Kiến thức: Giúp HS: - Hiểu giá trị tư tưởng của truyện ngắn “Người trong bao”, phê phán lối sống trong bao hèn nhát, cá nhân, ích kỉ và hủ lậu của một bộ phận trí thức Nga cuối thế kỷ X
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11 NGƯỜI TRONG BAO A.P.SÊ – KHỐP I/ Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
Giúp HS: - Hiểu giá trị tư tưởng của truyện ngắn “Người trong bao”,
phê phán lối sống trong bao hèn nhát, cá nhân, ích kỉ và hủ lậu của một
bộ phận trí thức Nga cuối thế kỷ XIX qua hình tượng nhân vật Beelicôp
- Hiểu được nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình, sáng tạo biểu tượng, cách kể chuyện độc đáo, giọng điệu vừa mỉa mai châm biếm, vừa trầm buồn
2 Kĩ năng: Rèn cho HS:
- Kĩ năng đọc – hiểu văn bản văn học nước ngoài theo bản dịch
- Kĩ năng phân tích nhân vật điển hình
- Kĩ năng khái quát chủ đề tư tưởng của tác phẩm truyện ngắn
- Kĩ năng làm việc nhóm và kĩ năng ứng dụng sơ đồ tư duy trong đọc – hiểu, phân tích nhân vật
3 Thái độ:
Giúp HS có ý thức biết căm ghét và đấu tranh đến cùng với lối sống thu
mình trong bao: háo danh, xu nịnh, giáo điều, hèn nhát trước quyền lực Từ
đó, giúp các em xây dựng đạo đức và lối sống trung thực, tự tin, lành mạnh, chan hòa với mọi người vì lý tưởng sống cao đẹp
II/ Sự chuẩn bị, phương tiện và phương pháp dạy học
Trang 21 Chuẩn bị của GV và HS:
- GV: Đọc tư liệu về văn học Nga cuối thế kỷ XIX
Đọc tư liệu về nhà văn Sê – khốp
Đọc và thiết kế bài giảng dựa theo văn bản SGK
- HS: Đọc và tóm tắt được tác phẩm trước giờ học
Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV
2 Phương tiện dạy – học:
- SGK Ngữ văn 11 cơ bản, tập 2
- SGV Ngữ văn 11, tập 2
- Giáo án và slide bài giảng do GV tự thiết kế
- Máy chiếu, phiếu học tập do GV thiết kế, giấy Ao, bút lông
3 Phương pháp dạy – học:
GV sử dụng kết hợp các phương pháp sau:
- Thuyết trình - Vấn đáp
- Học theo nhóm - Sử dụng SGK,Internet
- Sử dụng Mindmap - Nêu vấn đề
- Tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho HS: kỹ năng chung sống chan hòa với tập thể
III/ Tiến trình dạy – học:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
Trang 33 Bài mới
Gv dẫn vào bài: Thế kỷ XIX là mốc son chói lọi đánh dấu bước phát
triển rực rỡ của văn học Nga với các tên tuổi vĩ đại Ta biết đến
Puskin, “người khởi đầu cho mọi sự khởi đầu trong văn học
Nga”(M.Gorki) với bài thơ tình bất hủ “Tôi yêu em” Hôm nay, cô giới thiệu với các em một đại biểu kiệt xuất của chủ nghĩa hiện thực phê phán Nga, người được mệnh danh là “ông Thánh của truyện ngắn lịch sử văn học Nga” Đó là nhà văn A.P.Sê – khốp với truyện ngắn nổi tiếng “Người trong bao”
Hoạt động dạy – học:
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1: Tìm hiểu
chung
* Phương pháp:
- Thuyết trình
- Vấn đáp
- Sử dụng SGK,Internet
- Sử dụng Mindmap
* Thao tác 1: Khái lược về
VH Nga cuối thế kỉ XIX
- GV thuyết trình giới thiệu
ngắn gọn về văn học Nga
thế kỷ XIX ( GV trình chiếu
I/ Tìm hiểu chung
1 Khái lược về văn học Nga thế kỷ XIX f
Nội dung VHHT: Phê phán thực tại và phê phán chế độ xã hội bạo tàn
=> Thành tựu: CNHT hình thành và đạt đến đỉnh cao với nhiều tên tuổi vang danh khắp thế giới: Leptonxtoi, Gorki,
Dotoiepxki, Chevkhop,…
VH Nga
thế
kỷ
XIX
Bối cảnh XH: Chế độ nông nô chuyên chế bảo thủ, ngột ngạt
=> Niềm tủi hổ cho trí thức quý tộc Nga
Trang 4cho HS quan sát tình hình
XH Nga thế kỷ XIX, các
gương mặt VH Nga tiêu
biểu,…)
* Thao tác 2: Tác giả
- Gv phát vấn: Qua phần
chuẩn bị bài ở nhà, em hãy
giới thiệu vài nét về cuộc
đời, sự nghiệp của Sê –
khốp?
- Hs trả lời
- GV nhận xét, bổ sung và
chốt lại những nét chính
2 Tác giả
a Cuộc đời
- Antôn Paplôvich Sê – Khốp (1860 – 1904)
- Xuất thân: gia đình buôn bán nhỏ ở thị trấn Taganrôc
=> thuộc tầng lớp tiểu thị dân, gốc nông nô + Ông nội Sê- khốp là một nông nô đã tự chuộc lấy mình
=> Cả cuộc đời Sê –khốp muốn vắt kiệt đi từng giọt nô lệ trong mình để huyết quản chảy dòng máu chân chính của con người
- Hoạt động xã hội:
+ 1884, tốt nghiệp đại học Tổng hợp, khoa y
=> trở thành bác sĩ nông thôn, đồng thời sáng tác văn học, hoạt động xã hội
+ 1887, nhận giải thưởng Puskin của viện Hàn lâm khoa học
+ 1990, được bầu làm Viện sĩ danh dự Viện Hàn lâm Khoa học Nga
+ 1904, mất tại Đức bởi căn bệnh phổi nặng
Trang 5* Thao tác 3: Tác phẩm
- GV phát vấn: Hãy giới
thiệu hoàn cảnh ra đời tác
phẩm, nêu đề tài và giá trị
b Sự nghiệp sáng tác
- Thành tựu văn học:
+ Hơn 500 truyện ngắn và vừa: Anh béo và anh gầy, Con
kỳ nhông, Phòng số 6,…
+ Kịch: Vườn anh đào, Hải âu, Ba chị em,…
- Phong cách nghệ thuật:
+ Nội dung: Tác phẩm của Sê – khốp thường đặt ra những vấn đề có ý nghĩa xã hội to lớn, ý nghĩa nhân bản sâu xa
+ Nghệ thuật: Cốt truyện giản dị, hàm súc,
Ít yếu tố gay cấn
Ngôn ngữ thâm trầm, giản dị, chú ý khắc họa nhân vật bằng chi tiết nhằm tô đậm chủ đề tư tưởng tác phẩm
=> Sê – khốp được đánh giá là đại biểu lớn cuối cùng
của VHHT Nga thế kỷ XIX, nhà cách tân thiên tài về truyện ngắn và kịch và là “Ông Thánh của truyện ngắn Nga”.
3 Tác phẩm “Người trong bao”
a Hoàn cảnh ra đời
- 1898, khi tác giả đang dưỡng bệnh tại thành phố I- an-
ta, trên đảo Crưm, biển Đen
- Bối cảnh xã hội Nga: Đang ngạt thở trong bầu không
Trang 6của tác phẩm?
- HS trả lời
* Hoạt động 2: Đọc – hiểu
văn bản
* Phương pháp:
- Thuyết trình
- Vấn đáp
khí chuyên chế nặng nề
=> Đẻ ra nhiều kiểu người kỳ quái
b Đề tài:
Tác phẩm thuộc chùm ba tác phẩm có chung đề tài: phê phán lối sống tầm thường, dung tục TTS, lối sống trong bao của một bộ phận trí thức trong XH Nga cuối thế kỷ XIX Đó là chùm tác phẩm: Khóm phúc bồn tử, Một truyện tình yêu và Người trong bao
c Giá trị:
Tác phẩm không chỉ phản ánh thực tại XH Nga đương thời mà còn mang ý nghĩa triết lý sâu sắc; “là một áng văn
đả kích lên đến tuyệt đỉnh: hình thù, tên họ nhân vật đã thành một cái sự, đã thành một hình dung từ ngày nay vẫn còn tác dụng lớn”(Nguyễn Tuân)
II/ Đọc – hiểu văn bản
1 Đọc và tóm tắt văn bản
a Yêu cầu giọng kể và đọc: chậm, buồn, thoáng chút
mỉa mai, châm biếm khi khắc họa chân dung Bê-li-cốp Chú ý thay đồi giọng trong đối thoại của nhân vật
b Sơ đồ tóm tắt cốt truyện
Trang 7- Học theo nhóm
- Sử dụng Mindmap
- Nêu vấn đề
- Sử dụng SGK, Internet
- Đọc sáng tạo
* Thao tác 1: Đọc sáng tạo
- GV căn cứ vào tình hình
chuẩn bị bài ở nhà của HS,
yêu cầu HS kể lại câu
chuyện về “Người trong
bao” hoặc tóm tắt tác phẩm
- HS kể hoặc tóm tắt
- GV nhận xét giọng kể,
nêu yêu cầu giọng kể, giọng
đọc, chốt lại phần tóm tắt
cốt truyện bằng sơ đồ tư
duy và trình chiếu sơ đồ để
HS nắm được cốt truyện
* Thao tác 2: Phân tích
văn bản.
- GV tổ chức HS học theo
nhóm: Chia lớp thành 3
nhóm và phát phiếu học tập
2 Phân tích văn bản
a Hình tượng nhân vật Bê – li – cốp
Ngoại hình và thói quen sinh hoạt
Ngoại hình Thói quen sinh hoạt
- luôn đi giày cao su
- luôn cầm ô
- Vật dụng: dao, ô, đồng hồ quả quýt cho
Câu chuyện của Burơkin và IvanIvanứt
Bê-li-cốp – GV dạy tiếng Hy Lạp
Trong bao Ngoại hình
Thói quen sinh hoạt
Lối sống và tính cách
Nhà trường
Thành phố
Lời nhận xét của bác sĩ Ivan Ivanứt:“ Không thể sống mãi như thế được!”
Trang 8cho mỗi nhóm thảo luận
theo nội dung yêu cầu được
ghi trong phiếu
+ Thời gian thảo luận: 10p
+ Nhóm 1: Tìm những chi
tiết khắc họa ngoại hình,
thói quen sinh hoạt của
Bê-li-cốp và rút ra nhận xét về
nhân vật?
+ Nhóm 2: Tìm những chi
tiết khắc họa tính cách và
lối sống của Bê-li-cốp và rút
ra nhận xét?
+ Nhóm 3: Tìm những chi
tiết cho thấy ảnh hưởng của
Bê-li-cốp và nhận xét về
sức ảnh hưởng của
Bê-li-cốp?
- Sau 10p thảo luận, GV yêu
cầu đại diện từng nhóm
trình bày nội dung nhóm đã
thảo luận và thống nhất
- Sau mỗi phần trình bày
của mỗi nhóm, Gv gọi
nhóm khác nhận xét, bổ
- mặc áo bành tô
- đeo kính râm
- mặc áo bông chần
- lỗ tai nhét bông
=> khác người, kì quái
vào bao của nó
- Gương mặt của chính mình: giấu mặt sau chiếc áo bành tô cổ dựng đứng lên
- Hình hài và hoạt động của mình:
+đi xe ngựa kéo mui lên
+ sống trong một căn phòng chật hẹp, đóng kín cửa
+ nằm ngủ: kéo chăn trùm kín đầu
+ ở nhà cũng mặc áo khoác ngoài, đội mũ, đóng kín cửa, cài then
=> lập dị, khó hiểu, tất
cả mọi thứ đều cho vào bao
=> Bao vật chất: giúp Bê-li-cốp thực hiện khát vọng thu mình trong một cái vỏ bọc để bảo vệ hắn khỏi ảnh hưởng của bên ngoài
Trang 9sung và chốt lại, trình chiếu
nội dung bài học dưới dạng
sơ đồ tư duy
Tính cách và lối sống:
+ Môn dạy: tiếng Hi Lạp cổ - lỗi thời, không mang tính thời sự
Môi trường làm việc an toàn, ít cạnh tranh
Bệnh nghề nghiệp: sùng cổ, khép kín, bảo thủ + Tư duy sống:
- Sống theo những chỉ thị, thông tư, những bài báo cấm đoán, nguyên tắc, giáo điều,
- Đến ý nghĩ cũng cố giấu vào bao
- Câu nói thường trực: “nhỡ xảy chuyện gì”
- Đến nhà bạn chơi, chẳng nói chẳng rằng, mắt nhìn xung quanh như tìm kiếm vật gì, độ một giờ sau thì cáo từ
- Ngạc nhiên đến kinh khủng khi chứng kiến Coovalencô và Varenca đi xe đạp
- Cho rằng việc mặc áo thêu, tay cầm sách ra đường là biểu hiện của lối sống buông thả
- Luôn sợ thanh tra và hiệu trưởng => Bảo thủ, sợ cái mới, sợ quyền lực, nô lệ của dư luận,
sợ giao tiếp, hay dò xét người khác + Thái độ sống: luôn hài lòng với lối sống của mình, thậm chí muốn người khác học tập và làm theo
- Yêu cầu Coovalencô tôn trọng cấp trên
Trang 10- GV nêu vấn đề, gợi mở,
dẫn dắt HS đánh giá tổng
hợp về nhân vật: Qua phẩn
trình bày của nhóm 1 và
nhóm 2, em hình dung gì về
nhân vật Bê-li-cốp? Từ đó
rút ra nhận xét về đặc sắc
nghệ thuật khắc họa chân
dung nhân vật của Sê –
khốp? (Dành cho HS khá,
giỏi)
- HS suy nghĩ, nhận xét
- GV chốt lại
- Lúc nào cũng xử sự như một người tử tế, đứng đắn
=> Lớp bao tinh thần: che đậy sự run sợ trước cái mới, trước quyền lực, che lấp sự hèn nhát, bảo thủ, lạc hậu của Bê-li-cốp
* Tiểu kết
- Bê-li-cốp hiện lên qua một bức chân dung dị thường –
là một cái bao lớn trong có lớp lớp những cái bao chồng chất lên nhau
+ Lớp bao vật chất giúp ngăn cách B với thế giới bên ngoài
+ Lớp bao tinh thần giúp che đậy nhược điểm, tạo cho B cảm giác yên tâm, mãn nguyện với cách sống của mình
- Nghệ thuật xây dựng chân dung nhân vật:
+ Nhà văn đã sử dụng nhiều chi tiết rất tỉ mỉ, tưởng như vụn vặt nhưng lại có ý nghĩa tạo điểm nhấn quan trọng trong bức chân dung
+ Giọng văn: chậm rãi, thoáng chút mỉa mai, châm biếm nhưng ẩn chứa nỗi buồn xót xa
+ Chi tiết về cái bao lặp đi lặp lại trong đoạn miêu tả chân dung nhân vật, gây ám ảnh cho người đọc
Bê- li –cốp là điển hình cho kiểu “người trong bao”,
“lối sống trong bao”, là sản phẩm của chế độ xã hội Nga chuyên chế cuối thế kỷ XIX
* Ảnh hưởng của Bê –li- cốp
Trang 11- Gv yêu cầu đại diện nhóm
3 trình bày kết quả thảo
luận của nhóm
- Các nhóm khác nghe,
nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét, bổ sung,
chốt lại và trình chiếu sơ đồ
ảnh hưởng của Bê-li-cốp
=> Có thể thấy: ảnh hưởng của Bê-li-côp ngày càng lan rộng theo chiều hướng tiêu cực và trở thành nạn dịch phổ biến ở nước Nga thế kỷ XIX, khiến bầu không khí Nga trở nên ngột ngạt, nặng nề, trì trệ Cả XH Nga hiện ra như cái
hũ nút khổng lồ, bí bách Tầm ảnh hưởng sâu rộng và sức lan tỏa của kiểu người trong bao Bê-li-côp cho thấy phải chăng trong mỗi người đều có một phần Bê – li – cốp?
* Hoạt động 3: Củng
cố,dặn dò
* Phương pháp:
- Thuyết trình
- Học theo nhóm
* Đánh giá tổng hợp
- Bê –li-cốp mang ý nghĩa điển hình khái quát như một hiện tượng xã hội phổ biến – hiện tượng con người sống thu mình, hèn nhát, ích kỷ
- Sức sống, sức ám ảnh của hình tượng người trong bao
vô cùng lớn lao và phù hợp với quy luật phát triển của xã
Ảnh hưởng của Bêlicop
Nguyên nhân Phạm vi
Nhà trườn g: Gv
và hiệu trưởng đều sợ
Thời gian : 15 năm => kéo dài, dai dẳng
Tất cả mọi người đều sợ hành vi dò xét và bẩm báo lên cấp trên của Bê-li-côp
=> chính sự nhút nhát, thiếu dũng khí đấu tranh của mọi người đã tiếp tay cho kẻ trong bao lộng hành
Thành phố:
Dân chúng
sợ tất cả:
sợ nói to,
sợ gửi thư,
sợ làm quen,…
Trang 12- Động não
- GV chốt lại đặc điểm
chân dung và tầm ảnh
hưởng của “người trong
bao” và gợi mởi các nhóm:
theo tưởng tượng của mình,
em hãy vẽ lại chân dung của
“người trong bao”?
- Các nhóm vẽ sáng tạo
chân dung Belicop và
thuyết trình cho trí tưởng
tượng của nhóm
- Gv cho điểm các nhóm và
nhắc nhở HS chuẩn bị bài
cho tiết sau
hội loài người
- Hình tượng Bê –li –cốp khiến ta nhớ tới hình tượng nhân vật Chí Phèo của Nam Cao: họ đều là sản phẩm được nhào nặn bởi xã hội ngột ngạt, chuyên quyền
4 Rút kinh nghiệm giờ dạy:
-