- Thao tác lập luận bác bỏ được dùng với mục đích gì?. MỤC ĐÍCH, YÊU CÂU CỦA THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ 1/ Khái niệm thao tác lập luận bác bỏ: Bác bỏ một ý kiến tức là chứng minh ý kiến đó
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11 THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ
A - MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp HS:
- Hiểu được mục đích, yêu cầu và cách bác bỏ
- Biết cách bác bỏ một ý kiến, quan niệm sai lầm
B - PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Theo hướng phối hợp diễn dịch và quy nạp
C - THIẾT BỊ DẠY HỌC:
Bảng, SGK
D - TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
- Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ
- Hoạt động 2: GV giới thiệu bài mới
- Hoạt động 3: GV cho HS đọc kết quả cần đạt
- Hoạt động 4: GV xác định trọng tâm bài học
- Hoạt động 5: GV hướng dẫn HS thảo luận theo câu hỏi gợi ý rồi rút ra nhận xét, kết luận như ở phần Ghi nhớ
Hoạt động của GV và
Trang 2- Thế nào là thao tác lập
luận bác bỏ?
- Thao tác lập luận bác
bỏ được dùng với mục
đích gì?
- Để bác bỏ thành công,
ta cần nắm vững yêu cầu
nào?
I MỤC ĐÍCH, YÊU CÂU CỦA THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ
1/ Khái niệm thao tác lập luận bác bỏ:
Bác bỏ một ý kiến tức là chứng minh ý kiến đó là sai
2/ Mục đích của thao tác lập luận bác bỏ:
Để bác bỏ những quan điểm, ý kiến không đúng, bày tỏ và bênh vực những quan điểm, ý kiến đúng đắn
3/ Yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ
- Muốn bác bỏ một ý kiến sai, trước hết hãy trích dẫn ý kiến đó một cách đầy đủ, khách quan và trung thực
- Phải làm sáng tỏ ý kiến đã sai ở chỗ nào? (luận điểm, luận cứ hay cách lập luận) và vì sao sai ? (dùng lý
lẽ, dẫn chứng để phân tích)
II CÁCH BÁC BỎ:
1/ Đọc các đoạn trích trong SGK và nhận xét
VD l: đoạn trích a (SGK/tr.24)
Trang 3Lập luận của Nguyễn Bách Khoa Bác bỏ của Đinh Gia Trinh
Ông Đinh Gia Trinh đã bác bỏ cách lập luận thiếu tính khoa học, suy diễn chủ quan của ông Nguyễn Bách Khoa Tác giả đã chỉ ra sự suy diễn vô căn cứ của ông Nguyễn Bách Khoa bằng hệ thống lập luận, dẫn chứng chặt chẽ Hình thức
đa dạng phong phú: câu tường thuật, câu hỏi tu từ
Phân tích những khía cạnh sai lệch và thiếu chính xác
VD 2: Đoạn trích b (SGK/tr.25)
- Tác giả căn cứ vào đâu mà biết như vậy rằng Nguyễn Du mắc bệnh thần kinh?
Bệnh thần kinh không có tổn thương về khí quan
những câu đó chỉ nó bệnh chứ không nói là mắc bệnh thần kinh
v.v
Ta cho là tưởng tượng của nghệ sĩ
Căn cứ vào mấy bài thơ mà quyết đoán như vậy là quá bạo
Có những thi sĩ thường sẵn thứ tưởng tượng kỳ dị, có khi quái dị ấy
- Nguyễn Du là con bệnh thần
kinh
- Nguyễn Du mắc bệnh ảo giác
Trang 4Nguyễn An Ninh bác bỏ luận cứ:
Chỉ ra nguyên nhân
Hãy cho biết cách thức
bác bỏ
VD3: Đoạn trích c (SGK/25) Ông Nguyễn Khắc Viện nêu luận điểm không đúng đắn của người khác: “Tôi hút, tôi bị bệnh mặc tôi!” rồi bác bỏ luận điểm đó bằng cách nêu lên những dẫn chứng cụ thể và phân tích rõ tác hại ghê ghớm của việc hút thuốc lá
2/ Cách thức bác bỏ:
- Bác bỏ là dùng lí lẽ và chứng cứ để gạt bỏ những quan điểm, ý kiến sai lệch hoặc thiếu chính xác Từ đó, nêu ý kiến đúng của mình để thuyết phục người nghe (người đọc)
- Có thể bác bỏ một luận điểm, luận cứ hoặc cách
“Nhiều người than
phiền tiếng nước
mình nghèo nàn”
- Lý lẽ: “Lời trích cứ không có cơ sở An Nam nào”
- Dẫn chứng: Ngôn ngữ Nguyễn Du
- Chỉ ra nguyên nhân: Do
sự bất tài của con người
- Hình thức: câu hỏi tu từ
Tiếng nước mình không nghèo nàn
Trang 5lập luận bằng cách nêu tác hại, chỉ ra nguyên nhân hoặc phân tích những khía cạnh sai lệch, thiếu chính xác, của luận điểm, luận cứ, lập luận ấy
- Khi bác bỏ, cần tỏ thái độ khách quan, đúng mực