:nhận xét, trả

lời Kết hợp nhuần nhị giữa mạch cảm xúc dồi dào và mạch triết luận sâu sắc Cách sử dụng ngôn từ mới mẻ, độc đáo, sáng tạo

→ Xuân Diệu thực sự là một bậc thầy của tiếng Việt ngay từ khi ông còn trẻ

Cá nhân theo dõi , lắng nghe và

tự ghi bài

sinh mệnh vũ trụ làm thước đo th.gian)

- “Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua sẽ già” Điệp từ, nghệ thuật tương phản : Theo Xuân Diệu, thời gian tuyến tính, thời gian như một dòng chảy xuôi chiều, một

đi không trở lại Quan niệm này xuất phát từ cái nhìn động: cảm nhận về thời gian của Xuân Diệu là cảm nhận đầy tính mất mát

- “Lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chật tiếc cả đất trời” Nghệ thuật tương phản, từ láy “bâng khuâng” → cảm xúc lưu luyến tuổi trẻ, mùa xuân, cuộc đời → Nhà thơ yêu say đắm cuộc sống

- “Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi tiễn biệt”: Nhân hóa, cảm nhận bằng mọi giác quan Mỗi khoảnh khắc trôi qua là một sự mất mát Cảm nhận tinh tế dòng thời gian được nhìn như một chuỗi vô tận của những mất mát chia phôi, cho nên thời gian thấm đẫm hương

vị của chia lìa Khắp vũ trụ là lời thở than của vạn vật, là không gian đang tiễn biệt thời gian Mỗi sự vật đang ngậm ngùi tiễn biệt một phần đời của chính nó → cùng với sự ra đi của thời gian là sự phôi pha, phai tàn của từng cá thể

@ gv : Sơ kết ( giảng + bình)

Giọng thơ triết luận, ngôn ngữ thơ biểu

cảm, giàu hình ảnh Nhà thơ ý thức sâu xa về

giá trị của mỗi cá thể sống Mỗi khoảnh khắc

trong đời con người đều vô của quý giá vì một

khi đã mất đi là mất vĩnh viễn → Quan niệm

này khiến cho con người biết quý từng giây

từng phút của đời mình và biết làm cho từng

khoảnh khắc đó tràn đầy ý nghĩa → Đây chính

là sự tích cực rất đáng trân trọng trong quan

niệm sống của XD

Nét đặc sắc về n.thuật, n.dung của đoạn thơ?

Quan niêm sống của X.Diệu có chỗ nào tích

cực?

Đoạn thơ cuối thể hiện rằng X.Diệu có thái độ

sống như thế nào?

3/ 10 câu cuối: Khát vọng sống, khát vọng

yêu cuồng nhiệt, hối hả.

Mục tiêu:

Tình yêu mãnh liệt, tột độ đối với cs

Cách thức tiến hành : Thái độ đối với cuộc

sống ở đọan 3? So sánh với đọan 1 có nhận gì?

Tìm những từ ngữ thể hiện sự vội vàng, cuống

quýt của tg khi thể hiện khát vọng sống?

Vì sao tg kêu gọi sống vội vàng như vậy? GV

HS:nhận xét,

trả lời

+ HS:dựa vào

giảng thêm.Nhận xét chung của em về nội

dung và nt của tp?

Nhấn mạnh :

Khát vọng sống, khát vọng yêu cuồng nhiệt,

hối hả.

Kết luận :

- “Mau đi thôi!” Câu cảm thán → giục giã

sống “vội vàng” để tận hướng tuổi trẻ và thời

gian, không sống hoài, sống phí

- Điệp ngữ “Ta muốn”: khát vọng sống

mãnh liệt, khát vọng được yêu thương: “Ta

muốn say cánh bướm với tình yêu”

- Liệt kê : hình ảnh “mây, gió, cánh bướm,

non nước, cây, cỏ, ”

→ Thị giác cảm nhận về không gian của cuộc

sống mới mơn mởn, đầy ánh sáng rất đáng

yêu

Khứu giác cảm nhận về mùi vị “thơm”

hương cuộc sống

Thính giác cảm nhận “thanh sắc của thời

tươi”

“Cái hôn”,“cắn”→ cảm giác mãnh hệt, vồ

vập, yêu thương

ghi nhớ trả lời

- “Ta muốn ôm → riết → say → thâu →

cắn”: các động từ, tăng tiến, phép điệp -> tình

yêu mãnh liệt táo bạo của một cái “tôi” thi sĩ

yêu cuộc sống cuồng nhiệt, tha thiết với mềm

vui trần thế, tâm thế sống tích cực

⇒ Ba đoạn thơ vận động vừa rất tự nhiên

về cảm xúc, vừa rất chặt chẽ về luận lý : thấy

cuộc sống là thiên đường trên mặt đất, nhà thơ

sung sướng ngây ngất tận hưởng nhưng với

một tâm hồn nhạy cảm trước bước đi của thời

gian, nhà thơ nhận thẩy “xuân đương tới nghĩa

là xuân đương qua” Vì thế day dứt, thi nhân

bỗng chợt buồn rồi băn khoăn, day dứt Không

thể níu giữ thời gian, không thể sống hai lần

tuổi trẻ nên thi nhân vội vàng cuống quýt nỗi

khát khao giao cảm với đời Bài thơ kết ở giây

phút đỉnh điểm : “Hỡi xuân hồng ta muốn cắn

vào ngươi”

@ Hoạt động 4 : III KẾT LUẬN:

Mục tiêu : Là lời giục giã hãy sống mãnh liệt,

sống hết mình, hãy quý trọng từng giây, từng

phút cuộc đời mình, nhất là những tháng năm

tươi trẻ

Cách thức tiến hành:

Nhận xét chung về dòng cảm xúc xuyên suốt

HS nhận xét chung

Tư tưởng đó được thể hiện qua một hình thức nghệ thuật điêu luyện: kết hợp nhuần nhị giữa mạch cảm xúc

và mạch luận lí, giọng điệu say mê,

cả bài thơ của tác giả?

Nêu kết luận chung: Gọi HS đọc ghi nhớ

Nhấn mạnh :ghi nhơ bài

Kết luận :

- Kết hợp nhuần nhị giữa mạch cảm xúc

dồi dào và mạch triết luận sâu sắc Cách sử

dụng ngôn từ mới mẻ, độc đáo, sáng tạo

→ Xuân Diệu thực sự là một bậc thầy của

tiếng Việt ngay từ khi ông còn trẻ

- Cách nhìn nhận thiên nhiên, quan niệm về

thời gian, quan niệm sống của Xuân Diệu diễn

tả một tiếng lòng khát khao mãnh liệt và cho

thấy ông ý thức sâu sắc về giá trị lớn nhất của

đời người là tuổi trẻ, hạnh phúc lớn nhất của

con người là tình yêu; thời gian ra đi không

trở lại nên ta phải quý trọng thời gian, sống

sao cho có ý nghĩa → Cách nhìn nhận của

Xuân Diệu rất tích cực với một tinh thần nhân

văn mới

@ Hoạt động 5 :củng cố bài

Mục tiêu :

Hướng dẫn HS chốt lại bà và nội dung chính

sôi nổi, những sáng tạo về ngôn từ và hình ảnh thơ

Cá nhân lắng nghe và theo dõi

HS chú ý ghi nhớ SGK

đáng lưu ý

Cách thức tiến hành:

Gọi HS đọc ghi nhơ

Nhấn mạnh :

Tâm hồn khao khát với đời, niềm say mê cuộc đời quyến rũ

Triết lí về thời gian

Khát vọng sống vội vàng

Kết luận :

Cách nhìn nhận thiên nhiên, quan niệm về thời gian, quan niệm sống của Xuân Diệu diễn tả một tiếng lòng khát khao mãnh liệt và cho thấy ông ý thức sâu sắc về giá trị lớn nhất của đời người là tuổi trẻ, hạnh phúc lớn nhất của con người là tình yêu; thời gian ra đi không trở lại nên ta phải quý trọng thời gian, sống sao cho có ý nghĩa → Cách nhìn nhận của Xuân Diệu rất tích cực với một tinh thần nhân văn mới

@Hoạt động 6:Dặn dò

MỤC TIÊU :

Hướng dẫn + HS:học tập ở nhà ( 2p)

Cách thức tiến hành :

Hướng dẫn HS học bài.

Nhấn mạnh :

Học thuộc bài thơ Làm phần luyện tập.Chuẩn

bị Thao tác LL bác bỏ

Kết luận :

HS về nhà học bài và chiuẩn bị bài mới

RÚT KINH NGHIỆM