- Hiểu được nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ của Nguyễn Du trong việc diễn tả chí khí anh hùng, khát vọng tự do nhân vật.. Nghệ thuật miêu tả Từ Hải của Nguyễn Du Từ Hải là được miêu tả như m
Trang 1CHÍ ANH HÙNG (Trích Truyện Kiều)
Nguyễn Du
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp học sinh:
- Cảm nhận được chí khí anh hùng của Từ Hải dưới ngòi bút sáng tạo của Nguyễn Du
- Hiểu được nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ của Nguyễn Du trong việc diễn tả chí khí anh hùng, khát vọng tự do nhân vật
B.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1/Ổn định tổ chức
2/ Kiểm tra bài cũ
3.Bài mới
Đọc mục Tiểu dẫn (SGK), nêu vị
trí đoạn trích và tóm tắt những chi
tiết trước đó (Từ khi Kiều rơi vào
tay lầu xanh lần thứ hai)
I/Tìm hiểu vị trí, bố cục đoạn trích.
1/ vị trí đoạn trích và tóm tắt những chi tiết trước đó
+ Vị trí đoạn trích: Từ câu 2213 đến câu 2230 trong Truyện Kiều
+ Tóm tắt đoạn trước: Thuý Kiều bị rơi vào lầu xanh lần thứ hai của Bạc Hạnh, Bạc Bà ở đây, Kiều gặp Từ Hải, “Trai anh hùng, gái thuyền quyên”, họ tâm đầu, ý hợp, nhanh chóng trở thành tri kỉ Từ Hải chuộc Kiều khỏi
Trang 2Tìm hiểu niềm khao khát trời rộng
của Từ Hải trong bốn câu đầu
Nghệ thuật miêu tả Từ Hải của
Nguyễn Du?
Vì sao tác giả dựng lên hình ảnh
“thanh gươm yên ngựa lên đường
lầu xanh Chưa được bao lâu, Từ Hải từ áo ra
đi (Sự việc này không có trong Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân mà do Nguyễn Du hoàn toàn sáng tạo ra
II/ Đọc hiểu 1/ Niềm khao khát trời rộng của Từ Hải trong
bốn câu đầu Nghệ thuật miêu tả Từ Hải của Nguyễn Du
Từ Hải là được miêu tả như một người anh hùng lý tưởng, từ ngoại hình, lời nói, đến hành
động, tính cách, là vị cứu tinh của Kiều.
Mặc dù “hương lửa đang nồng”, nhưng Từ Hải “thoắt đã động lòng bốn phương” Tâm trí của Từ hướng về “Trời bể mênh mang” rồi lập tức “thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng dong” Mọi việc được miêu tả nhanh, dồn dập
và dứt khoát
Hai câu 3 và 4 mở ra không gian “bốn phương” rộng lớn: “Trời bể mênh mang”, “lên đường thẳng giong” Không gian có sức biểu đạt “chí khí anh hùng” Từ Hải là một con người quá kích cỡ vì thế hình ảnh Từ Hải phải được đặt trong không gian vũ trụ, trời đất Thanh gươm Từ Hải là thanh gươm công lý Con đường Từ Hải đi là con đường dẹp ác, trừ gian Nguyễn Du đã miêu tả Từ Hải bằng biện pháp lý tưởng hoá
2/ Vì sao tác giả dựng lên hình ảnh “thanh
gươm yên ngựa lên đường thẳng giong” rồi
Trang 3thẳng giong” rồi mới để Kiều nói
xin theo? Có thể hình dung cảnh
tiễn biệt diễn ra ở đâu?
Lời Từ Hải nói trong lúc tiễn biệt
thể hiện tính cách của nhân vật anh
hùng này như thế nào?
Phân tích hai câu cuối của đoạn
mới để Kiều nói xin theo? Có thể hình dung cảnh tiễn biệt diễn ra ở đâu?
Việc ra đi của Từ được miêu tả như một công việc quan trọng hàng đầu Còn việc xin theo của Kiều, tuy rất quan trọng với cuộc đời của Kiều, nhưng so với người anh hùng, thì đó chỉ
là công việc “ nữ nhi thường tình” Cho nên,
sở dĩ để Từ Hải lên ngựa và “lên đường thẳng dong” rồi, Nguyễn Du mới nói đến lời tiễn biệt của Kiều, đó là vì, mục tiêu của đoạn này
là muốn khắc hoạ chân dung Từ Hải như một nhân vật anh hùng, nổi bật Ngoài ra, cần hiểu đây là tác phẩm cổ điển, viết theo lối ước lệ, không hiểu theo lối tả thực cua rvăn học hiện đại
- Cảnh tiễn biệt vẫn có thể diễn ra trước nơi ở của hai người, khi Từ đã sẵn sàng lên đường
3/Lời Từ Hải nói trong lúc tiễn biệt thể hiện
tính cách của nhân vật anh hùng này như thế nào?
Lời từ Hải nói với Kiều trong lúc tiễn biệt, đại ý: đã biết rõ lòng dạ của nhau (tâm phúc tương tri) sao lại cứ quyến luyến (Sao chưa thoát khỏi nữ nhi thường tình) Hẹn ngày trở lại khi
đã thành nghiệp lớn…
Tính cách anh hùng của Từ Hải thể hiện qua lời nói với Kiều trước lúc tiễn biệt là lời nói của một nhân vật anh hùng, vì theo cách miêu
Trang 4Phân tích khuynh hướng lý tưởng
hoá của ngòi bút Nguyễn Du qua
việc khắc hoạ nhân vật Từ Hải
Từ các đoạn trích đã học trong
Truyện Kiều, hãy phát biểu nhận
xét khái quát những đặc điểm
tả của văn học trung đại, người anh hùng ra đi mưu cầu nghiệp lớn phải dứt áo lên đường, gạt
bỏ tình riêng Từ Hải là nhân vật anh hùng lý tưởng theo quan niệm cổ
4- Hai câu cuối của đoạn trích:
- Hành động: “Quyết lời”, “dứt áo ra đi” Hành động dứt khoát, quyết liệt đầy chí khí, không giống như Thúc Sinh lưu luyến, bịn rịn (Người lên ngựa, kẻ chia bào)
- Hình ảnh: “Gió mây bằng đã đến kỳ dặm khơi” Đây là hình ảnh kì vĩ nhất, đẹp nhất Từ Hải như cánh chim bằng cưỡi gió, lướt mây bay cao, bay xa Cánh chim ấy mang khát vọng anh hùng của chính Nguyễn Du
5/ Khuynh hướng lý tưởng hoá của ngòi bút
Nguyễn Du qua việc khắc hoạ nhân vật Từ Hải
- Từ Hải là nhân vật lý tưởng Nguyễn Du đã dựng chân dung Từ Hải với cảm hứng ngợi ca bởi Từ chính là giấc mơ công lý của Nguyễn Du
- Nhà thơ sử dụng hệ thống từ ngữ trang trọng, mạnh mẽ dành cho việc miêu tả những bậc
“Trượng phu” anh hùng: thoắt, quyến, dứt (áo), động lòng bốn phương, thẳng giong, dậy đất, rợp đường, tinh binh, phi thường, bốn bể, dặm khơi…
- Đặc biệt là những hình ảnh phóng khoáng, kì
Trang 5trong nghệ thuật miêu tả tâm lý
nhân vật của Nguyễn Du
Nhận xét, đánh giá chung về giá trị
của đoạn trích
vĩ: hình ảnh con người “thanh gươm yên ngựa” “tưởng như che cả trời đất” (Hoài Thanh) Từ Hải được ví như cánh chim bằng lướt gió tung mây (“Gió mây bằng đã đếm kì dặm khơi”) Đó là hình ảnh phi thường
Bài tập nâng cao
Qua ba đoạn trích: “Trao duyên”, “Nỗi thương mình”, “Chí khí anh hùng”, có thể nhận thấy tài năng miêu tả tâm lí bậc thầy của Nguyễn
Du được thể hiện ở một số phương diện sau:
- Nắm bắt tâm lý tinh tế và khắc hoạ quá trình diễn biến tâm lý một cách tự nhiên, hợp quy luật
- Miêu tả tâm lí một cách trực tiếp, mang tính hiện thực và cá thể hoá, chân thực, tự nhiên, không bị gò ép vào những công thức ước lệ khuôn sáo
III/Tổng kết.
Bài tập –
Đoạn trích ngợi ca chí khí anh hùng lẫm liệt
vô song của Từ Hải, qua đó Nguyễn Du muốn thể hiện khát vọng về người anh hùng lí tưởng thực hiện giấc mơ công lí của con người thời đại ông
Đoạn trích so với Kim Vân Kiều truyện là hoàn toàn sáng tạo, ngôn ngữ điêu luyện, hình ảnh gợi tả, gợi cảm lớn… tất cả bộc lộ khuynh hướng lí tưởng hoá trong việc xây dựng nhân
Trang 6vật Từ Hải.