Mục tiêu bài học: Giúp hs: - Hiểu được tinh thần thơ mới trên cả hai bình diện văn chương và xã hội ; - Thấy được những nét đặc sắc trong cách nghị luận của Hoài Thanh.. Sáng tác: - Là
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11 MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA
A Mục tiêu bài học: Giúp hs: - Hiểu được tinh thần thơ mới trên cả hai bình diện
văn chương và xã hội ;
- Thấy được những nét đặc sắc trong cách nghị luận của Hoài Thanh
B.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức
- Quan niệm về thơ mới và nhận thức ý nghĩa thời đại của thơ mới
- Đặc sắc trong cách nghị luận của Hoài Thanh
2 Kĩ năng.
Đọc - hiểu văn bản nghị luận
Thấy được giá trị của thơ mới trong lịch sử văn học dân tộc.
C Tiến trình giờ dạy:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
HĐ1: HS tìm hiểu phần tiểu
dẫn.
TT1: Đọc tiểu dẫn sgk
TT2: Tóm tắt những nét
chính về cuộc đời Hoài
Thanh?
I Giới thiệu:
1 Tác giả: Hoài Thanh (1909 - 1982)
a Cuộc đời: - Xuất thân gia đình nhà nho nghèo
- Quê: Nghi Trung, Nghi Lộc, Nghệ An
- Trước Cách mạng: tham gia phong trào yêu nước,
Trang 2TT3: Đóng góp nổi bật của
Hoài Thanh cho nền văn học
hiện đại Việt Nam là gì? Tác
phẩm nào tiêu biểu nhất trong
sự nghiệp sáng tác của ông?
TT4: Giới thiệu vài nét về tác
phẩm Thi nhân Việt Nam? Và
đoạn trích?
HĐ2: Đọc hiểu văn bản.
TT1: Đọc văn bản
TT2: Chia bố cục và nêu đại ý
của từng phần?
TT3: Theo em trong đoạn
trích này Hoài Thanh muốn
nhấn mạnh vấn đề gì?
bị bắt
- Viết văn từ những năm 30 thế kỉ 20
- Cách mạng tháng 8: tham gia khởi nghĩa sau đó hoạt động trong ngành văn hóa Nghệ thuật
b Sáng tác: - Là nhà phê bình xuất sắc của văn học
Việt Nam hiện đại
- Tác phẩm: Thi nhân Việt Nam; Văn chương và hành động; Có một nền văn hóa Việt Nam
2 Tác phẩm: Thi nhân Việt Nam
- Công trình biên khảo về phong trào thơ mới 1932-1945
+ Nghiên cứu + Phê bình + Tuyển thơ
- Viết năm 1942
- Một thời đại trong thi ca:
+ Tiểu luận mở đầu tác phẩm + Nội dung: Tổng kết một cách sâu sắc phong trào thơ mới
3 Đoạn trích: Thuộc phần cuối bài tiểu luận.
II Đọc hiểu:
1 Bố cục: chia làm 3 phần
- Phần 1: nhìn vào đại thể
- Phần 2: nó tội nghiệp quá
Trang 3TT4: Theo tác giả, cái khó
trong việc tìm ra tinh thần thơ
mới là gì? Tác giả đã nêu ra
cách nhận diện ntn?
TT5: Hoài Thanh hiểu ntn về
nội dung của chữ tôi và chữ
ta? Phân tích quá trình xuất
hiện của cái tôi và thái độ của
mọi người trước sự xuất hiện
đó? Em có nhận xét gì về cách
nhìn nhận vấn đề của ông?
TT6: Phân tích vì sao tác giả
nói “chữ tôi với cái nghĩa
tuyệt đối của nó” lại “đáng
thương”, “tội nghiệp”?
TT7: Đoạn văn “Đời chúng
ta Huy Cận” có gì đặc sắc
về nội dung và nghệ thuật?
Hãy phân tích để thấy nét đặc
- Phần 3: còn lại
2 Tinh thần thơ mới:
a Nêu vấn đề đi tìm “Tinh thần thơ mới”:
- Cái khó: ranh giới giữa thơ cũ và thơ mới không rạch ròi, khó nhận ra
- Cách nhận diện: + So sánh bài hay với bài hay + Nhìn vào đại thể
→ Quan điểm khách quan, đúng đắn
b Sự xuất hiện của cái tôi:
- Tinh thần thơ cũ: chữ ta, bản chất : đoàn thể
- Tinh thần thơ mới: chữ tôi, bản chất: cái tôi
→ Đặt cái tôi trong quan hệ với cái ta để tìm ra điểm giống và khác nhau giữa chúng
- Quá trình xuất hiện của cái tôi: ban đầu: bỡ ngỡ → cái nghĩa tuyệt đối của nó: hết bỡ ngỡ
- Thái độ của mọi người: khó chịu → nhiều người quen
→ Cái mới của thơ mới và các nhà thơ mới
Cái nhìn biện chứng, đem lại giá trị cho luận điểm khoa học
c Sự vận động của thơ mới với cái “tôi”:
* Chỉ ra tính chất tội nghiệp của cái tôi:
- Không có cốt cách ngang tàng
- Không có tự trọng trước cơ hàn
Trang 4sắc ấy?
- ND: thấy nổ lực đào sâu và
cũng là trốn chạy vào ý thức
cá nhân của thơ mới Triển
khai thành 2 phần: + khái quát
hướng tìm tòi, hệ quả chung +
điểm qua những gương mặt
điển hình cùng lãnh địa cá
nhân điển hình để thấy sự
phân hóa đa dạng và sự quẩn
quanh bế tắc của ý thức cá
nhân
- NT: sử dụng ngôn ngữ phi
khái niện nhưng vẫn diễn đạt
được bản chất của đối tượng
Tạo ra hình ảnh một người yêu
thơ theo dấu chân các nhà thơ
tiêu biểu bước vào cõi riêng
của mỗi vị Đoạn văn giàu
hình ảnh, nhịp điệu
TT8: Các nhà thơ lãng mạn đã
giải tỏa bi kịch đời mình bằng
cách nào?
TT9:Em có nhận xét gì về
cách dẫn dắt và diễn đạt của
tác giả?
- Rên rỉ, nói cái khổ, cái thảm, mất cả bình yên
→ Tấn bi kịch đang diễn ra trong tâm lí thế hệ trẻ đương thời
* Các hướng mà thơ mới đào sâu:
- Thế Lữ: thoát lên tiên; Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên: điên cuồng; Xuân Diệu: say đắm; Huy Cận: ngẩn ngơ buồn
→ Tuyệt vọng, càng đi sâu càng lạnh
Trang 5HĐ3: Tổng kết
* Cách giải tỏa bi kịch:
- Gửi vào tình yêu tiếng Việt
- Tìm dĩ vãng, vin vào những bất diệt
1 Cách lập luận:
- Từ khái quát đến cụ thể; xa đến gần; ngoài vào trong, diện mạo đến diễn biến lịch sử
→ Am hiểu đối tượng phân tích của phương pháp tư duy khoa học tạo tính thuyết phục cao
- Lập luận gắn với nhận định có tính khái quát, thú pháp so sánh được khai thác triệt để, không nhận định một chiều
- Dẫn dắt theo mạch cảm xúc
- Giọng văn: linh hoạt, giàu hình ảnh, nhịp điệu
→ Tài năng, tinh tế, am tường về thơ, văn phong tài hoa, diễn đạt giàu cảm xúc
III Tổng kết: HS xem sgk
IV Luyện tập.
Việc đi sâu vào cái tôi cá nhân, cá thể của tác giả Thi nhân Việt Nam có ý nghĩa như thế nào đối với sự
phát triển của phong trào Thơ mới nói riêng và thơ ca nói chung ?
D Củng cố:- Tinh thần thơ mới và nghệ thuật dẫn dắt và diễn đạt của Hoài Thanh
trong bài tiểu luận
Trang 6E Dặn dò:Chuẩn bị bài Một số thể loại văn học: kịch và nghị luận.
G Rút kinh nghiệm.