Kiến thức - Nắm được những nét đặc trưng của bút pháp chủ nghĩa lãng mạn,gắn được nội dung,ý nghĩa của đoạn trích với các yếu tố nghệ thuật: hình tượng nhân vật đối lập,diễn biến của tìn
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11 Đọc văn : Người cầm quyền khôi phục uy quyền
(trích “Những người khốn khổ”)
_V.Huy-gô_
I Mục tiêu bài học
Giúp học sinh:
1 Kiến thức
- Nắm được những nét đặc trưng của bút pháp chủ nghĩa lãng mạn,gắn được nội dung,ý nghĩa của đoạn trích với các yếu tố nghệ thuật: hình tượng nhân vật đối lập,diễn biến của tình tiết,nghệ thuật phóng đại,so sánh,tương phản,…
- Cảm nhận được sức mạnh của tình yêu thương mà V.Huy-gô muốn gửi gắm,thấy được sự khôi phục uy quyền của người cầm quyền
2 Kĩ năng
- Biết phân tích tâm lí,tính cách và xung đột của các nhân vật
- Đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại
3 Thái độ sống
- Biết quan tâm,chia sẻ,đồng cảm và xây dựng tình yêu thương đối với mọi người xung quanh
II Chuẩn bị
1 Giáo viên
Trang 2- Chuẩn bị sách giáo khoa,giáo án,sách giáo viên,tài liệu tham khảo,…
2 Học sinh
- Đọc bài,soạn bài,sưu tầm hình ảnh,tư liệu liên quan,…
3 Phương pháp
- Kết hợp các phương pháp đọc,hỏi đáp,bình giảng,hoạt động nhóm,…
III Tiến trình dạy học
1 Ổn định tổ chức: kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Người trong bao (Sê-khốp)
3 Bài mới: (lời dẫn)
V.Huy-gô được xem là một trong những tác gia văn học nổi tiếng không chỉ của riêng nước Pháp mà còn là niềm tự hào văn học của cả thế giới Khi nhắc đến V.Huy-gô,người ta thường nghĩ ngay đến tác phẩm “Những người khốn khổ” Đây là một trong những cuốn tiểu thuyết được hàng triệu độc giả trên toàn thế giới yêu mến vì đã thể hiện một cách sâu sắc
và rõ nét thông điệp yêu thương: “con đường ngắn nhất để đi từ trái tim này đến trái tim khác đó là tình thương” Và trong bài học ngày hôm nay,cô và trò chúng ta hãy cùng tìm hiểu một trong những đoạn trích tiêu biểu của tác phẩm “Những người khốn khổ” để tìm hiểu thông điệp mà Huy-gô đã gửi gắm Đó là đoạn trích “Người cầm quyền khôi phục uy quyền”
Hoạt động của
giáo viên và học sinh
Yêu cầu cần đạt
Trang 3Hoạt động 1: Tìm hiểu phần Tiểu dẫn
(GV cho một học sinh đọc phần Tiểu
dẫn, đặt câu hỏi, nghe HS trả lời, nhận
xét và ghi bảng)
?1 Dựa vào phần Tiểu dẫn và sự
chuẩn bị bài của em, hãy trình bày
những nét khái quát về cuộc đời của
V.Huy-gô?
(GV bình giảng và cung cấp thông tin
về cuộc đời nhà văn)
?2 (GV dẫn: Như các em đã thấy,
trong sự nghiệp văn chương của mình,
Huy-gô sáng tác trên rất nhiều thể loại:
thơ,kịch,tiểu thuyết.)
Em có đánh giá gì về thể loại và khối
lượng sáng tác của nhà văn này?
?3 (GV dẫn: Văn học lãng mạn là
hiện tượng văn học mà trong đó các
nhân vật,hình ảnh,chi tiết,… được nhà
văn sáng tạo ra nhằm thỏa mãn về nhu
cầu biểu hiện tư tưởng,tình cảm mãnh
liệt của mình theo chiều hướng lí
tưởng hóa Và những thủ pháp nghệ
thuật chủ yếu thường được sử dụng
của hiện tượng văn học này là so
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả: V.Huy-gô (1802-1885)
a Cuộc đời
- thiên tài văn học,đại thi hào của nước Pháp và thế giới
- có cuộc đời gắn với thế kỉ XIX đầy bão táp Cách mạng,luôn có những hoạt động không ngừng vì
sự tiến bộ của nhân loại
- được xem là nhà văn của những
số phận khốn khổ
- là một Danh nhân văn hóa thế giới
b Sự nghiệp sáng tác
- khối lượng sáng tác: đồ sộ
- thể loại sáng tác: đa dạng,phong phú
Trang 4sánh,phóng đại,ẩn dụ,bình luận ngoại
đề,…)
Được xem là cha đẻ của nền văn học
lãng mạn Pháp,trong những sáng tác
của V.Huy-gô là sự kết hợp nhuần
nhuyễn và uyên bác của bút pháp lãng
mạn
Vậy em có đánh giá gì về những sáng
tác của ông đối với văn học nước nhà
và văn học thế giới?
? 4 (GV tóm tắt tác phẩm “Những
người khốn khổ”)
Em hãy cho biết đôi nét khái quát về
tác phẩm “Những người khốn khổ”?
?5 Vậy đoạn trích “Người cầm quyền
khôi phục uy quyền” nằm ở vị trí nào
trong tác phẩm?
(GV giảng cụ thể về ý nghĩa vị trí của
đoạn trích:
- những tác phẩm có sức ảnh hưởng sâu rộng đến văn học nước nhà và văn học toàn thế giới
2 Tác phẩm: Những người khốn khổ (1862)
- là bộ tiểu thuyết được nhân loại biết nhiều nhất trong sáng tác của V.Huy-gô,chia thành 5 phần
- nhân vật trung tâm: Giăng Van-giăng với lí tưởng sống: “trên đời,chỉ có một điều ấy thôi,đó là thương yêu nhau”
3 Đoạn trích: Người cầm quyền khôi phục uy quyền
Trang 5- tình huống mở đầu cho sự đối đầu
giữa cái thiện và cái ác
- có tính chất tiêu biểu cho bút pháp
V Huy-gô, in dấu ấn đặc trưng của
CNLM với những thủ pháp quen thuộc
như: phóng đại, so sánh, ẩn dụ, tương
phản.)
Hoạt động 2: Tìm hiểu đoạn trích
(GV gọi học sinh đọc văn bản,đặt câu
hỏi, nghe HS trả lời,nhận xét và ghi
bảng)
?1 Nhan đề “Người cầm quyền khôi
phục uy quyền” gợi cho em suy nghĩ
gì? Ai là người cầm quyền? Tại sao
phải khôi phục uy quyền?
(GV gợi ý: - bề nổi: sự khôi phục uy
quyền của Gia-ve (trước kia Gia-ve
dưới quyền ông thị trưởng Ma-đơ-len)
- bề sâu: sự khôi phục uy
quyền của Giăng Van-giăng ( dù bị
Gia-ve truy đuổi nhưng bằng sức
mạnh của tình thương,Giăng
Van-giăng đã khuất phục Gia-ve và giành
lại uy quyền)
- vị trí: nằm ở cuối phần thứ nhất của tác phẩm “Những người khốn khổ”
=> một vị trí đặc biệt quan trọng đối với tác phẩm
II Đọc,hiểu văn bản
1 Đọc, tìm hiểu nhan đề: Người cầm quyền khôi phục uy quyền
Trang 6?2 Hãy tìm những chi tiết tái hiện
ngoại hình của nhân vật Gia-ve?
(GV ghi bảng phụ:
+ bộ mặt gớm ghiếc
+ cặp mắt như cái móc sắt…quen kéo
giật vào hắn bao kẻ khốn khổ
+ điệu cười ghê tởm, phô hết tất cả hai
hàm răng
+giọng nói như tiếng thú gầm
?3 Em hãy tìm ra những biện pháp
nghệ thuật mà V.Huy-gô đã sử dụng
để tái hiện nhân vật này?
?4 Từ đó,em hãy nhận xét về nhân vật
Gia-ve: hắn là hình ảnh ẩn dụ của điều
gì?
?5 (GV dẫn: Hình ảnh con ác thú đội
lốt người- Gia-ve không chỉ được khắc
họa qua chân dung bên ngoài mà còn
tiếp tục được thể hiện qua thái độ và
cách hành xử của hắn đối với những
người xung quanh)
Em hãy tìm những chi tiết thể hiện
điều đó?
- tầng nghĩa 1: hiện tượng Gia-ve khôi phục uy quyền
- tầng nghĩa 2: bản chất Giăng Van-giăng khôi phục uy quyền
2 Tìm hiểu văn bản
a Nhân vật Gia-ve : nhân viên thanh tra mật thám
-ngoại hình:
-> xấu xí, đáng sợ
Nghệ thuật: miêu tả trực tiếp,so sánh,lối nói cường điệu-phóng đại
Trang 7(GV ghi bảng phụ:
+ đối với Phăng-tin:
- gọi chị bằng những từ ngữ mang tính
chất xúc phạm,nhục mạ
- nói to lên điều bí mật mà Giăng
Van-giăng muốn giữ kín với chị
- sau khi Phăng-tin mất,hắn vẫn chỉ
quan tâm đến việc bắt Giăng
Van-Giăng)
?6 Nhận xét về mối quan hệ giữa
Gia-ve và Phăng-tin?
(GV ghi bảng phụ:
+đối với Giăng Van-giăng:
- đứng lì 1 chỗ ra lệnh
- túm lấy cổ áo Giăng Van-giăng
- coi Giăng Van-giăng như một đối thủ
bí hiểm
- run sợ khi gặp phản ứng của Giăng
Van-giăng
?6 Từ tất cả những yếu tố nghệ thuật
và những chi tiết tái hiện về ngoại hình
và nội tâm của Gia-ve, em hãy tổng
kết về nhân vật này?
=> Gia-ve hiện lên với hình ảnh ẩn
dụ của một con ác thú
- thái độ,hành động:
+ đối với Phăng-tin:
-> Vô cảm, độc ác, tàn nhẫn, thô bỉ Hắn chính là thủ phạm giết người
Trang 8?7 (GV dẫn: được đặt trong cùng một
tình huống với Gia-ve,nhân vật Giăng
Van-giăng lại được tác giả khắc họa
bằng những chi tiết khác)
Em hãy tìm ra những chi tiết tái hiện
nhân vật này qua cách ứng xử và thái
độ với các nhân vật:
+ Phăng-tin: các chi tiết đó thể hiện
điều gì? (GV ghi các ví dụ lên bảng
phụ:
- khi chị còn sống: cưu mang,cứu vớt,
hứa sẽ tìm con cho chị
-khi chị đã mất: sửa sang, trang trọng
làm các nghi thức với người đã mất
+ Gia-ve: các chi tiết đó thể hiện điều
gì? (GV ghi bảng phụ:
- trước khi Phăng-tin mất: hạ mình,
nhún nhường, xin 3 ngày để đi tìm con
cho Phăng tin
- sau khi Phăng-tin mất: gỡ bàn tay
đang túm lấy mình, giật gẫy một thanh
giường sắt,nói bằng một giọng phải cố
ý mới nghe thấy được
-> mối quan hệ đối lập: nạn nhân
>< tên đao phủ
+ đối với Giăng Van-giăng:
-> mất hết tính người,là cỗ máy thực thi pháp luật một cách cứng nhắc và tàn bạo nhưng lại run sợ hèn nhát trước uy thế cao cả của Giăng Van Giăng
=> Qua bút pháp so sánh,lối nói phóng đại, ẩn dụ, Gia-ve hiện lên trong chân dung độc đáo,ấn tượng: Hắn là hiện thân của ác quỷ,đại diện cho cường quyền,bạo lực của chính quyền tư sản
b Nhân vật Giăng Van-giăng: người tù khổ sai
- miêu tả trực tiếp:cách ứng xử,thái độ:
Trang 9?8 (GV dẫn: Giăng Van-giăng là nhân
vật trung tâm của tác phẩm,vì thế sẽ là
nhân vật tập trung thể hiện nhiều thủ
pháp nghệ thuật của bút pháp lãng
mạn Không chỉ được khắc họa qua
nghệ thuật miêu tả trực tiếp mà còn
qua rất nhiều biện pháp khác.)
Em hãy chỉ ra các biện pháp đó, các
chi tiết nào thể hiện điều đó? Và ý
nghĩa của nó là gì?
(GV gợi ý các bút pháp:
- miêu tả gián tiếp:
+ thông qua lời cầu cứu của Phăng-tin:
“ông Ma-đơ-len ơi! Cứu tôi với!”,
“ông Ma-đơ-len ơi! Ông thị trưởng
ơi!”, …
+ thông qua cảnh tượng bà xơ
Xem-pli-xơ chứng kiến: “lúc Giăng
Van-giăng thì thầm bên tai Phăng-tin bà
trông thấy rõ ràng một nụ cười … của
chị khi đi vào cõi chết”
- bình luận ngoại đề ( một trong những
yếu tố ngoài cốt truyện,thuộc ngôn
ngữ người kể chuyện,trong đó người
+ đối với Phăng-tin:
->lòng yêu thương, cảm thông sâu sắc
-> mối quan hệ đối lập: nạn nhân><vị cứu tinh
+ đối với Gia-ve:
-> sự hạ mình của Giăng Van-giăng trước Gia-ve xuất phát từ mục đích muốn tìm con cho Phăng-tin
-> có sự chuyển đổi đột ngột: phản ứng mạnh mẽ, quyết liệt, thể hiện
sự căm phẫn nhưng vẫn giữ được thái độ bình tĩnh
Trang 10kể chuyện hay tác giả trực tiếp bộc lộ
những tư tưởng,tình cảm,quan niệm
của mình đối với cuộc sống và nhân
vật được trình bày)
+ thông qua hệ thống hàng loạt các câu
hỏi (“Ông nói gì với chị? Kẻ đã chết
có nghe thấy không?”)
+ thông qua lời bình luận: “Chết tức là
đi vào bầu ánh sánh vĩ đại.”
?9 Dựa vào những phần kết luận vừa
rồi, hãy tổng kết về nhân vật này?
(GV giảng: Cũng chính trong hoàn
cảnh này, nhân vật người cầm quyền
đã thật sự khôi phục lại uy quyền của
mình Nếu Gia-ve nắm trong tay sức
mạnh của bạo lực cường quyền thì
Giăng Van-giăng lại nắm quyền điều
khiển sức mạnh của tình yêu thương
giữa con người với con người Sức
mạnh đó đã thật sự khiến cho bạo lực
cường quyền phải lùi bước mà run sợ
Và cũng chính sức mạnh của tình yêu
thương đó đã cứu vớt tâm hồn của một
con người,đưa tâm hồn con người
quay về với cõi vĩnh hằng bất tử )
- miêu tả gián tiếp:
+ Phăng-tin cầu cứu
+ cảnh tượng bà xơ Xem-pli-xơ chứng kiến
-> Giăng Van-giăng hiện lên như một vị cứu tinh,một đấng cứu thế
- bình luận ngoại đề:
+ hệ thống hàng loạt các câu hỏi + lời bình luận: “Chết tức là đi
Trang 11?10 (GV dẫn: Vừa rồi chúng ta đã
cùng tái hiện lại chân dung của 2 nhân
vật Giăng Van-giăng và Gia-ve Cả hai
đều hiện lên rất rõ nét và sống động
qua những thủ pháp nghệ thuật đặc
sắc) Vậy qua chân dung và ý nghĩa
của hai nhân vật đó, hãy nhận xét về
mối quan hệ của họ và rút ra kết luận?
?11 Nghệ thuật chính trong việc xây
dựng mối quan hệ của hai nhân vật
này là gì?
Hoạt động 3: Tổng kết bài học
?1 Hãy cho biết nội dung chính của
đoạn trích là gì?
?2 Tổng kết các biện pháp nghệ thuật
trong đoạn trích?
vào bầu ánh sáng vĩ đại”
-> Hình tượng nhân vật phi thường, lãng mạn
=> qua bút pháp lãng mạn với sự kết hợp của các biện pháp nghệ thuật (miêu tả trực tiếp,miêu tả gián tiếp,bình luận ngoại đề), nhân vật Giăng Van-giăng hiện lên với vẻ đẹp là kết tinh của tình yêu thương,là biểu tượng của cái thiện,cái đẹp vĩ đại
c Mối quan hệ giữa hai nhân vật Giăng Van-giăng và Gia-ve Giăng Van-giăng: người anh hùng
Trang 12đại diện cho vẻ đẹp lí tưởng của tình yêu thương giữa con người với con người (Thiện) >< Gia-ve : cỗ máy tàn nhẫn, độc ác của bạo lực
và cường quyền tư sản (Ác)
Nghệ thuật: đối lập,tương phản
III Tổng kết
1 Nội dung
- cảm nhận được thông điệp về sức mạnh của tình thương mà
V.Huy-gô gửi gắm: trong hoàn cảnh bất công và tuyệt vọng,con người chân chính vẫn có thể bằng ánh sáng của tình yêu thương đẩy lùi bóng tối của cường quyền và nhen nhóm niềm tin vào tương lai
- thấy được sự khôi phục uy quyền của người cầm quyền
2 Nghệ thuật
- bút pháp lãng mạn với sự kết hợp của nhiều yếu tố nghệ thuật: ẩn dụ,
Trang 13so sánh, phóng đại, bình luận ngoại
đề, hình tượng nhân vật đối lập, diễn biến của tình tiết,…
IV Luyện tập,củng cố:
1 Phân tích ý nghĩa và vai trò của nhân vật Phăng-tin trong đoạn trích? + làm nổi bật mâu thuẫn sâu sắc giữa Giăng Van-giăng và Gia-ve, mâu thuẫn giữa tình thương và bạo lực cường quyền, cũng chính là mâu thuẫn giữa Thiện và Ác
+ góp phần thể hiện bút pháp lãng mạn với các thủ pháp nghệ thật của
V.Huy-gô
2 Em học tập được bài học gì về lẽ sống từ đoạn trích “Người cầm quyền khôi phục uy quyền”?
(HS phát biểu và lý giải)
+ xây dựng lối sống với sự cảm thông,chia sẻ,… với những hoàn cảnh xung quanh
+ tuy nhiên, cần phải có hành động cụ thể để thực hiện lẽ sống đó, nếu không nó chỉ là lý thuyết, không thành hiện thực,…
V Dặn dò
Chuẩn bị bài : Luyện tập thao tác lập luận bình luận
*Yêu cầu:
+Đọc các yêu cầu trong SGK
Trang 14+ Sưu tầm một số bài thuộc thao tác bình luận (như: Xin lập khoa luật
(Nguyễn Trường Tộ),…)