Luận văn thạc sĩ giải quyết khiếu nại về đất đai ở tỉnh tây ninh

Giải quyết khiếu nại về đất đai ở tỉnh Tây Ninh phục vụ cho cho công tác quản ly nhà nước về đất đai; nghiên cứu làm báo cáo, tiểu luận; góp phần đề ra một số giả pháp nâng cao hiểu quả công tác giải quyết khiếu nại về đất đai nói riêng.

MỤC LỤC

TrangTrang phụ bìa

Lời cam đoan

1.1 Những vấn đề lý luận cơ bản về khiếu nại đất đai

1.1.1 Khiếu nại, khiếu nại hành chính

1.1.2 Khái niệm khiếu nại đất đai

1.1.3 Đặc điểm của khiếu nại đất đai

1.1.4 Ý nghĩa, vai trò của khiếu nại đất đai

1.2 Giải quyết khiếu nại đất đai

1.2.1 Khái niệm giải quyết khiếu nại đất đai

1.2.2 Đặc điểm của giải quyết khiếu nại về đất đai

1.2.3 Nguyên tắc giải quyết khiếu nại đất đai

1.2.4 Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động giải quyết khiếu nại đất đai 1.3.1 Yếu tố thể chế về giải quyết khiếu nại đất đai

(năng lực, tổ chức thực hiện, ) Yếu tố ý thức pháp luật của người khiếu nại

1.1.1 Những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn pháp luật

về đất đai Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI ĐẤT

ĐAI Ở TÂY NINH TỪ NĂM 2011 ĐẾN 2014 2.1 Khái quát về tỉnh Tây Ninh và công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2011-2014

2.1.1 Khái quát về tỉnh Tây Ninh

2.1.2 Khái quát về công tác quản lý nhà nước về đất đai ở Tây Ninh giai đoạn 2011-2014

2.2 Thực trạng khiếu nại về đất đai ở Tây Ninh giai đoạn 2011-2014

2.2.1 Khái quát chung

2.2.2 Tình hình những loại khiếu nại đất đai

- Theo nội dung khiếu nại;

- Theo thẩm quyền giải quyết khiếu nại;

2.2.3 Những trường hợp khiếu nại điển hình

- Trường hợp khiếu nại phức tạp, nhiều người tham gia

- Những khu vực xảy ra nhiều khiếu nại.

2.3 Thực trạng công tác giải quyết khiếu nại đất đai ở Tây Ninh giai đoạn 2011-2014

2.3.1 Đánh giá chung

2.3.2 Những thành tựu đã đạt được

(Có số liệu chứng minh về số vụ giải quyết khiếu nại đúng hạn; giải quyết dứtđiểm? Nêu lên sự thay đổi về kinh tế - xã hội sau khi giải quyết khiếu nại )(Cũng có chứng minh về sự chuyên nghiệp của chủ thể giải quyết, hay nhữngthành tựu gián tiếp khác như: góp phần nâng cao dân trí, tăng cường dânchủ, )

2.3.3 Những hạn chế, tồn tại, vướng mắc

(Chỉ ra, gọi tên các hạn chế, tồn tại vướng mắc đó; có luận chứng)

2.3.4 Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế, vướng mắc.

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI ĐẤT ĐAI Ở TỈNH TÂY NINH HIỆN NAY

3.1 Quan điểm giải quyết khiếu nại đất đai ở Tây Ninh hiện nay

3.1.1 Tôn trọng quyền con người, quyền công dân

3.1.2 Tuân thủ pháp luật

3.1.3 Đảm bảo quyền tài sản của công dân

3.1.4 Gắn liền với mở rộng và thực hiện dân chủ thực sự

3.2 Những giải pháp cơ bản nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại đất đai

ở Tây Ninh hiện nay

3.2.1 Tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng số và hạn chế phát sinhđơn thư mới

3.2.2 Nâng cao hiệu quả và trách nhiệm của cấp chính quyền xã, phường, thitrấn trong việc hòa giải cơ sở và giải quyết tranh chấp khiếu nại mới phát sinh3.2.3 Hoàn thiện hệ thống chính pháp luật về đất đai, khiếu nại

3.2.4 Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đỗi ngũ can

bộ công chức làm công tác giải quyết khiếu nại

3.2.5 Thực hiện công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật về khiếu nại, đất đaicho mọi tầng lớp Nhân dân

3.2.6 Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự giám sát của Mặt trận tổ quốc và các

tổ chức chính trị xã hội trong công tác giải quyết khiếu nại

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI:

Khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền Hiến định cơ bản của côngdân được Hiến pháp, pháp luật ghi nhận và được đảm bảo thực hiện Tại Khoản

1 Điều 30 Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam được Quốc hộinước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 6 thông quangày 28 tháng 11 năm 2013 ghi nhận: “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với

cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơquan, tổ chức, cá nhân”

Từ trước đến nay, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến công tác giải quyếtkhiếu nại, tố cáo của công dân và đã ban hành nhiều văn bản pháp luật quy định

về vấn đề này Trong đó có Pháp lệnh quy định về việc xét giải quyết khiếu nại,

tố cáo của công dân năm 1981; Pháp lệnh Khiếu nại, tố cáo của công dân năm

1991 thay thế Pháp lệnh quy định việc xét, giải quyết khiếu nại, tố cáo của côngdân năm 1981; Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 và được sửa đổi, bổ sung vàocác năm 2004, 2005 Đến năm 2011, được thay thế bằng Luật Khiếu nại năm

2011, Luật Tố cáo năm 2011; Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chínhnăm 1996; nay được thay thể bằng Luật Tố tụng hành chính,… Như vậy, vớiviệc ban hành các văn bản pháp luật nêu trên đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc vàtạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện việc khiếu nại, tố cáo; làm cơ sởcho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc giải quyết khiếu tố

Đất đai là tài nguyên quý báu của mỗi quốc gia, nó gắn liền với hoạt động sảnxuất để tạo ra của cải vật chất của con người Từ xưa đến nay đất đai luôn là tưliệu sản xuất cực kỳ quan trọng trong đời sống xã hội Chính vì vậy mà nhữngtranh chấp, khiếu nại liên quan đến đất đai phát sinh ngày càng phổ biến trong xã

hội Tranh chấp đất đai có tính chất phức tạp, việc khiếu kiện kéo dài bắt nguồn

từ những xung đột gay gắt về lợi ích kinh tế, từ sự quản lý thiếu hiệu quả của cơ

quan công quyền,…Và vấn đề giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai đã trởthành một trong những vấn đề có tính thời sự, bức thiết của xã hội và trở thànhchủ đề quan tâm của nhiều độc giả cũng như nhiều nhà nghiên cứu.

Từ năm 2011 trở lại thời gian gần đây, khiếu nại của công dân trên địa bàntoàn tỉnh Tây Ninh có chiều hướng giảm so với cùng kỳ năm trước kể cả về sốlượng các vụ việc cũng như tính chất, nhưng diễn biến vẫn còn phức tạp, nhất làcác vụ việc khiếu nại về giải quyết tranh chấp đất đai; khiếu nại về bồi thường,

hỗ trợ tái định cư một số dự án; khiếu nại đòi lại đất các lâm, nông trường; khiếunại yêu cầu thực hiện chính sách hỗ trợ về đất sản xuất, xin được vào các khudân cư Hầu hết các vụ việc này đã được địa phương giải quyết, một số vụ đãđược Bộ, ngành Trung ương xem xét, kết luận nhưng một số hộ dân vẫn chưađồng tình, tiếp tục đến trụ sở tiếp dân của tỉnh hoặc Trung ương để khiếu nại

Một số tình hình mới nổi lên là: Tình trạng khiếu nại đối với các Dự án đãnhận tiền giao đất cách đây nhiều năm, nay trở về khiếu nại giá bồi thường, so bìvới các dự án khác (khiếu nại đối với dự án nâng cấp mở rộng đường 786 BếnCầu) Nhiều trường hợp tranh chấp đất đai đã được cấp tỉnh giải quyết hết thẩmquyền cách đây đã nhiều năm, nay tiếp tục khiếu nại hoặc khởi kiện tại Tòa ánhành chính, tình trạng phát sinh thêm các hộ dân đề nghị hỗ trợ đất sản xuất hoặcxin vào khu dân cư Biên giới Chàng Riệc, …cũng gây nhiều khó khăn, tạo áp lựccho chính quyền các cấp

Xuất phát từ thực trạng nói trên, tôi chọn đề tài "Giải quyết khiếu nại về đất đai ở tỉnh Tây Ninh" làm luận văn thạc sỹ, chuyên ngành Quản lý công.

Do điều kiện về mặt thời gian và trình độ có thể có một vài sơ xuất trong

đề tài này mong nhận được sự thông cảm và chỉ dẫn của quý thầy cô và quý bạnđọc

2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU:

Vấn đề đất đai, quản lý nhà nước về đất đai, khiếu nại đất đai và giải quyếtkhiếu nại về đất đai luôn là vấn đề quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, nhà quản

lý Tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau như: việc thực hiện và áp dụng pháp luật

về khiếu nại và đất đai, thực trạng tình hình khiếu nại đất đai, công tác giải quyếtkhiếu nại đất đai Nhưng dù được tiếp cận từ góc độ nào thì các công trìnhnghiên cứu của các nhà khoa học, các nhà quản lý liên quan đến đất đai đã gópphần làm sáng tỏ nhiều vấn đề cả lý luận và thực tiễn về khiếu nại đất đai; phảnánh, phân tích, làm rõ thực trạng áp dụng các quy định của pháp luật về khiếu nạiđất đai; thực trạng công tác giải quyết khiếu nại đất đai của các cơ quan trong bộmáy nhà nước, từ đó đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về khiếunại đất đai, cũng như những giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tácgiải quyết khiếu nại về đất đai Những công trình nghiên cứu đó là những tài liệutham khảo có giá trị cho tác giả nghiên cứu và hoàn thành luận văn này Một sốcông trình mà tác giả đã được tiếp cận như:

- Thanh tra Chính phủ, Tìm hiểu pháp luật về khiếu nại, Nhà xuất bản HàNội, Hà Nội năm 2014;

- TS.Nguyễn Văn Thành, Một số vấn đề về đổi mới cơ chế giải quyếtkhiếu nại hành chính, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội năm 2004;

- TS.Đinh Văn Minh, Tìm hiểu pháp luật hiện hành về giải quyết khiếukiện hành chính và tố cáo, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội năm 2006;

- ThS.Nguyễn Thế Thịnh, Công tác dân vận trong giải quyết khiếu nại, tốcáo của công dân, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội năm 2007;

- TS.Trần Văn Sơn, Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạtđộng giải quyết khiếu nại, tố cáo, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội năm 2007;

Và các Luận văn Thạc sỹ quản lý hành chính công của một số tác giả như:Trần Thị Thoa (2001), Quản lý nhà nước về đất đai ở tỉnh Thái Bình; NguyễnHồng Minh (2007), Những giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tốcáo về nhà, đất thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh;Bùi Thị Thúy Ngân (2011), Giải quyết khiếu nại, tố cáo trong công tác giảiphóng mặt bằng ở thành phố Hà Nội; Trương Thị Cẩm Tú (2013), Hoàn thiệncông tác giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của Ủy ban nhân dân cấphuyện tại tỉnh Bình Thuận; Lê Thị Kim Liên (2013), Giải quyết khiếu nại đất đaicủa Ủy ban nhân dân cấp huyện từ thực tiễn huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

Bên cạnh đó, còn có nhiều công trình nghiên cứu là Luận văn Thạc sỹLuật học ở Việt Nam như: Nguyễn Mạnh Hùng (2003), Quản lý nhà nước bằngpháp luật đối với đất đai qua thực tiễn tỉnh Thái Bình; Trần Xuân Long (2003),Tăng cường quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai ở tỉnh Vĩnh Phúc;

Đỗ Thị Phượng (2005), Vi phạm hành chính về đất đai ở Thái Bình thực trạng vàgiải pháp khắc phục; Lê Văn Thành (2008), Quản lý nhà nước bằng pháp luật đốivới đất đai ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay; Nguyễn Thị Thu Hằng (2011),Giải quyết khiếu nại về đất đai tại các khu công nghiệp của các cơ quan hànhchính nhà nước ở tỉnh Bắc Giang hiện nay

Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu về giảiquyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở tỉnh Tây Ninh Do đó, việc nghiên cứu

đề tài “Giải quyết khiếu nại về đất đai ở tỉnh Tây Ninh” vừa có ý nghĩa thực tiễnvừa có giá trị nhất định về lý luận

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

3.1 Mục đích của luận văn:

Đánh giá về thực trạng giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở tỉnhTây Ninh hiện nay nhằm tìm ra những giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyếtkhiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở tỉnh Tây Ninh hiện nay.

3.2 Nhiệm vụ của luận văn:

- Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về khiếu nại và giải quyết khiếu nạinói chung, trong lĩn vực đất đai nói riêng

- Phân tích đánh giá thực trạng và những nguyên nhân dẫn đến những tồntại, vướng mắc trong giải quyết khiếu nại về đất đai ở tỉnh Tây Ninh thời gianqua

- Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả về giải quyết khiếu nại trong lĩnhvực đất đai ở tỉnh Tây Ninh trong thời gian tới

4.1 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Nghiên cứu hoạt động giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở tỉnhTây Ninh giai đoạn tới

nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, nhất là quan điểm chỉ đạo của Đảng vềchính sách quản lý nhà nước về đất đai và giải quyết khiếu nại về đất đai

5.2 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương phápluận; phương pháp diễn dịch và quy nạp; phương pháp lịch sử và logic; phươngpháp phân tích và tổng hợp; phương pháp so sánh để đánh giá tình hình khiếu nại

và liên kết các vấn đề

6 Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA LUẬN VĂN:

- Nghiên cứu về mặt lý luận và thực tiễn trong cơ chế giải quyết khiếu nạiliên quan đến đất đai ở tỉnh Tây Ninh

- Từ thực trạng giải quyết khiếu nại về đất đai ở tỉnh Tây Ninh, nghiên cứutìm ra những vướng mắc, tồn tại và đề xuất những phương án thực hiện nhằmnâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai nói chung

và của tỉnh Tây Ninh nói riêng

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu

nại đất đai ở tỉnh Tây Ninh hiện nay

8 ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT CỦA CÁC CHƯƠNG:

Chương 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHIẾU NẠI VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI

VỀ ĐẤT ĐAI

1.1 Những vấn đề lý luận cơ bản về khiếu nại đất đai:

1.1.1 Khiếu nại, khiếu nại hành chính:

Khiếu nại là quyền cơ bản của công dân được ghi nhận trong Hiến phápnước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ Hiến pháp năm 1959 đến Hiếnpháp năm 2013 Theo đó, quyền khiếu nại được cụ thể hóa trong các quy địnhcủa pháp luật qua các thời kỳ, trước đây là Luật khiếu nại, tố cáo năm 1998,được sửa đổi bổ sung năm 2004, 2005, hiện nay là Luật Khiếu nại năm 2011

Theo khoản 1 Điều 2 Luật Khiếu nại 2011, khái niệm khiếu nại được quy

định như sau: “Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công

chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình”.

Như vậy, khiếu nại là hình thức phản ứng của người dân, tổ chức đối vớiquyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước, người có thẩmquyền trong cơ quan nhà nước nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhânhay tổ chức mính Đồng thời, khiếu nại là cơ sở pháp lý cần thiết để công dânthực hiện quyền làm chủ, quyền giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nướctrong quá trình thực thi công vụ, qua đó góp phần làm trong sạch bộ máy nhànước, phát huy dân chủ và tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

1.1.2 Khái niệm khiếu nại đất đai:

Khiếu nại trong lĩnh vực đất đai là một loại khiếu nại mà đối tượng bịkhiếu nại là các quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai.Khi người khiếu nại cho rằng, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền ban hànhquyết định hành chính hoặc thực hiện hành vi hành chính trong quản lý đất đaixâm hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình, thì có quyền khiếu nại, yêu cầuchấm dứt, chỉnh sửa, thu hồi, huỷ bỏ quyết định hành chính, hành vi hành chính

đó, thậm chí phải bồi thường thiệt hại xảy ra

Theo Khoản 1 Điều 203 Luật Đất đai 2013 quy định: “Người sử dụng đất,

người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến sử dụng đất có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính về quản lý đất đai”.

- Quyết định hành chính bị khiếu nại trong lĩnh vực đất đai:

Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trung dung đất, cho phépchuyển mục đích sử dụng đất, gia hạn thời gian sử dụng đất

Quyết định cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấychứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền vớiđất

Quyết định bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư

- Hành vi hành chính trong quản lý đất đai bị khiếu nại:

Hành vi hành chính trong quản lý đất đai bị khiếu nại là hành vi của cán

bộ, công chức khi giải quyết công việc trong phạm vi giao đất, cho thuê đất, thuhồi đất, trưng dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; cấp hoặc thu hồigiấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền

sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; bồi thường, tái định cư; gia hạnthời gian sử dung đất

Ngoài ra, các quyết định hành chính, hành vi hành chính như quyết định

xử phạt vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quảtrong lĩnh vực đất đai, giải quyết tranh chấp đất đai cũng là đối tượng của khiếunại trong lĩnh vực đất đai

1.1.3 Đặc điểm của khiếu nại đất đai:

- Thứ nhất, về chủ thể của khiếu nại về đất đai: Theo Khoản 2 Điều 2 Luật

khiếu nại 2011 quy định “Người khiếu nại là công dân, cơ quan, tổ chức hoặc

cán bộ, công chức thực hiện quyền khiếu nại” Đồng thời tại Khoản 1 Điều 203

Luật Đất đai 2013 quy định: “Người sử dụng đất, người có quyền lợi và nghĩa

vụ liên quan đến sử dụng đất có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính về quản lý đất đai” Theo đó, nếu cơ quan hành

chính nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước cóquyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai gây thiệt hại đếnquyền, lợi ích hợp pháp của của người sử dụng đất thì họ có quyền khiếu nại đốivới quyết định hành chính, hành vi hành chính đó Tuy nhiên, trong trường hợpnếu người sử dụng đất không có năng lực hành vi dân sự đầy đủ mà không cóngười đại diện hợp pháp thì việc khiếu nại của hộ không được các cơ quan nhànước có thẩm quyền thụ lý giải quyết

Trong trường hợp những người mất năng lực hành vi dân sự hoặc vì lý dokhách quan không thể tự mình thực hiện quyền khiếu nại thì họ có thể thông quangười đại diện hợp pháp của minh để thực hiện quyền khiếu nại theo quy định tại

Điểm a Khoản 1 Điều 12 Luật Khiếu nại 2011 “Trường hợp người khiếu nại là

người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự thì người đại diện theo pháp luật của họ thực hiện việc khiếu nại; Trường hợp người khiếu nại ốm đau, già yếu, có nhược điểm về thể chất hoặc vì lý do khách quan khác mà không thể tự mình khiếu nại thì được ủy quyền cho cha, mẹ, vợ, chồng, anh, chị,

em ruột, con đã thành niên hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ

để thực hiện việc khiếu nại”.

Như vậy, chủ thể khiếu nại trong lĩnh vực đất đai là chủ thể của quyềnquản lý và quyền sử dụng đất mà không phải là chủ thể của quyền sở hữu đấtđai Có thể là cá nhân hay tổ chức chịu tác động trực tiếp bởi quyết định hànhchính, hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai

- Thứ hai, đối tượng của khiếu nại trong lĩnh vực đất đai là quyết địnhhành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai của cơ quan hành chính nhànước, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước Trong đó, Quyếtđịnh hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩmquyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề

cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được áp dụng một lần đốivới một hoặc một số đối tượng cụ thể (theo Khoản 8 Điều 2 Luật Khiếu nại2011); Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, củangười có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoặc khôngthực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật (theo Khoản 9 Điều 2Luật Khiếu nại 2011)

- Thứ ba, thủ tục khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đaiđược thực hiện theo thủ tục hành chính được quy định trong hệ thống pháp luật

về khiếu nại (trước đây là Luật Khiếu nại tố cáo năm 1998 được sủa đổi bổ sungnăm 2004 và năm 2005; hiện nay được thực hiện theo Luật khiếu nại 2011, Nghịđịnh số 75/2012/NĐ-CP của Chính phủ, Thông tư số 07/2013/TT-TTCP củaThanh tra Chính phủ) Điều này khác với khiếu nại trong hoạt động tư pháp đượcthực hiện theo thủ tục tố tụng

Ngoài việc thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại, khiếu nại

và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai còn phải được thực hiện theo quy

định của pháp luật về đất đai (trước đây Luật Đất đai năm 2003 và các bảnhướng dẫn thi hành, hiện nay là Luật Đất đại 2013 và các văn bản hướng dẫn thihành).

Thứ tư, căn cứ để thực hiện quyền khiếu nại trong lĩnh vực đất đai: Khithực hiện quyền khiếu nại, người khiếu nại phải có căn cứ cho rằng quyết địnhhành chính, hành vi hành chính trong quản lý về đất đai là trái pháp luật và xâmphạm đến quyền lợi ích hợp pháp của người khiếu nại Điều này có nghĩa làkhông phải mọi cá nhận, cơ quan, tổ chức đều có quyền khiếu nại đối với mọiquyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai mà chỉ đượcthực hiện quyền khiếu nại khi quyết định hành chính, hành vi hành chính xâmphạm tới quyền và lợi ích hợp pháp

Như vậy, điều kiện để cá nhân, cơ quan, tổ chức thực hiện quyền khiếu nại

về đất đai là người khiếu nại phải có quyền và lợi ích hợp pháp chịu tác độngtrực tiếp bởi hành vi hành chính hoặc quyết định hành chính trong quản lý đấtđai

Thứ năm, về chủ thể giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai: Theo quyđịnh của Luật Khiếu nại 2011, chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại là cơquan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền Trong đó bao gồm chủ têhr giải quyếtkhiếu nại lần đầu và chủ thể giải quyết khiếu nại lần hai

Trong việc giải quyết khiếu nại về đất đai, chủ thể giải quyết khiếu nại lầnđầu là người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước đã ban hành quyết địnhhành chính hoặc có hành vi hành chính về đất đai bị khiếu nại Chủ thể giảiquyết khiếu nại lần hai là thủ trưởng cấp trên trực tiếp của người giải quyết khiếunại lần đầu

Như vậy, khiếu nại nói chung và khiếu nại trong lĩnh vự đất đai nói riêng

đại 2013 và các văn bản pháp luật có liên quan đề nghị cơ quan nhà nước, người

có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước xem xét lại quyết định hành chính, hành

vi hành chính trong quản lý đất đất đai để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình

1.1.4 Ý nghĩa, vai trò của khiếu nại về đất đai:

Khiếu nại là quyền của công dân, là phương thức để người dân kiểm tra,giám gát hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước Khiếu nại trong lĩnhvực đất đai có vai trò và ý nghĩa:

- Bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân:

Điều 30 Hiến pháp 2013 quy định: “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo

với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân;Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo Người bị thiệt hại có quyền được bồi thường về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự theo quy định của pháp luật; Nghiêm cấm việc trả thù người khiếu nại, tố cáo hoặc lợi dụng quyền khiếu nại,

tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác” Thông qua việc khiếu nại công

dân có quyền kiến nghi cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quannhà nước kiểm tra, xem xét lại tính hợp pháp, hợp của quyết định hành chính,hành vi hành chính, từ đó có thể điều chỉnh, chấm dứt thực hiện quyết định hànhchính, hành vi hành chính trái pháp luật, khôi phục quyền và lợi ích hợp phápcủa công dân

- Góp phần cũng cố mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân:

Đảng ta quan tâm xây dựng, phát triển và củng cố mối quan hệ giữa Đảng,Nhà nước và Nhân dân, đây là mối quan hệ máu thịt không thể tách rời, gìn giữ

và phát triển mối quan hệ là quy luật tồn tại, phát triển của Đảng, là nhân tố

quyết định sức mạnh của Đảng Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh có căn dặn

“Đồng bào có oan mới khiếu nại hoặc vì chưa hiểu rõ chính sách của Đảng, Chính phủ mà khiếu nại Ta phải giải quyết nhạn, tốt thì đồng bào thấy rõ Đảng

và Chính phủ quan tâm đến quyền của họ, do đó mối quan hệ giữa Nhân dân với Đảng và Chính phủ ngày càng tốt hơn”

Mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân được thể hiện quan cơ chếlãnh đạo của Đản, quản lý của Nhà nước, Nhân dân làm chủ Thông qua khiếunại, Nhân dân được thực hiện quyền làm chủ của mình, đồng thời thực hiệnquyền giám sát đối với hoạt động của cơ quan quản lý hành chính nhà nước,tham gia ý kiến đề xuất với Nhà nước chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế tronghoạt động của cơ quan nhà nước từ đó nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhànước của chính quyền các cấp

- Góp phần xây dựng Đảng, chính quyền, đoàn thể trong sạch vũng mạnh;Mục đích của khiếu nại về đất đai không chỉ nhằm khôi phục, bảo vệ cácquyền lợi ich hợp pháp, chính đáng của công dân mà còn góp phần phát hiệnnhững hạn chế, khiếm khuyết trong hoạt động của cơ quan nhà nước các cấp,chấn chỉnh những hành vi sai phạm của cán bộ công chức khi thực thi nhiệm vụcông vụ Thông qua đó có những biện pháp khắc phục nhàm hoàn thiện tổ chức

và hoạt động của cơ quan nhà nước, xử lý kịp thời những biểu hiện tiêu cực, saiphạm của cán bộ công chức, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước

- Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa:

Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật và luôn không ngừng tăng cườngpháp chế xã hội chủ nghĩa Để tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa đòi hỏi mọi

cơ quan nhà nước, mội tổ chức, mọi công dân phải chấp hành ngiêm và tuân thủpháp luật Nhà nước phải không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật, kịp thời

đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật để qua đó nâng có ý thứcchấp hành pháp luật của người dân.

- Góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về đất đai:

Bằng việc khiếu nại khi có căn cứ hco rằng quyết định hành chính, hành vihành chính của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nướcngười dẫn đã trực tiếp thực hiện quyền của mình, đồng thời là hình thức giúp cơquan nhà nước rà soát, kiểm tra việc quản lý nhà nước nhất là trong lĩnh vực đấtđai Thông qua khiếu nại mỗi cán bộ công chức làm việc trong cơ quan nhà nướccang ý thức được trách nhiệm trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến đấtđai cho nhân dân, tranh oan sai qua đó nâng cao niềm tin của nhân dân

1.2 Giải quyết khiếu nại đất đai:

1.2.1 Khái niệm giải quyết khiếu nại đất đai:

Tại khoản 11 Điều 2 Luật Khiếu nại 2011 quy định “Giải quyết khiếu

nại là việc thụ lý, xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết khiếu nại” Theo

quy định trên việc giải quyết khiếu nại là quá trình xem xét, kết luận tính hợppháp, hợp lý của quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính bị khiếu nại.Căn cứ kết quả xác minh, người giải quyết khiếu nại phải ban hành quyết địnhgiải quyết khiếu nại, trong đó phải xác định nội dung khiếu nại của tổ chức, côngdân là đúng, đúng một phần hay là sai

Khiếu nại trong lĩnh vực đất đai là một dạng của khiếu nại, đó là việc tổchức, công dân đề nghị cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyềntrong cơ quan hành chính nhà nước xem xét lại quyết định hành chính, hành vihành chính

Do đó, giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai cũng là một dạng của gảiquyết khiếu nại, đó là quá trình thụ lý, xác minh, kết luận và ban hành quyết định

giải quyết khiếu nại đối với hành vi hành chính, quyết định hành chính trong lĩnhvực đất đai Trình tự thủ tục đối với giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đaiđược thực hiện theo quy định của Luật Khiếu nại 2011, Luật Đất đai 2013 và cácvăn bản pháp luật liên quan Đây là điểm phân biệt giữa việc giải quyết khiếu nạitrong lĩnh vực đất đai với giải quyết khiêu nại trong các lĩnh vực khác.

1.2.2 Đặc điểm của giải quyết khiếu nại về đất đai:

- Thứ nhất, giải quyết khiếu nại về đất đâi là trách nhiệm của các cơ quanquản lý nhà nước về đất đai Hiến pháp nước ta đã ghi nhận khiếu nại là quyềndân chủ của cơ bản của công dân Để cho quyền đó được đảm bảo, khi công dânthực hiện quyền khiếu nại thì các khiếu nại của công dân phải được giải quyếtnhanh chóng kịp thời, đúng quy định pháp luật, có như vậy quyền của khiếu nạicủa công dân mới có ý nghĩa trên thực tế Chính vì vậy pháp luật đã quy địnhgiải quyết khiếu nại là trách nhiệm của các cơ quan nhà nước nói chung và làtrách nhiệm của các cơ quan quản lý về đất đai nói riêng Điều này được thể hiệnqua việc pháp luật không chỉ đòi hỏi các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩmquyền phải thực hiện việc giải quyết khiếu nại chính đáng của nhận dân tronglĩnh vực đất đai mà còn quy định hình thức trách nhiệm pháp lý đối với tổ chức,

cơ quan, cá nhân trong trường hợp không hoàn thành trách nhiệm, làm trái và viphạm các quy định trong giải quyết khiếu nại về đất đai

- Thứ hai, giải quyết khiếu nại về đất đai được thực hiện theo các quy địnhcủa pháp luật và phải tuân theo trình tự được quy định trong Luật Khiếu nại

2011, Luật Đất đại 2013 và các văn bản pháp luật hướng dẫn thi hành

- Thứ ba, thẩm quyển giải quyết khiếu nại về đất đai trước hết thuộc vềngười đã ban hành quyết định hành chính, người thực hiện hành vi hành chính bịkhiếu nại (nếu người đó là thủ trưởng cơ quan, đơn vị quản lý nhà nước về đất

hành chính, thực hiện hành vi hành chính bị khiếu nại Đặc điểm này giúp phânbiệt giữa giải quyết khiếu nại về đất đai với giải quyết tranh chấp về đất đai và

xử lý vi phạm về đất đai Vì theo quy định việc giải quyết tranh chấp về đất đaithuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân, còn xử lý vi phạm pháp luật về đất đaithì tùy theo tính chất, mức độ, người vi phạm sẽ bị áp dụng các hình thức tráchnhiệm pháp luật tương ứng (trách nhiệm kỷ luật, trách nhiệm hành chính, tráchnhiệm dân sự, trách nhiệm hình sự) theo trình tự, thủ tục quy định của pháp luật

- Thứ tư, giải quyết khiếu nại về đất đai phản ánh mối quan hệ giữa cơquan nhà nước có thẩm quyền trong quản lý đất đai với người sử dụng đất Trongmối quan hệ này, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ xem xét nội dung quyếtđịnh hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại từ đó kết luận công nhận haykhông công nhận, công nhận một phần hay toàn bộ quyết định hành chính đó;kết luận về tính đúng đắn về về hành hành chính bị khiếu nại là đúng hay sai.Đây cũng là một trong những đặc điểm phân biệt giữa giải quyết khiếu nại về đấtđai với giải quyết tranh chấp về đất đai Giải quyết khiếu nại về đất nay là quátrình thụ lý, xác minh, báo cáo, kết luật và ra quyết định giải quyết khiếu nại còngiải quyết tranh chấp về đất đai là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩmquyền để tìm ra các giải pháp đúng đắn trên cơ sở các quy định pháp luật nhằmgiải quyết các bất đồng, mâu thuẫn giữa các bên, qua đó khôi phục lại quyền chobên bị xâm hại đồng thời xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai

1.2.3 Nguyên tắc giải quyết khiếu nại đất đai:

Tại Điều 4 Luật Khiếu nại 2011 quy định: “Việc khiếu nại và giải quyết

khiếu nại phải được thực hiện theo quy định của pháp luật; bảo đảm khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời” Theo quy định trên, việc giải quyết khiếu

nại trong lĩnh vực đất đai phải tuân thủ những nguyên tắc sau:

Thứ nhất, nguyên tắc tuân thủ pháp luật: Điều 8 Hiến pháp 2013 quy định:

“Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ; Các

cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức phải tôn trọng Nhân dân, tận tụy phục vụ Nhân dân, liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu

sự giám sát của Nhân dân; kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí và mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền”.

Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đât đai cũng là một hoạt động quản lýnhà nước nên cung phải tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật trong quátrình giải quyết khiếu nại cả người khiếu nại và người giải quyết khiếu nại đềuphải chấp hành theo đúng trình tự, thủ tục quy định của pháp luật Nghĩa là đốivới người giải quyết khiếu nại phải thực hiện việc giải quyết khiếu nại theo đúngtrình tự, thủ tục, thời gian, thẩm quyền ; căn cứ pháp lý để giải quyết khiếu nại

là văn bản quy phạm pháp luật của cơ qua nhà nước có thẩm quyền Pháp luậtnghiêm cấm mọi hành vi cố ý giải quyết khiếu nại trái pháp luật hoặc can thiệptrái pháp luật vào giải quyết khiếu nại (theo Điều 6 Luật Khiếu nại 2011)

Để thực hiện nguyên tắc này, Luật Khiếu nại 2011 và các văn bản hướngdẫn thi hành quy định cụ thể về trình tự, thủ tục, thời hiệu khiếu nại, thời hạn giảiquyết khiếu nại, thẩm quyền giải quyết khiếu nại, quyền và nghĩa vụ của các bêntham gia giải quyết khiếu nại,

Tuy nhiên, trên thực tế trong thời gian qua việc giải quyết khiếu nại tạimột số địa phương vẫn còn vi phạm nguyên tắc này, việc phân loại xử lý đơnkhông đúng, kéo dài thời gian giải quyết khiếu nại, áp dụng các quy định phápluật chưa thống nhất, chồng chéo làm ảnh hướng đến quyền lợi ích chính đángcủa người dân

Thứ hai, nguyên tắc khách quan, toàn diện: Theo nguyên tắc trên, về phíangười khiếu nại khi thực hiện quyền khiếu nại phải phản ánh trung thực, đúng sựthật của vụ việc; cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ chính xác để có cơ sở giảiquyết khiếu nại Về phía người giải quyết khiếu nại, cơ quan có thẩm quyền giảiquyết khiếu nại phải tiến hành kiểm tra, xác minh, kết luận nội dung khiếu nạiphải khác quan, trung thực, chính xác; tạo điều kiện thuận lợi cho người khiếunại được trình bày nội dung khiếu nại, cung cấp các chứng cứ, tài liệu chứngminh; không được có thái độ, hành vi bao che cho người khiếu nại, cơ quan bịkhiếu nại, cố tình làm sai lệch thông tin, tài liệu, hồ sơ vụ việc.

Mặt khác, trong quá trình giải quyết khiếu nại người giải quyết khiếu nạicần kiểm tra xem xét dầy đủ thông tin, chứng cứ, pháp lý của nội dung khiếu nại;đảm bảo giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa lợi ích nhà nước và người dân, giữatập thể với cá nhân, giữa mục tiếu chính trị, kinh tế xã hội; việc giải quyết khiếunại vừa đảm bảo tính hợp pháp, vừa đảm bảo tính hợp lý Tránh tình trạng xemxét, giải quyết vụ việc một cách phiến diện, một chiều

Thứ ba, nguyên tắc công bằng dân chủ: Điều 16 Hiến pháp 2013 quy định

“Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật; Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội” Do đó, khi thực hiện việc

giải quyết khiếu nại phải đảm bảo công bằng, dân chủ nhằm bảo đảm sự bìnhđẳng trước pháp luật giữa người khiếu nại, người bị khiếu nại và người giảiquyết khiếu nại

Trong quá trình giải quyết khiếu nại cả người khiếu nại và cơ quan, cánhân bị khiếu nại đều bình đẳng trước pháp luật Có quyền được cung cấp thôngtin tài liệu, chứng có liên quan và trình bày ý kiến của mình; được biết, đọc, saochụp, sao chép tài liệu thông tin có liên quan đến nội dung khiếu nại trù trườnghợp thông tin tài liệu thuộc danh mục bí mật nhà nước không công khai; được

quyền yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức đang lưu giữ, quản lý các thông tin, tàiliệu có liên quan để phục vụ cho quá trình giải quyết khiếu nại; được tham giađối thoại hoặc ủy quyền cho người đại diện hợp pháp tham gia đối thoại, đồngthời có nghĩa vụ phải chấp hành nghiêm chỉnh quy định pháp luật trong quá trìnhgiải quyết khiêu nại, quyết định giải quyết khiếu nại của cơ quan nhà nước cóthẩm quyền.

Thứ tư, nguyên tắc công khai, kịp thời: Việc giải quyết khiếu nại phảiđược thực hiện một cách công khai từ từ giai đoan thụ lý giải quyết khiếu nại chođến khi ban hành quyết định giải quyết khiếu nại, điều này thể hiện sự minh bạch

về trình tự, thủ tục, kết quả giải quyết khiêu nại của cơ quan nhà nước có thẩmquyền Người giải quyết khiếu nại có trách nhiệm phải cung cấp cho các bêntham gia khiếu nại, quá trình giải quyết khiếu nại những tài liệu, những chứng cứ

do người giải quyết khiếu nại thu thập (trừ thông tin tài liệu thuộc bí mật nhànước) khi họ có yêu cầu được biết, được đọc, được sao chép Trong quá giảiquyết khiếu nại đối với khiếu nại lần đầu nếu nội dung khiếu nại và kết quả kiểmtra xác minh có sự đối lập, giải quyết khiêu nại lần hai người giải quyết khiếu nạiphải tổ chức đối thoại công khai giữa người khiếu nại, người bị khiếu nại, ngườigiải quyết khiếu nại trước khi ban hành quyết định giải quyết khiếu nại Việc giảiquyết khiếu nại phải được thực hiện bằng quyết định và được gửi cho ngườikhiếu nại theo quy định

Ngoài ra, việc giải quyết khiếu nại phải được thực hiện kịp thời, đúng thờigian được pháp luật quy định Giải quyết khiếu nại kịp thời thể hiện trách nhiệmcủa cơ quan nhà nước trong việc bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của côngdân, qua đó kịp thời sữa chữa, khác phục những hậu quả do quyết định hànhchính, hành vi hành chính trái pháp luật gây nên

Thứ năm nguyên tắc khuyến khích hòa giải: Nhà nước khuyến khích hòagiải tranh chấp giữa cơ quan, tổ chức và cá nhân trước khi cơ quan có thẩmquyền giải quyết khiếu nại theo quy định.Thông qua việc hòa giải góp phần hạnchế phát sinh khiếu nại phức tạp, vượt cấp, kéo dài.

Bên cạnh đó, việc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ngoài việctuân thủ các nguyên tắc chung còn phải đảm bảo những nguyên tắc sau:

- Giải quyết khiếu nại về đất đai trên cơ sở tôn trọng chế độ sở hữu về đấtđai:

Luật Đất đai 2013 quy đinh đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nướcthống nhất quản lý, nhà nước giao quyền sử dụng đất cho cơ quan, tổ chức, côngdân Do đó nhà nước có quyền thu hồi đất do người dân đang sử dụng để phục

vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng, mục đích công cộng.Khi thực hiên việc thu hồi đất, Nhà nước thực hiện việc bồi thường giá trị quyền

sử dụng đất, thực hiện tái định cư theo quy định

Trong những năm qua cùng với quá trình phát triển kinh tế xã hội, quátrình đô thị hóa, Nhà nước đã thực hiện thu hồi đất của người dân để thực hiệnnhiều dự án phát triển hạ tầng giao thông, thủy lợi công trình công cộng, khucông nghiệp, trong khi chính sách bồi thường, hỗ trợ tái đinh cư khi thực hiệnthu hồi đất còn nhiều bất cập, chưa phù hợp với tình hình thực tế của từng địaphương đặc biệt là ở những đô thi lớn; nhiều địa phương trong quá trình thựchiện thu hồi đất, bồi thường hộ trợ tái đinh cư không đúng quy định pháp luật từ

đó là nguyên nhân dẫn tới phát sinh nhiều trường hợp đơn thư khiếu nại phứctạp, đông người

Do đó khi giải quyết khiếu nại cần tôn trọng nguyên tắc về chế độ sở hữu

về đất đai, nghĩa là khi thực hiện việc thu hồi đất cần đảm bảo quy định của pháp

luật, việc bồi thường, đến bù , hỗ trợ, tái định cư cho người sử dụng đất đúngquy định pháp luật.

- Việc giải quyết khiếu nại về đất đai trên cơ sở tôn trọng quá trình sửdụng đất ổn định, liên tục của người sử dụng đất

Một trong những yếu tố quan trọng để làm căn cứ giải quyết khiếu nại vềđất đai là quá trình sử dụng đất liên tục, ổn định của người sử dụng đất Mộttrong những điều kiện để được công nhận quyền sử dụng đất là người sử dụngđất phải có quá trình sử dụng đất liên tục, lâu dài, đối với hình thức giao đất, chothuê đất nếu người được giao đất cho thuê đất mà không sử dung đất, bỏ đấthoang hoặc sử dụng đất không hiệu quả thì nhà nước sẽ thực hiện việc thu hồiđất Nhà nước cũng không công nhận việc đòi lại đất cũ đã giao cho người khác

sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách ruộng đất trước đây Do đó, việcgiải quyết khiếu nại về đất đai cơ quan có thẩm quyền cần căn cứ vào quá trình

sử dụng đất để giải quyết quyền lợi ích chính đáng cho người dân

- Việc giải quyết khiếu nại về đất đai phải trên cơ sở tôn trọng tính lịch sửcủa chính sách, pháp luật đất đai:

Qua từng thời ký phát triển của đất nước, Đảng và Nhà nước ta đã cónhững chủ trương, chính sách, pháp luật về đất đai điều chỉnh các quan hệ xã hội

về đất đai phù hợp với tình hình thực tế của thời điểm đó Cùng với sự biến động

về lịch sử, những thay đổi về chính sách pháp luật về đất đai, quá trình côngnghiệp hóa, đô thị hóa dẫn tới những thay đổi về sử dụng đất làm phát sinh khiếunại mà việc giải quyết gặp nhiều khó khăn do phần lớn các quan hệ xã hội về đấtđai bị tranh chấp khiếu nại đã phát sinh từ lâu, qua nhiều giai đoạn khác nhau

Do đó, trong quá trình giải quyết khiếu nại về đất đai việc vận dụng và áp dụngchính sách pháp luật liên quan đến đất đai là một trong những yêu cầu hết sức

1.2.4 Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai:

Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai được quy định đối với khiếunại lần đầu và khiếu nại lần hai

* Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại lần đầu:

Theo quy định của pháp luật về khiếu nại và pháp luật về đất đai nhữngngười có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu trong lĩnh vực đất đai gồm:

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết khiếu nạilần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đaicủa mình

- Thủ trưởng cơ quan thuộc Sở và cấp tương đương có thẩm quyền giảiquyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính trongquản lý đất đai của mình, của cán bộ, công chức do mình quản lý trực tiếp

- Giám đốc Sở và cấp tương đương giải quyết khiếu nại lần đầu đối vớiquyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai của mình, củacán bộ, công chức do mình quản lý trực tiếp;

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọichung là cấp tỉnh) có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết địnhhành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai của mình;

- Thủ trưởng cơ quan thuộc Bộ và cấp tương đương có thẩm quyền giảiquyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính trongquản lý đất đai của mình, của cán bộ, công chức do mình quản lý trực tiếp

- Bộ trưởng và cấp tương đương có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lầnđầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai củamình, của cán bộ, công chức do mình quản lý trực tiếp

Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai lần đầu có thể chia thành bốnbước:

Bước 1: Tiếp nhận và thụ lý đơn khiếu nại:

Nhận đơn khiếu nại;

-Kiểm tra các giấy tờ liên quan đến người khiếu nại;

Kiểm tra để xác định nội dung đơn khiếu nại có đủ các điều kiện và thuộcthẩm quyền giải quyết của cơ quan hay không;

Nghiên cứu nội dung đơn, trong trường hợp xác định đơn đủ điều kiện thụ

lý thì tiến hành thụ lý đơn, ghi nội dung vào sổ theo dõi, viết biên nhận chongười khiếu nại;

Trong thời hạn 10 phải có thông báo bằng văn bản cho người khiếu nại vệviệc thụ ly giải quyết khiếu nại, trong trường hợp chưa đủ điều kiện thụ lý thìhướng dẫn cho người khiếu nại thực hiện đầy đủ các điều kiện sau đó tiến hànhthụ lý, trường hợp đơn không đủ điều kiện thụ lý thì có văn bản thông báo vàhướng dẫn cho người dân gửi đơn đúng cơ quan có thẩm quyền;

Bước 2: Kiểm tra xác minh, báo cáo, tiến hành đối thoại và ban hành quyết định giải quyết khiếu nại:

Sau khi thu lý đơn khiếu nại, cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nạiphân công cho cơ quan tham mưu tiến hành kiểm tra xác minh làm rõ các nộidung liên quan đến nội dung khiếu nại; thu thập các thông tin tài liệu, chứng cứ

có liên quan; đối chiếu các quy định pháp luật để hoàn thiện báo cáo, tham mưu

đề xuất người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại tổ chức đối thoại với ngườikhiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền và lợi ích liên quan để làm rõ nộidung khiếu nại

Việc tổ chức đối thoại phải được tiên hành công khai, dân chủ; thông báobằng văn bản về thời gian, địa điểm, thành phần (có thể mời đại diện tổ chứcchính trị như mặt trận tổ quốc, hội phụ nữ, hội cựu chiến binh cùng dự) chongười khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền lợi ích liên quan biết, các cơquan chức năng biết, tham dự; tại buổi đối thoại người chủ trì phải nêu rõ nộidung đối thoại, kết quả xác minh nội dung khiếu nại, những người tham gia đốithoại có quyền phát biểu ý kiến, cung cấp thông tin tài liệu liên quan đến việckhiếu nại; buổi đối thoại phải được lập thành biên bản, có ký tên của nhữngngười tham gia, trường hợp người tham gia đối thoại không ký biên bản thì phảinêu rõ lý do, biên bản được lưu vào hồ sơ giải quyết khiếu nại; kết quả đối thoại

là một trong những căn cứ để giải quyết khiếu nại

Căn cứ kết quả kiểm tra, xác minh, kết quả đối thoại với các bên có quyền

và nghĩa vụ có liên quan, người có thẩm quyền khiếu nại ban hành quyết địnhgiải quyết khiếu nại lần đầu Quyết định giải quyết khiếu nại phải bao gồ các nộidung: ngày, tháng, năm ban hành quyết định; tên địa chỉ của người khiếu nại,người bị khiếu nại; nội dung khiếu nại là đúng, đúng một phần hoặc sai; căn cứpháp luật để giải quyết khiếu nại; giữ nguyên, sửa đổi, hủy bỏ một phần hoặctoàn bộ quyết định hành chính, chấm dứt hành vi hành chính; giải quyết các vấn

đề cụ thể trong nội dung khiếu nại; việc bồi thường cho người khiếu nại (nếucó); quyền khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện tại Tòa án theo quy định

Thời gian thực hiện giải quyết khiếu nại là 30 ngày kể từ ngày thụ lý, đốivới vụ việc phức tạp thời gian có thể kéo dài hơn nhưng không quá 45 ngày Đốivới vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn thì thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầukhông quá 45 ngày, đối với vụ việc phức tạp thì thời gian có thể kéo dại hơnnhưng không quá 60 ngày, kể từ ngày thụ lý giải quyết

Bước 3: Gửi quyết định giải quyết khiếu nại:

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định giảiquyết khiếu nại, người giải quyết khiếu nại lần đầu có trách nhiệm gửi quyếtđịnh giải quyết khiếu nại cho người khiếu nại, thủ trưởng cấp trên trực tiếp củangười giải quyết khiêu nại, người có thẩm quyền, có quyền và nghĩa vụ liênquan, cơ quan tổ chức cá nhân chuyển đơn khiếu nại và cơ quan thanh tra nhànước cung cấp.

Bước 4: thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật:

Trong thời hạn 30 ngày, đối với vùng sau vùng xa là 45 ngày mà ngườikhiếu nại tiếp (khiếu nại lần 2) hoặc không khởi kiện tại Tòa án nhân dân thìquyết định giải quyết khiếu nại lần đầu có hiệu lực pháp luật

Người ban hành quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu có trách nhiệmđôn đốc, kiểm tra, áp dụng các biện pháp cần thiêt theo thẩm quyền hoặc yêu cầu

cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng biện pháp cần thiết để quyết định giảiquyết khiếu nại được thi hành đúng quy định Trong trường hợp cần thiết, ngườiban hành quyết định giải quyết khiếu nại yêu cầu cơ quan chức năng phối hợp đểthi hành quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật

Việc giải quyết khiếu nại phải được lập thành hồ sơ giải quyết khiếu nại,

hồ sơ bao gồm: đơn khiếu nại hoặc biên bản ghi nhận nội dung khiếu nại; vănbản trả lời của người bị khiếu nại; biên bản kiểm tra, xác minh, kết luận, kết quảgiám định; quyết định giải quyết khiếu nại; các hồ sơ tài liệu có liên quan Hồ sơgiải quyết khiếu nại phảo được đánh số trang theo thứ tự tài liệu và được lưu trữtheo quy địn pháp luật; trong trường hợp người khiếu nại tiếp tục khiếu nại lầnhai hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án thì hồ sơ giải quyết khiếu nạiphải được chuyển cơ quan hoặc Tòa án có thẩm quyền khi có yêu cầu

* Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại lần hai:

Thứ nhất, về thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai trong lĩnh vực đấtđai: trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết khiếunại lần đầu hoặc quá thời hạn quy định mà khiếu nại lần đầu không được giảiquyết thì có quyền khiếu nại lần hai đến thủ trưởng cấp trên trực tiếp của người

có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu

Trên cơ sở đó, những người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần haitrong lĩnh vực đất đai được xác định như sau:

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết khiếu nạilần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai

mà Chủ tịch UBND cấp xã, thủ trưởng cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân cấphuyện đã giải quyết nhưng còn có khiếu nại hoặc đã giải quyết lần đầu nhưngcòn có khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giảiquyết

-Giám đốc Sở và cấp tương đương có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lầnhai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai củaThủ trưởng cơ quan thuộc sở đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặckhiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết

-Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lầnhai đối với quyết định hành chính hành vi hành chính trong quản lý đất đai củaChủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, Giám đốc Sở và cấp tương đương đã giảiquyết lần đầu nhưng còn có khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạnnhưng chưa được giải quyết;

- Bộ trưởng có thẩm quyền: Giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết địnhhành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai của Thủ trưởng cơ quanthuộc Bộ đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hếtthời hạn nhưng chưa được giải quyết; Giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết

định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai của Chủ tịch Ủy bannhân dân cấp tỉnh có nội dung thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước của bộ đã giảiquyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưngchưa được giải quyết.

Theo quy định của pháp luật về khiếu nại và pháp luật về đất đai thì trình

tự, thủ tục giải quyết khiếu nại lần 2 có thể được chia làm 04 bước, như sau:

- Bước 1: Tiếp nhận và thụ lý khiếu nại

Đối với các khiếu nại mà Ủy ban nhân dân cấp huyện đã giải quyết khiếunại lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý thì trong vòng 30 ngày kề từ ngàynhận được quyết định giải quyết khiếu nại thì người khiếu nại có quyền khiếu nạilần 2 đến Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa ánnhân dân cấp tỉnh Các khiếu nại đã được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giải quyết

mà người khiếu nại không đồng ý thì trong vòng 30 ngày kề từ ngày nhận đượcquyết định giải quyết khiếu nại thì người khiếu nại có quyền khiếu nại lần Bộtrưởng Tài nguyên và Môi trường Việc giải quyết khiếu nại của Bộ trưởng BộTài nguyên và Môi trường là quyết định giải quyết khiếu nại cấp cuối cùng

Việc tiếp nhận đơn khiếu nại lần 2 được thực hiện tương tự như khiếu nạilần 1, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được đơn khiếu nại thuộc thẩmquyền giải quyết khiếu nại của mình và đủ điều kiện theo quy định thì người cóthẩm quyền giải quyết khiếu nại lần 2 phải thụ lý giải quyết và thông báo bằngvăn bản cho người khiếu nại biết; trường hợp không thụ lý giải quyết khiếu nạithì phải nêu rõ lý do

- Bước 2: Kiểm tra xác minh, báo cáo, tiến hành đối thoại và ban hành quyết định giải quyết khiếu nại

Việc kiểm tra xác minh là rõ các nội dung khiếu nại, tổ chức đối thoạiđược thực hiện như lần một.

Trong quá trình giải quyết khiếu nại lần hai, nêu xét thấy việc thi hànhquyết định hành chính bị khiếu nại, quyết định giải quyết khiếu nại gây hậu quảkhó khắc phục thì người giả quyết khiếu nại ra quyết định hoặc kiến nghị cấp cóthẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ thi hành quyết định đó Thời gian tạmđình chỉ không được vượt quá thờ gian còn lại của thời hạn giải quyết khiếu nại.Quyết định tạm đình chỉ phải được gửi cho người khiếu nại, người giải quyếtkhiếu nại lần một, người có quyền, lợi ích liên quan Khi xét thấy lý do của việctạm đình chỉ không còn thì phải hủy bỏ ngay quyết định tạm đình chỉ đó

Căn cứ kết quả xác minh, hồ sơ, tài liệu chứng cứ có liên quan và đề xuấtcủa cơ quan tham mưu việc giải quyết khiếu nại, căn cứ quy định pháp luậtngười có thẩm quyền giải quyết khiếu nại xem xét và ban hành quyết định giảiquyết khiếu nại lần hai Nội dung quyết định giải quyết khiếu nại lần hai baogồm: ngày tháng năm ban hành quyết định; tên địa chỉ của người khiếu nại,người bị khiếu nại; nội dung khiếu nại; kết luận về việc giải quyết khiếu nại lầnđầu; kết quả thẩm tra, xác minh; căn cứ pháp luật để giải quyết khiếu nại; kếtluận nội dung khiếu nại là đúng, đúng một phần hoặc sai; bồi thường thiệt hại(nếu có); quyền khởi kiện vụ án tại tòa án hành chính

Thời hạn giải quyết khiếu nại lần hai là 45 ngày, kể từ ngày thụ lý giảiquyết; đối với vụ việc phức tạp thời hạn có thể kéo dài hơn nhưng không quá 60ngày Đối với vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn thì thời hạn giải quyết khôngquá 60 ngày kể từ ngày thụ lý để giả quyết, đối với vụ việc phúc tạp thời gian cóthể kéo dài hơn nhưng không được quá 70 ngày

Bước 3: Gửi, công bố quyết định giải quyết khiếu nại

Trong thời hạ 07 ngày kể từ ngày có quyết định giải quyết khiếu nại,ngừoi giải quyết khiếu nại lần hai phải gửi quyết định giải quyết khiếu nại chongười khiếu nại, người bị khiếu nại, người giải quyết khiếu nại lần đầu, người cóquyền và lợi ích liên quan, cơ quan, tổ chức, ca nhân chuyển đơn đến Đồng thời,người giải quyết khiếu nại lần hai phải công khai quyết định giải quyết định giảiquyết khiếu nại lần hai thông qua một hoặc một số hình thức: công bố tại cuộchọp cơ quan, tổ chức người khiếu nại nơi người bị khiếu nại công tac, niêm yếttại trụ sở làm việc hoặc nơi tiếp công dân của cơ quan, tổ chức giải quyết khiếunại, thông tin trên thông tin đại chúng.

Bước 4: Thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật

Trong thời hạn 30 ngày, đối với vùng sau vùng xa là 45 ngày mà ngườikhiếu nại không khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án thì quyết định giải quyếtkhiếu nại lần hai có hiệu lực pháp luật

Người ban hành quyết định giải quyết khiếu nại lần hai có trách nhiệm đônđốc, kiểm tra, áp dụng các biện pháp cần thiêt theo thẩm quyền hoặc yêu cầu cơquan nhà nước có thẩm quyền áp dụng biện pháp cần thiết để quyết định giảiquyết khiếu nại được thi hành đúng quy định Trong trường hợp cần thiết, ngườiban hành quyết định giải quyết khiếu nại yêu cầu cơ quan chức năng phối hợp đểthi hành quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật

Việc giải quyết khiếu nại phải được lập thành hồ sơ giải quyết khiếu nại,

hồ sơ bao gồm: đơn khiếu nại hoặc biên bản ghi nhận nội dung khiếu nại; vănbản trả lời của người bị khiếu nại; biên bản kiểm tra, xác minh, kết luận, kết quảgiám định; quyết định giải quyết khiếu nại; các hồ sơ tài liệu có liên quan Hồ sơgiải quyết khiếu nại phải được đánh số trang theo thứ tự tài liệu và được lưu trữtheo quy địn pháp luật; trong trường hợp người khiếu nại tiếp tục khiếu nại lần

hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án thì hồ sơ giải quyết khiếu nạiphải được chuyển cơ quan hoặc Tòa án có thẩm quyền khi có yêu cầu.

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động giải quyết khiếu nại đất đai:

1.3.1 Yếu tố thể chế về giải quyết khiếu nại đất đai:

Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai được thực hiện dựa trên cơ sởcác quy định pháp luật về đất đai, khiếu nại Do đó, hiệu quả của việc giải quyếtkhiếu nại về đất đai phụ thuộc rất nhiều vào mức độ hoàn thiện, phù hợp của hệthống pháp luật về đất đai, khiếu nại

Các quy định của pháp luật về khiếu nại là cơ sở pháp lý để công dân, tổchức thực hiện quyền khiếu nại của mình và các cơ quan nhà nước có thẩmquyền giải quyết khiếu nại Qua từng giai đoạn của lịch sử, hệ thống pháp luật vềkhiếu nại ngày càng được hoàn thiện hơn Để cụ thể hóa quyền khiếu nại củacông dân, năm 1998 Quốc hội đã ban hành Luật Khiếu nại, Tố cáo, sau đó đượcsửa đổi bổ sung năm 2004, năm 2005 Đến năm 2011, Luật Khiếu nại được banhành, đây là bước pháp triển mới của hệ thống pháp luật về khiếu nại, lần đầutiên quyền khiếu nại và quyền tố cáo của công dân được quy định tại hai luậtkhác nhau

So với Luật khiếu nại, tố cáo 1998 thì Luật Khiếu nại 2011 quy định cụthể hơn về quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại, người giảiquyết khiếu nại, quyền và nghĩa vụ của luật sư, trợ giúp pháp lý Trình tự thủ tụcgiải quyết khiếu nại lần đầu và khiếu nại lần hai cũng được quy định cụ thể hơntheo hướng đơn giản, công khai, dân chủ, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho ngườikhiếu nại Trình tự khiếu nại được mở rộng hơn, theo đó người khiếu nại lần đầu

có quyền khiếu nại đến người ra quyết định hành chính, người có hành vi hànhchính trong cơ quan nhà nước hoặc khởi kiện tại tòa án theo quy định của Luật tố

tụng hành chính Ngoài ra, Luật khiếu nại còn quy định mới về trình tự khiếunại, giải quyết khiếu nại trong trường hợp nhiều người cùng khiếu nại một nộidung; quy định trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại; quy định chế tàitrong trường hợp cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhànước, tổ chức cá nhân vi phạm pháp luật về khiếu nại; việc thi hành quyết địnhgiải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật Những quy định trên đã tạo điềukiện thuận lợi cho các cơ quan hành chính nhà nước, ủy ban nhân dân các cấptrong quá trình giải quyết khiếu nại, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết khiếunại trong lĩnh vực đất đai của các cấp chính quyền

Các quy định pháp luật về đất đai là cơ sở để tổ chức, công dân thực hiệncác quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, các cơ quan nhà nước trong thựchiện quản lý nhà nước về đất đai Trong những năm qua, hệ thống pháp luật vềtay ga không ngừng được hoàn thiện, sửa đổi bổ sung kịp để ngày phù hợp vớithực tế, đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân và công tác quản lý của nhànước về đất đai Từ Luật Đất đai đầu tiên vào năm 1987 tới năm 2015 đã có 04lần ban hành luật mới và hai lần sủa đổi bổ sung, đến nay với việc ban hành Luậtđất đai 2013 và các van bản hướng dẫn thi hành đã cụ thể hóa đường lối chínhsách của Đảng, phpá luật của nhà nước về đất đai, qua đó đã góp phần hoàn thiệnpháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì hệ thống pháp luật về đấtđai còn một số tồn đọng, hạn chế như:

Chính sách pháp luật về đất đai thường xuyên thay đổi, thiếu tính ổn định,chưa đồng bộ, một số quy định còn nặng về lý thuyết, hình thức chưa phù hợpvới thực tiễn nhất là chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tài định cư

Giá bồi thường tai nhiều địa phương, nhất là ở các thành phố lớn chưa phù

thu hồi đất Giá đất thấp so với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thịtrường, tại nhiều địa phương giá đất công bố chỉ bằng khoảng từ 30% đến 70%giá thị trường Những chính sách về đất đai ban hành sau đều thực hiện theohướng có lợi hơn cho người sử dụng đất nên thường xuyên xảy ra tình trang so

bì, cố tình không bàn giao đât, không nhận tiền bồi thường, hỗ trợ mà thực việckhiếu nại vượt cấp kéo dài để yêu cầu áp dụng chính pháp luật có lợi mặc dù trênthực tế các cơ quan nhà nước đã thực hiện việc giải quyết các chính sách, chế độtheo đúng quy định pháp luật

Trình tự thủ tục giao đất cho thuê đất còn thiếu chặt chẽ, cơ chế quản lý,giám sát lòng lẽo dẫn tới tình trạng giao đất, cho thuê đất một cách tùy tiện;nhiều dự án giao đất sau khi được bàn giao đất những không được triển khai thựchiện, đất bỏ hoang hoặc được chuyển nhượng quan nhiều đời chủ dẫn tới tìnhtrạng tranh chấp, khiếu nại

Một số quy định về giải quyết khiếu nại trong Luật Đất đai, Luật Khiếunại và các quy định pháp luật còn chồng chéo, chưa thống nhất, gây khó khăncho các cơ quan trong việc giải quyết khiếu nại

Những hạn chế, tồn tại trên là một trong nguyên nhân cơ bản dẫn tới tìnhtrạng tranh chấp khiếu nại về đất đai ngày càng tăng về số vụ và số người, kéodài, vượt cấp Cùng với quá trình phát triển kinh tế xã hội các quan hệ pháp luật

về đất đai cũng thay đổi nên một số quy định không còn phù hợp Do đó, đểnâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai, hạn chếtình trạng khiếu nại kéo dài phức tạp như hiện nay thì yêu cầu của việc hoànthiện hệ thống pháp luật, đặc biệt là pháp luật về khiếu nại, đất đai là một trongnhững yêu cầu có tính then chốt

1.3.2 Yếu tố thuộc về chủ thể giải quyết khiếu nại đất đai (năng lực,

tổ chức thực hiện, ):

Công tác giải quyết khiếu nại về đất đai là quá trình áp dụng các quy địnhpháp luật khiếu nại, pháp luật về đất đai do đó chất lượng, hiệu quả hoạt độngnày phụ thuộc nhiều vào trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức, ý chí chủ quancủa đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp làm gải quyết khiếu nại tại các cấp chínhquyền, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Nếu năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức làm nhiệm vụ giảiquyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai cao, có phẩm chất đạo đức tốt, có tinh thầntrách nhiệm, khách quan thì sẽ là điều kiện để họ phân tích đúng tình huống phápluật, lựa chọn đúng, phù hợp quy phạm pháp luật để áp dụng cho tình huốngpháp luật đó, vì vậy chắc chắn hiệu quả giải quyết khiếu nại sẽ được nâng cao

Ngược lại, nếu năng lực, trình độ đội ngũ cán bộ làm công tác giải quyếtkhiếu nại hạn chế, yếu kém, thiếu tinh thần trách nhiệm, không khách quan, thì

họ khó có thể phân tích đúng tình huống pháp luật, khó có thể lựa chọn quyphạm pháp luật phù hợp áp dụng cho tình huống pháp luật đó, vì vậy, hiệu quảgiải quyết khiếu nại sẽ thấp dẫn các khiếu nại chính đáng của công dân khôngđược giải quyết, là nguyên nhân phát sinh khiếu nại kéo dài, vượt cấp

Bên cạnh đó, Hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai là một trong nhữnghoạt động thuộc nội dung quản lý nhà nước về đất đai do đó hiệu lực, hiệu quảcủa hoạt động này phụ thuộc vào tổ chức bộ máy cơ quan quản lý nhà nước vềđất đai nói riêng, tổ chức bộ máy nhà nước nói chung Bộ máy nhà nước được tổchức khoa học, gọn nhẹ, phân định rõ thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước,chắc chắn sẽ giúp cho hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính nói chung,khiếu nại về đất đai nói riêng được thực hiện nhanh chóng, kịp thời, hiệu quả.Ngược lại, bộ máy nhà nước được tổ chức không khoa học, cồng kềnh, chứcnăng, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước không được phân định rõ, chồng

chéo… sẽ là trở ngại lớn cho hoạt động quản lý nhà nước, cũng như hoạt độnggiải quyết khiếu nại về đất đai.

1.3.3 Yếu tố ý thức pháp luật của người khiếu nại:

Đây là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả côngtác giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai Việc chấp hành các quy định phápluật nói chung và chấp hành quy định pháp luật về đất đai nói riêng là nghĩa vụcủa mọi công dân Một trong những nguyên nhân phát sinh khiếu nại trong lĩnhvực đât đai, dẫ tới tình trạng đơn thư khiếu nại vượt câp, phức tạp, kéo dài là donhận thức pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phần người dâncòn nhiều hạn chế Cũng có trường hợp người dân am hiểu pháp luật nhưng cốtính vi phạm lợi dùng quyền khiếu nại để thực hiện hành vi vi phạm pháp luậthoặc bị lôi kéo, lợi dụng gây áp lực cho các cơ quan chức năng Cũng có trườnghợp người dân không hiểu, hiểu không đúng hoặc không đầy đủ chính sách phápluật mà khiếu nại, tranh chấp, hoặc có những hành vi vi phạm pháp luật Do đóviệc nâng cao ý thức, nhận thức của người dân trong việc chấp hành pháp luậtnhất là pháp luật về đất đai là yêu cầu mang tính bát buộc

Bên cạnh đó cũng có một bộ phận không nhỏ đối tượng là cán bộ côngchức được phân công phục trách giải quyết khiếu nại, chính sách về đất đai chongười dân nhưng trình độ và áp dụng pháp luật về đất đai còn nhiều hạn chế,trong giải quyết còn chưa chặt chẽ, đầy đủ quy định của pháp luật Đây cũng làmột nguyên nhân phát sinh khiếu nại của người dân

Do đó để nâng cao hiểu quả công tác giải quyết khiếu nại về đất đai thì đòihỏi các cơ quan nhà nước phải tăng cường công tác tuyên truyền, giao dục nângcao nhận thức chấp hành pháp luật của cán bộ công chức và nhân dân Tăngcường vận động người dân châp hành pháp luật và các quyết định giải quyết của

cơ quan có thẩm quyền Đối với các trường hợp lợi dụng quyền khiếu nại để kíchđộng gây rối thì tiến hành làm rõ, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Chương 2:

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI ĐẤT ĐAI

Ở TÂY NINH TỪ NĂM 2011 ĐẾN NĂM 2014 2.1 Khái quát về tỉnh Tây Ninh và công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2011-2014:

2.1.1 Khái quát về tỉnh Tây Ninh:

Tây Ninh là một tỉnh ở Đông Nam Bộ, phía Tây và Tây Bắc giáp vớiVương quốc Campuchia; phía Đông giáp với tỉnh Bình Dương và tỉnh BìnhPhước; phía Nam giáp Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Long An Hiệnnay, tỉnhTây Ninh có hai cửa khẩu quốc gia là Mộc Bài và Xa Mát

Phía bắc tỉnh, từ thành phố Tây Ninh trở lên có nhiều rừng núi, trong đó

có núi Bà Đen cao 986 m Phía nam, đất khá bằng phẳng, gần như đồng bằng Cóhai con sông lớn chảy qua là sông Vàm Cỏ Đông và sông Sài Gòn Sông Sài Gònđược chặn lại tạo nên hồ Dầu Tiếng - công trình thuỷ lợi lớn nhất nước, tưới tiêucho 17.500 ha đất nông nghiệp

Tây Ninh là nơi tiếp giáp vùng núi cao nguyên Nam Trung bộ và đồngbằng sông Cửu Long, thuộc miền đất cao của Nam bộ Phần lớn là đất đỏ và đấtxám, rất tốt cho việc trồng trọt, nhất là trồng rừng và trồng cây công nghiệp

Thành phố Tây Ninh cách thành phố Hồ Chí Minh 99 km Quốc lộ 22A từthành phố Hồ Chí Minh qua Trảng Bàng, Gò Dầu tới cửa khẩu Mộc Bài Quốc lộ22B từ Gò Dầu qua thành phố Tây Ninh đi cửa khẩu Xa Mát Chính vị trí địa lýthuận lợi này đã giúp cho Tây Ninh được hưởng sự phát triển lan tỏa của cáctrung tâm công nghiệp mạnh trong vùng như Đồng Nai, Bình Dương và thànhphố Hồ Chí Minh