HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠTYêu cầu hs đọc ngữ liệu trong sgk, thảo luận, trả lời các câu hỏi:?. Hoạt động giao tiếp được VB trên ghi lại diễn ra giữa các nhân vật giao tiếp nà
Trang 1HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ
A
MỤC TIÊU BÀI HỌC :
1 Kiến Thức
Giúp HS nắm được kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp, nâng cao kỹ năng tạo lập, phân tích lĩnh hội trong giao tiếp
2 Kĩ Năng
Biết vận dụng kiến thức nâng cao kĩ năng tạo lập văn bản, phân tích lĩnh hội trong giao tiếp
3 Thái độ:
Tự tin trong giao tiếp và tạo lập văn bản
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1 Chuẩn bị của Giáo viên:
SGK - SGV - Giáo án
2 Chuẩn bị của học sinh:
- SGK - Vở soạn - Vở ghi
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Em hãy nêu các bộ phận hợp thành của VHVN? VH viết được chia thành các thời kì chủ yếu nào? Con người VN được khắc họa qua những mối quan hệ nào trong VH? Qua đó, em thấy con người VN bộc lộ những phẩm chất đáng quý nào?
2 Bài mới:
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Yêu cầu hs đọc ngữ liệu trong sgk,
thảo luận, trả lời các câu hỏi:
? Hoạt động giao tiếp được VB trên
ghi lại diễn ra giữa các nhân vật
giao tiếp nào? Hai bên có cương vị
và quan hệ với nhau ntn?
? Trong hoạt động giao tiếp trên,
các nhân vât giao tiếp lần lượt đổi
vai (vai người nói- người nghe) ntn?
Người nói tiến hành những hoạt
động cụ thể nào? Người nghe thực
hiện những hành động tương ứng
nào?
I Tìm hiểu ngữ liệu:
1 Ngữ liệu 1: VB Hội nghị Diên Hồng.
a Nhân vật giao tiếp: Vua và các vị bô lão.
- Cương vị:
+ Vua- người đứng đầu triều đình, cai quản đất nước, chăm lo cho muôn dân bề trên + Các vị bô lão- người đại diện cho trăm họ
bề dưới
b Đổi vai:
+ Lượt 1: Vua Trần nói- các bô lão nghe + Lượt 2: Các bô lão nói- vua Trần nghe + Lượt 3: Vua Trần hỏi- các bô lão nghe + Lượt 4: Các bô lão trả lời- vua Trần nghe
Đổi vai lần lượt
- Hành động của vua Trần (người nói): hỏi các bô lão liệu tính ntn khi quân Mông Cổ hung hãn tràn sang
- Hành động của các bô lão (người nói): xin đánh
- Hành động tương ứng của vua Trần và các
Trang 3HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT
? Hoạt động giao tiếp trên diễn ra
trong hồn cảnh nào? (ở đâu? vào lúc
nào? khi đó nước ta có sự kiện gì
đặc biệt?)
? Hoạt động giao tiếp trên hướng
vào nội dung gì?
? Mục đích của cuộc giao tiếp (hội
nghị) là gì? Cuộc giao tiếp đó có đạt
được mục đích không?
Hs thảo luận trả lời các câu hỏi
trong sgk Gv nhận xét, chốt ý đúng
? Các nhân vật giao tiếp qua VB
trên?
bô lão (người nghe): lắng nghe
c Hồn cảnh giao tiếp:
+ Địa điểm: điện Diên Hồng
+Thời điểm: quân Nguyên xâm lược nước ta lần 2(1285)
d Nội dung giao tiếp:
+ Bàn về nguy cơ của một cuộc chiến tranh xâm lược đã ở vào tình trạng khẩn cấp
+ Đề cập đến vấn đề nên hồ hay nên đánh
e Mục đích của hoạt động giao tiếp : Thống
nhất ý chí và hành động để chiến đấu bảo vệ
tổ quốc
Mục đích đó đã thành công
2 Ngữ liệu 2: VB Bài tổng quan VHVN.
a Các nhân vật giao tiếp:
Trang 4? Hoạt động giao tiếp đó diễn ra
trong hồn cảnh nào?
? Nội dung giao tiếp thuộc lĩnh vực
nào? Về đề tài gì? Bao gồm những
vấn đề cơ bản nào?
? Mục đích giao tiếp là gì? (mục
đích của người viết, người đọc?)
+ Người viết sgk
+ Giáo viên Ngữ Văn THPT
+ Học sinh lớp 10 tồn quốc
- Đặc điểm:
+ Độ tuổi: từ 65 tuổi trở xuống 15 tuổi
+ Trình độ: từ các giáo sư, tiến sĩ xuống học sinh lớp 10
b Hồn cảnh giao tiếp: có tính chất quy phạm,
có tổ chức, mục đích, nội dungvà được thực hiện theo chương trình mang tính pháp lí trong nhà trường
c Nội dung giao tiếp:
+ Lĩnh vực: Văn học sử
+ Đề tài: Tổng quan VHVN
+ Vấn đề cơ bản: Các bộ phận hợp thành VHVN, tiến trình phát triển, con người VN qua VH
d Mục đích giao tiếp:
Trang 5HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT
? Phương tiện ngôn ngữ và cách tổ
chức VB có đặc điểm gì nổi bật?
Gv yêu cầu hs dựa vào kết quả của
việc tìm hiểu ngữ liệu và đọc phần
ghi nhớ trong sgk để trả lời các câu
hỏi:
? Thế nào là hoạt động giao tiếp
bằng ngôn ngữ?
+ Người viết: cung cấp cho người đọc cái nhìn tổng quát về VHVN
+ Người đọc: lĩnh hội một cách tổng quát nhất về các bộ phận, tiến trình phát triển và con người VN qua VH
e Phương tiện ngôn ngữ:
+ Ngôn ngữ: thuộc loại VBKH giáo khoa + Bố cục: rõ ràng, hệ thống mạch lạc
+ Lí lẽ chặt chẽ, thuyết phục, dẫn chứng tiêu biểu
II Hệ thống hố kiến thức:
1 Khái niệm hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ:
- Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ là hoạt động trao đổi thông tin của con người trong
xã hội, được tiến hành chủ yếu bằng phương tiện ngôn ngữ (dạng nói hoặc dạng viết) nhằm thực hiện mục đích về nhận thức, tình cảm, hành động,
Trang 6? Các quá trình diễn ra trong hoạt
động giao tiếp bằng ngôn ngữ? Ai là
người thực hiện mỗi quá trình đó?
? Các nhân tố của hoạt động giao
tiếp bằng ngôn ngữ?
Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ là hoạt động “liên cá nhân” nhằm:
+ Trao đổi thông tin
+ Trao đổi tư tưởng, tình cảm
+ Tạo lập quan hệ xã hội
2 Các quá trình của hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ:
- Tạo lập (sản sinh) VB: người nói (người viết) thực hiện
- Lĩnh hội VB: người nghe (người đọc) thực hiện
3 Các nhân tố của hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ:
- Nhân vật giao tiếp
- Hồn cảnh giao tiếp
- Nội dung giao tiếp
- Mục đích giao tiếp
- Phương tiện và cách thức giao tiếp
III Tổng kết bài học:
Ghi nhớ (sgk)
Trang 73 Củng cố :
GV nhấn lại những nội dung cơ bản của bài học
4 Hướng dẫn học bài ở nhà
Yêu cầu hs: - Đọc và làm các bài tập trong sgk trang 20, 21, 22
- Soạn bài: Khái quát VH dân gian VN