- Nhân vật này cái gì cũng để trongbao: bao dao, bao kính, luôn mặc áo ấm, cổ áo cao...ý nghĩ cũng ở trongbao: + Nhân vật này luôn sống trong lo âu, sợ sệt "nhỡ xẩy ra chuyện gì" + Hắn l
Trang 1kỉ XIX" Đó là ý nghĩa nhân đạo của tác phẩm.
- Rút ra được ý nghĩa của truyện Câu chuyện chỉ ra cái xấu, cái tẻ nhạt, vônghĩa trong cuộc sống hàng ngày Từ đó thúc giục người ta sống yêu đời,sống hết mình để thay đổi cuộc sống, làm cho cuộc sống có ý nghĩa
- Qua câu truyện, rút ra được đặc trưng truyện ngắn Sêkhốp ( chủ đề, nhânvật, kết cấu, giọng điệu ) và thấy được tài năng bậc thầy truyện ngắnSêkhốp
- Giúp học sinh củng cố kĩ năng phân tích nhân vật, phân tích tác phẩm, lựachọn, bình giảng, sắp xếp chi tiết
B, Phương tiện dạy học
- Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, thiết kế giáo án
- Học sinh: SGK, vở
C, Cách thức tiến hành
Trang 2- Sử dụng phương pháp: Đàm thoại, phát vấn, bình giảng, thuyết trình
Lỗ Tấn, đó là Sêkhốp Sêkhốp và Lỗ Tấn cùng có một mục đích và phươngtiện là dùng văn chương để chỉ ra quan niệm, cuộc sống lạc hậu, ấu trĩ, vô vị
và không ý nghĩa của người dân nhằm tác động đến tư tưởng, lối sống làmcho họ thức tỉnh, để sống có ý nghĩa hơn
Sêkhốp viết rất nhiều truyện ngắn, trong khuôn khổ của chương trình,
cô sẽ giới thiệu cho các em một trong những truyện ngắn tiêu biểu, đặc sắccủa Sêkhốp đó là " Người trong bao"
Trước khi vào tìm hiểu tác phẩm, chúng ta sẽ tìm hiểu đôi nét về nhàvăn Sêkhốp
15 - Gọi học sinh đọc phần
tiểu dẫn - SGK
- Em hãy trình bày hiểu
biết của em về cuốc đời
Trang 3- Văn chương Sêkhôp
thường phản ánh nội
dung gì?
- Sự nghiệp văn chương:
+ Sêkhốp là nhà văn vĩ đại khôngchỉ của nước Nga, của Châu Âu màcòn của cả thế giới Tác phẩm củaông từ lâu đã vượt biên giới nướcNga đi khắp các nước trên thế giớitrong đó có Việt Nam
+ Sêkhốp là người đại diện vĩ đạinhất cho chủ nghĩa hiện thực Nga
về truyện ngắn và kịch Đến nayngười ta vẫn gọi ông là "nhà vănlàm ta muôn thủa say mê" Điều đóthể hiện sức hấp dẫn, sức sống củatruyện ngắn Sêkhốp
+ Sêkhốp là nhà văn nhân đạo, nhàvăn nhân văn chủ nghĩa lớn của Nga
và thế giới
+ Nội dung văn chương củaSêkhốp: Văn chương lột tả sâu sắc,chân thật cuộc sống, tư tưởng tìnhcảm của mọi tầng lớp nhân dân Nga
" trong buổi hoàng hôn", nhưngcuộc sống nhỏ nhen, ti tiện, vônghĩa, những thói hư tật xấu của conngười, để thức tỉnh con người sống
chỉ của nước Nga, của Châu Âu
mà còn của cả thế giới
+ Sêkhốp là người đại diện vĩđại nhất cho chủ nghĩa hiệnthực Nga về truyện ngắn vàkịch
+ Sêkhốp là nhà văn nhân đạo,nhà văn nhân văn chủ nghĩa lớncủa Nga và thế giới
- Nội dung văn chương củaSêkhốp: Văn chương lột tả sâusắc, chân thật cuộc sống, tưtưởng tình cảm của mọi tầnglớp nhân dân Nga " trong buổihoàng hôn", nhưng cuộc sốngnhỏ nhen, ti tiện, vô nghĩa,những thói hư tật xấu của con
Trang 4- Gọi học sinh tóm tắt
tốt đẹp hơn Sêkhốp thường nói đếnnhững câu chuyện bình thường, nhỏ
bé của cuộc sống hằng ngày nhưng
ý nghĩa rút ra từ truyện mang tínhkhái quát , tính thời sự, là vấn đềtriết lí nhân sinh Đó chính là tàinăng kiệt xuất của Sêkhốp
+ Số lượng tác phẩm: Với 24 nămlao động cần mẫn, đi nhiều nơi, ghichép nhiều vấn đề Sêkhốp đã để lại
di sản văn chương đồ sộ, phongphú, độc đáo: toàn tập Sêkhốp 30tập trong đó có 15 tập truyện ngắn,
3 tập kịch, 12 tập thư từ, ghi chép,nghiên cứu
- Tóm tắt:Câu chuyện kể về một giáoviên dạy tiếng Hilạp Điểm đặc biệt
là cuộc sống của anh ta cái gì cũng ởtrong bao, từ ăn, ngủ, đồ dùng, ngay
cả ý nghĩ anh ta cũng dấu trong bao
Lúc nào anh ta cũng sống trong lo
âu, sợ hãi thấy cái gì cũng mờ ám và
người, để thức tỉnh con ngườisống tốt đẹp hơn
+ Số lượng tác phẩm: Sêkhốp
đã để lại di sản văn chương đồ
sộ, phong phú, độc đáo: toàntập Sêkhốp 30 tập trong đó có
Trang 5tác phẩm? chỉ sợ "nhỡ xảy ra chuyện gì"
Bằng cái vẻ lo âu, ủ rũ anh ta gâysức ép với đồng nghiệp và khiến mọingười ai cũng sợ hắn
Mọi người gán ghép anh ta với côVarenka - chị gái một giáo viên lịch
sử mới chuyển về trường Mọichuyện chưa đi đến đâu vì Bêlicôpkhông dám ngỏ lời cầu hôn vì " nhỡxảy ra chuyện gì" Một lần, cả trườngnhận được bức họa châm biếmBêlicốp và cô Varenka khiến Bêlicốprất xấu hổ, day dứt và quyết địnhkhông lấy vợ nữa Anh đến nhàVarenka để nói vài điều nhưng chỉgặp người em Giữa hai người xảy ratranh cãi, gây lộn Bêlicốp về nhà,
ốm 1tháng rồi chết Ai cũng thấy vẻmặt hắn trong quan tài rất hiền lành
dễ chịu, tươi tỉnh như vui mừng cuốicùng hắn đã được chui vào một cáibao và không bao giờ phải trở ra nữa.Mọi người âm thầm vui vẻ vì khôngcho rằng từ nay họ sẽ thoát khỏi sựgiám sát của Bêlicốp Nhưng chỉđược vài tuần sau cuộc sống của họ
Trang 6- Truyện có nhân vật nào
là nhân vật chính? Vì
sao?
lại trở về như cũ khi Bêlicốp cònsống Cuộc sống nặng nề, vô vị, mệtnhọc, chẳng tự do tốt đẹp gì bởi họcũng là những người trong bao vàcòn nhiều người như thế nữa
- Nhân vật Bêlicốp là nhân vật chính
vì cả câu chuyện xoay quanh lối sốngcủa anh ta - một lối sống đặc biệt: cái
gì cũng ở trong bao Là nhân vậtchính, Bêlicốp là sự thể hiện cho tưtưởng của nhà văn
- Nhân vật này cái gì cũng để trongbao: bao dao, bao kính, luôn mặc áo
ấm, cổ áo cao ý nghĩ cũng ở trongbao:
+ Nhân vật này luôn sống trong lo
âu, sợ sệt "nhỡ xẩy ra chuyện gì"
+ Hắn luôn giám sát mọi người khiến
ai cũng sợ hắn
2, Tìm hiểu tác phẩm
Trang 7vô hình chỉ có trong tinh thân Đểhiểu rõ hơn nhân vật, chúng ta sẽ đitìm hiểu ở hai phương diện này.
- Bêlicốp hiện lên qua lời kể củaBurkin - bạn đồng nghiệp củaBêlicốp Trong cuộc sống, nhân vật
cố gắng thu mình vào trong bao thểhiện:
+ Ngày đẹp trời vẫn đi giày cao su,mặc áo ấm, cầm ô, dấu mặt vào cổ áo
a, Bêlicôp và những cái baohữu hình
Trang 8- Em hiểu thế nào là cái
bao hữu hình? Nó thể
hiện ở nhân vật Bêlicôp
như thế nào?
mui lên+ Ở nhà: Giường chật như một cáihộp, móc màn, kéo chăn chùm kín,trong buồng nóng bức ngột ngạt
-> Bêlicốp lúc nào cũng có khát vọngmãnh liệt được thu mình vào một cái
vỏ, tạo cho mình một thứ bao có thểngăn cách, bảo vệ hắn khỏi ảnhhưởng của bên ngoài Bêlicốp có thái
độ nhút nhát, ghê tởm đối với thựctại, luôn lo âu sợ hãi cuộc sống
- Để bào chữa cho thái độ nhút nhát,ghê tởm hiện tại của mình, hắn luôn
ca ngợi quá khứ, ca ngợi những điềukhông có thực, say mê tiếng Hilạp
cổ Con người Bêlicốp không thểchung sống, dung hòa với thực tại
Cách trốn tránh thực tại của Bêlicốpgần giống với chủ nghĩa lãng mạntiêu cực Khi không bằng lòng vớithực tại thì xa lánh thực tại, tìm vềquá khứ và sống cô đơn Bêlicốp lại
- Trong cuộc sống, nhân vật cốgắng thu mình vào trong bao
+ Ngày đẹp trời vẫn đi giày cao
su, mặc áo ấm, cầm ô, dấu mặtvào cổ áo bẻ đứng lên
+ Ô, đồng hồ, dao gọt bútchì đều ở trong bao
+ Đeo kính râm, lỗ tai nhét bông+ Đi xe ngựa bao giờ cũng chokéo mui lên
+ Ở nhà: Giường chật như mộtcái hộp, móc màn, kéo chănchùm kín, trong buồng nóng bứcngột ngạt
-> Bêlicốp lúc nào cũng có khátvọng mãnh liệt được thu mìnhvào một cái vỏ, tạo cho mìnhmột thứ bao có thể ngăn cách,bảo vệ hắn khỏi ảnh hưởng củabên ngoài Bêlicốp có thái độnhút nhát, ghê tởm đối với thựctại, luôn lo âu sợ hãi cuộc sống
Trang 9- Trong khi lo âu chán
mà không phải thế kia Bêlicốpcũng vậy, cách sống với cái bao hữuhình như vậy là xuất phát từ cái baotinh thần, cái bao quan niệm củamình
- Bêlicốp có kiểu suy nghĩ, quanniệm khá kì quặc và buồn cười, lựachọn những chi tiết gây cười, điểnhình để phê phán Bằng nụ cườihóm hỉnh, Sêkhốp đã lên án, đả kíchcái bao tinh thần của Bêlicốp ĐiềuSêkhốp muốn chỉ ra là ảnh hưởngcủa tư tưởng trong bao này khiếncon người lo âu sợ sệt không dámlàm gì khiến cuộc sống trở nênnhàm chán, vô nghĩa
- Cái bao tinh thần đó thể hiện:
+ Bêlicốp luôn cảm thấy điều gì đó
- Hắn luôn ca ngợi quá khứ, cangợi những điều không cóthực, say mê tiếng Hilạp cổ.Con người Bêlicốp không thểchung sống, dung hòa với thựctại
-> Bêlicốp lại lựa chọn chomình những cái bao để cách livới cuộc sống thực tại
Trang 10- Em hiểu thế nào là cái
bao tinh thần? Nó biểu
hiện ở Bêlicôp như thế
nào?
mờ ám, khó nói, đáng ngờ trongđiều này điều nọ Chỉ có chỉ thị,thông tư mới là những điều rõràng
+ Luôn sợ " nhỡ xảy ra chuyện gì"
+ Có những quan niệm, phê phánkhắc nghiệt trước hành động củangười khác, bắt họ thế này màkhông được làm thế kia, khôngđược sống theo những điều mìnhthích ( chuyện đuổi hai học sinh,chuyện bà giáo đi chơi với viên sĩquan, chuyện ăn mỡ bò với cá rô )-> Cách sống, cách nghĩ củaBêlicốp làm cho anh ta nhuẽng tínhcách bệnh hoạn, cuộc sống bị kìmhãm, con người bị bóp nghẹt tronglối sống nhà tù, không được tự dothoải mái sống theo nhu cầu nhânsinh Quan niệm và cách sống đónhư nhà tù giam hãm ước mơ, khátvọng Cuộc sống vô nghĩa, mòn mỏidần dần giết chết con người
Ông tha thiết mong con người đấutranh Đây là chủ đề xuyên suốt
b, Bêlicôp và cái bao tinh thần
- Cái bao tinh thần đó thể hiện:+ Bêlicốp luôn cảm thấy điều
gì đó mờ ám, khó nói, đángngờ trong điều này điều nọ Chỉ
có chỉ thị, thông tư mới lànhững điều rõ ràng
+ Luôn sợ " nhỡ xảy ra chuyện
Trang 11trong nhiều tác phẩm của Sêkhốp
- Cuộc sống trong bao của Bêlicốp
thật đáng sợ nhưng đáng sợ hơn đó
là cuộc sống ấy làm ảnh hưởng và
tác động lớn đến lối sống của mọi
người xung quanh
- Biểu hiện của ảnh hưởng:
+ Bằng tiếng thở dài, than vãn với
cặp kính đen trên gương mặt nhỏ bé
hắn đã lấn át tất cả chung tôi và
chúng tôi phải nhượng bộ hắn bớt
điểm hạnh kiểm và đuổi hai học
sinh
+ Bêlicốp đến nhà từng người ngồi
và không trò chuyện gì Gọi đó là
giữ gìn các mối quan hệ
-> Tất cả giáo viên, hiệu trưởng đều
sĩ quan, chuyện ăn mỡ bò với
cá rô )-> Cách sống, cách nghĩ củaBêlicốp làm cho anh ta nhuẽngtính cách bệnh hoạn, cuộc sống
bị kìm hãm, con người bị bópnghẹt trong lối sống nhà tù,không được tự do thoải máisống theo nhu cầu nhân sinh.Quan niệm và cách sống đónhư nhà tù giam hãm ước mơ,khát vọng Cuộc sống vô nghĩa,mòn mỏi dần dần giết chết conngười
c, Ảnh hưởng của Bêlicôp tớinhững người xung quanh
Trang 12có mặt hắn.
+ Trong vòng 10 - 15 năm dưới ảnhhưởng của Bêlicốp dân chúng trongthành phố đâm ra sợ tất cả: sợ nói
to, sợ gửi thư, làm quen, đọc sách,giúp người nghèo dạy học chữ
Mọi người dù có học thức vẫn chịu
im lặng, quy phục
-> ảnh hưởng lối sống trong bao củaBêlicốp khiến con người sống nhàmchán, vô vị Họ luôn sổng trongkimd nén, lo âu, sợ sệt khiến cuộcsống không còn ý nghĩa Cách sốngtrong bao ấy bao phủ từ trường lênmọi người dân khiến cuộc sốngnhân bản của con người bị mài mòn
Sêkhốp chỉ ra tác hại của lối sống
ấy làm cho người nghèo nàn nhântính, nhân bản Lối sống ấy thậtđáng phê phán và cần được thayđổi
- Cuộc sống trong bao củaBêlicốp thật đáng sợ nhưngđáng sợ hơn đó là cuộc sống ấylàm ảnh hưởng và tác động lớnđến lối sống của mọi ngườixung quanh
-> Tất cả giáo viên, hiệu trưởngđều sợ hắn và bị hắn khống chếsuốt 15 năm trời
Trang 13- Sau khi cãi lộn với em trai
Varenka, Bêlicốp ra khỏi nhà và bị
vấp ngã ở cầu thang, Varenka cười
Tiếng cười ấy đã kết thúc những gì
còn lại trong Bêlicốp Anh ta trở về
nhà ốm và chết
- Chi tiết tiếng cười của Varenka ở
đây điển hình cho tài năng lựa chọn
chi tiết đắt giá của Sêkhốp Có ý
kiến cho rằng tiếng cười đó đã giết
chết Bêlicốp Nói như vậy có vẻ
cường điệu hóa Cái chết của
Bêlicốp không phải bắt nguồn từ
nguyên nhân trực tiếp đơn giản như
vậy Mà sâu xa hơn, đó là sự xung
đột của hai lối sống trái ngược nhau,
sự xung đột của lối sống trong bao
khi tiếp cận với thực tại
- Bêlicốp được đặt trong thế đối
sánh với Varenka để làm nổi bật cái
lối sống đáng phê phán của hắn
Varenka và cậu em có lối sống trái
ngược hoàn toàn với Bêlicốp và
người dân ở đây Họ vui vẻ, nói
chuyện cười to, đọc sách, đi xe đạp
+ Trong vòng 10 - 15 năm dướiảnh hưởng của Bêlicốp dânchúng trong thành phố đâm ra
sợ tất cả: sợ nói to, sợ gửi thư,làm quen, đọc sách, giúp ngườinghèo dạy học chữ Mọingười dù có học thức vẫn chịu
im lặng, quy phục
-> Cách sống trong bao ấy baophủ từ trường lên mọi ngườidân khiến cuộc sống nhân bảncủa con người bị mài mòn.Sêkhốp chỉ ra tác hại của lốisống ấy làm cho người nghèonàn nhân tính, nhân bản Lốisống ấy thật đáng phê phán vàcần được thay đổi
d, Cái chết của Bêlicôp
- Sau khi cãi lộn với em trai
Trang 14- Vì sao Bêlicôp lại chết?
Có phải tiếng cười đó đã
giết chết Bêlicôp?
Họ có lối sống tự nhiên, hồn nhiên,chan hòa với tất cả Lối sống ấy tráingược hoàn toàn với Bêlicốp Bởivậy hai đối cực không thể dung hòa,khi chạm trán với nó Bêlicốp đãkhông thể tồn tại được
-> Sêkhốp đã đưa ra hai lối sốngkhác nhau Một lối sống tiêu cực vàmột lối sống tích cực Điều ôngmuốn nói là lối sống của Bêlicốpkhông thể tồn tại được trong hiệnthực bởi những hạn chế của nó
- Vì hắn đã đạt được mục đích củacuộc đời " khi nằm trong quan tài,
vẻ mặt của hắn trông hiền lành, dễchịu thậm chí còn có vẻ tươi tỉnhnữa Cứ hệt như hắn mừng rằngcuối cùng hắn đã được chui vào mộtcái bao mà từ đó không bao giờ hắnphải thoát ra nữa"
- Lối sống trong bao của Bêlicốpkhi chết vẫn còn được thể hiện Đó
là điều đáng phê phán Bản tính
Varenka, Bêlicốp ra khỏi nhà
và bị vấp ngã ở cầu thang,Varenka cười Tiếng cười ấy đãkết thúc những gì còn lại trongBêlicốp Anh ta trở về nhà ốm
và chết
- Chi tiết tiếng cười củaVarenka
Trang 15thích cô độc, không bạn bè, gia
đình, khát vọng đã được thỏa mãn
khi nằm trong bao Cái chết qua đó
cũng cho ta thấy cuộc sống " vô vi
tù túng" không tự do, không ý nghĩa
của Bêlicốp và bao người khác Vẻ
mặt của hắn còn thể hiện một ý
nghĩa khác Bêlicốp sẽ vĩnh viễn xa
rời xã hội mà hắn luôn sống trong lo
âu, sợ sệt, ghê tởm, luôn mong ước
một thế giới khác, ca ngợi thế giới
khác, ý nghĩa phê phán xã hội Nga
chuyên chế, phê phán cái bao xã hội
Nga tù túng giam hãm con người,
sản sinh ra biết bao con người như
Bêlicốp
- Khi Bêlicốp chết mọi người vui
mừng vì từ nay sẽ được sống tự do
thoải mái sau bao năm bị Bêlicốp
soi mói, kìm nén " Ôi tự do, tự do
Chỉ cần thoáng nghĩ đến nó, chỉ cần
mong manh đến khái niệm có thể có
của nó là đủ làm cho chúng ta như
-> Sêkhốp đã đưa ra hai lốisống khác nhau Một lối sốngtiêu cực và một lối sống tíchcực Điều ông muốn nói là lốisống của Bêlicốp không thể tồntại được trong hiện thực bởinhững hạn chế của nó