Kiến thức Giúp HS nắm được những nội dung cơ bản chính sách đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc ở nước ta và những chuyển biến kinh tế, văn hóa, xã hội nước ta trong thời Bắc t
Trang 1Bài 15: THỜI BẮC THUỘC VÀ CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH
ĐỘC LẬP (Từ thế kỉ II TCN đến thế kỉ X)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
Giúp HS nắm được những nội dung cơ bản chính sách đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc ở nước ta và những chuyển biến kinh tế, văn hóa, xã hội nước ta trong thời Bắc thuộc
2 Tư tưởng
Giáo dục tinh thần đấu tranh bền bỉ chống đồng hóa giành dộc lập dân tộc của nhân dân ta
3 Kỹ năng
Bồi dưỡng kĩ năng liên hệ giữa nguyên nhân và kết quả, chính trị với kinh tế, văn hóa, xã hội
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: giải quyết vấn đề, tự học, hợp tác
- Năng lực riêng:
+ Xác định, giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng và tác động giữa các sự kiện lịch sử với nhau
+ Nhận xét, đánh giá, liên hệ thực tế và rút ra bài học kinh nghiệm
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
- SGK, SGV và các tư liệu có liên quan
- Lược đồ SGK
- Tài liệu minh họa khác
2 Học sinh
- Học bài cũ
- Tìm hiểu về thời Bắc thuộc và các cuộc đấu tranh giành độc lập
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP/ KHỞI ĐỘNG
1 Mục tiêu:
Với việc HS quan sát hình ảnh về câu chuyện Mị Châu – Trọng Thủy và đọc đoạn thơ của Tố Hữu, các em có thểhình dung lại câu chuyện về sự kết thúc sự tồn tại của nhà nước Âu Lạc, đưa lịch sử chuyển sang một thời kì mới – thời Bắc thuộc Tuy nhiên, các em chưa thể biết đầy đủ và chi tiết về chế độ cai trị của chính quyền phong kiến phương Bắc cũng như tác động của nó đối với kinh tế, văn hóa xã hội nước ta
Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết
ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học
2 Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho HS: Hãy đoc đoạn thơ và quan sát bức ảnh thảo luận một số vấn đề dưới đây:
“Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm lỡ để trên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu ”
Trang 2+ Bức ảnh phản ánh điều gì?
+ Hãy nêu những hiểu biết của em về Thời Bắc thuộc ở Việt Nam?
3 Gợi ý sản phẩm:
Mỗi HS có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, GV lựa chọn 01 sản phẩm nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bài mới
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1 Chế độ cai trịcủa các triều đại phong kiến phương Bắc
* Mục tiêu:
Học sinh nắm được những nét chính về chính sách cai trị (chia để trị) của chính quyền phong kiến phương Bắc
* Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho học sinh: Hãy đọc thông tin SGK trang 80, 81 và quan sát hình ảnh cho biết:
+ Chính quyền phong kiến phương Bắc tổ chức bộ máy cai trị như thế nào?
+ Các triều đại phong kiến phương Bắc chia Âu Lạc cũ thành quận, huyện nhằm mục đích gì?
+ Em có nhận xét gì về chính sách bóc lột của chính quyền đô hộ?
Trang 3- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu
- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn
* Gợi ý sản phẩm:
- Các triều đại phong kiến phương Bắc từ nhà Triệu, Hán, Tùy, Đường đều chia nước
ta thành các quận, huyện cử quan lại cai trị đến cấp huyện
- Mục đích của phong kiến phương Bắc là sáp nhập đất nước Âu Lạc cũ vào bản đồ Trung Quốc
- Chính sách bóc lột của chính quyền phong kiến phương Bắc:
+ Thực hiện chính sách bóc lột, cống nạp nặng nề
+ Nắm độc quyền muối và sắt
+ Quan lại đô hộ bạo ngược tham ô ra sức bóc lột dân chúng để làm giàu
+ Đồng hóa về văn hóa
Nhằm mục đích thực hiện âm mưu đồng hóa dân tộc Việt Nam
2 Những chuyển biến về kinh tế, văn hóa, xã hội
* Mục tiêu: Học sinh thấy được những tác động về kinh tế, văn hóa, xã hội do chính
sách cai trị của chính quyền phong kiến phương Bắc
* Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho học sinh: Hãy tìm hiểu SGK và cho biết:
+ Những chuyển biến về kinh tế, văn hóa, xã hội?
+ Em có nhận xét gì về tình hình kinh tế nước ta thời Bắc thuộc?
+ Trong bối cảnh chính quyền đô hộ ra sức thực hiện âm mưu đồng hóa thì văn hóa dân tộc ta phát triển như thế nào?
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động nhóm để tìm hiểu
* Gợi ý sản phẩm:
- Về kinh tế
Trong nông nghiệp:
+ Công cụ sắt được sử dụng phổ biến
+ Công cuộc khai hoang được đẩy mạnh
+ Thủy lợi được mở mang
Năng suất lúa tăng hơn trước
Thủ công nghiệp, thương mại có sự chuyển biến đáng kể
+ Nghề cũ phát triển hơn: Rèn sắt, khai thác vàng bạc làm đồ trang sức
+ Một số nghề mới xuất hiện như làm giấy, làm thủy tinh
+ Đường giao thông thủy bộ giữa các quận, vùng hình thành
- Về văn hóa - xã hội
+ Về văn hóa
- Một mặt ta tiếp thu những yếu tố tích cực của văn hóa Trung Hoa thời Hán - Đường như ngôn ngữ, văn tự
- Bên cạnh đó nhân dân ta vẫn giữ được phong tục, tập quán: nhuộm răng, ăn trầu, làm bánh chưng, bánh dày, tôn trọng phụ nữ
Nhân dân ta không bị đồng hóa
+Về xã hội
Trang 4- Quan hệ giữa nhân dân ta với chính quyền đô hộ (thường xuyên căng thẳng).
- Đấu tranh chống đô hộ
- Ở một số nơi nông dân tự do bị nông nô hóa, bị bóc lột theo kiểu địa tô phong kiến
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP1 Mục tiêu:
Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về: chế độ cai trị của chính quyền phong kiến phương Bắc và những chuyển biến về kinh tế, văn hóa, xã hội Việt Nam
2 Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo:
+ Chính quyền đô hộ truyền bá Nho giáo vào nước ta, bắt nhân dân ta thay đổi phong tục theo người Hán nhằm mục đích gì?
+ Một số câu hỏi trắc nghiệm:
1 Hoàn chỉnh nội dung kiến thức sau đây: “Nhân dân ta ……Tiếng Việt vẫn….Các phong tục, tập quán như ăn trầu, nhuộm răng đen, tôn trọng phụ nữ vẫn được duy trì”
A không bị đồng hoá/ được bảo tồn. B bị đồng hoá/ không được bảo tồn
C bị đồng hoá/ được bảo tồn D không bị đồng hoá/ được bảo tồn
2 Thời kì Bắc thuộc Nho giáo có ảnh hưởng như thế nào đối với nước ta?
A Ảnh hưởng sâu rộng
B Ảnh hưởng đến giai cấp thống trị
C Ảnh hưởng đến toàn bộ tầng lớp nhân dân
D Chỉ có ảnh hưởng đến một số vùng trung tâm châu, quận.
3 Chính quyền đô hộ đã có biện pháp gì để đối phó với các cuộc đấu tranh của nhân dân ta?
A Thẳng tay đàn áp. B Mềm dẻo
C Cứng rắn D Dung hòa
4 Chính sách nào dưới đây lột tả sự tàn bạo nhấtcủa phong kiến phương Bắc đối với nhân dân ta?
A Cống nạp nặng nề B Cướp đoạt ruộng đất
C Thuế má nặng nề D Độc quyền muối và sắt.
D VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG
1 Mục tiêu:
Nhằm vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn
2 Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho HS (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):
1 Vì sao Người việt vẫn giữ được tiếng nói, phong tục tập quán của mình? Em có suy nghĩ gì về phong tục tập quán hiện nay của nước ta trong bối cảnh hội nhập?
2 Sưu tầm các câu chuyện hay về thời Bắc thuộc và cho biết những câu chuyện đó phản ánh điều gì?
- GV đánh giá sản phẩm của HS: nhận xét, tuyên dương, khen gợi…