Mục tiêu bài học : Giúp học sinh - Hiểu được lý tưởng anh hùng của Nguyễn Du qua nhân vật Từ Hải.. HS thảo luận GV : chốt lại quan niệm về anh hùng của thời Phong kiến quan niệm về anh
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10
CHÍ KHÍ ANH HÙNG
(Trích : “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)
A Mục tiêu bài học : Giúp học sinh
- Hiểu được lý tưởng anh hùng của Nguyễn Du qua nhân vật Từ Hải
- Thấy được nghệ thuật tả người anh hùng trong đoạn trích
- Giáo dục học sinh ý thức sống có lý tưởng, ước mơ, hoài bão tốt đẹp
B Phương tiện thực hiện :
- SGK, SGV
- Thiết kế bài học
- Phầm mềm microsoft word (soạn thảo văn bản)
C Cách thức tiến hành :
- Giáo viên tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp đọc sáng tạo, gợi tìm, các hình thức trao đổi, thảo luận và trả lời câu hỏi
D Tiến trình dạy học :
Trang 2
3 Đọc - hiểu văn bản :
HS : đọc phần tiểu dẫn -> Cho biết đoạn
trích nằm ở vị trí nào của tác phẩm ?
GV : phân vai cho học sinh đọc đoạn trích.
- Thế nào là chí khí anh hùng ? (HS thảo
luận)
GV : chốt lại quan niệm về anh hùng của
thời Phong kiến quan niệm về anh
hùng của Nguyễn Du qua hình tượng
nhân vật Từ Hải
Hoạt động 1 : Tiếp cận văn bản
Trang 3- Em hãy tìm những từ ngữ khắc họa
nên hình tượng người anh hùng Từ
Hải ? (HS lựa chọn -> liệt kê)
(GV gợi mở để HS có thể nêu thêm
những hình ảnh mà Nguyễn Du đã miêu
tả về Từ Hải trong chương trình Ngữ
văn lớp 9 nhận xét)
GV : liên hệ hình ảnh người trai trong
bài Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão.
- Em có nhận xét như thế nào về nhịp
thơ ở câu thứ 2 Nghệ thuật đó góp
phần bộc lộ suy nghĩ gì của người
anh hùng Từ Hải ? (HS nêu nhận xét)
- Khi ra đi, Từ Hải hứa gì với Kiều ?
Theo em, lời hứa đó thể hiện điều gì
về con người Từ Hải ?
Hoạt động 2 : Tìm hiểu hình tượng người anh hùng Từ Hải
- Hình ảnh : “trượng phu” - Từ ngữ mang
tính ước lệ nêu bật một tư thế, một tầm vóc hùng dũng sánh ngang tầm vũ trụ
- Suy nghĩ :
+ “Thoắt đã động lòng bốn phương” nhịp thơ nhanh, động từ “thoắt” : thể
hiện sự cương quyết, dứt khoát thực hiện lý tưởng làm trai
- Lời nói :
+ “Làm cho rõ mặt phi thường” khát
vọng khẳng định bản lĩnh, tài năng xuất chúng
+ “rước nàng nghi gia” thể hiện tấm
Trang 4- Hành động của Từ Hải có mâu thuẫn
với những suy nghĩ và lời nói của
mình không ? Tại sao ? (HS trình bày)
- Em hãy nhận xét về tình cảm của tác
giả Nguyễn Du dành cho Từ Hải ?
Qua nhân vật Từ Hải, Nguyễn Du
muốn gửi gắm ước mơ gì ? (GV gợi
mở - HS nêu)
+ “Trông vời … lên đường thẳng rong.” + “Quyết lời dứt áo ra đi … dặm khơi.”
Hành động, tư thế dứt khoát, hiên ngang, lý tưởng cao cả sống cùng trời đất
Sơ kết :
+ Nguyễn Du đã khắc họa thành công hình
tượng Từ Hải với đầy đủ phẩm chất, chí khí phi thường của một bậc anh hùng -hình tượng người anh hùng lý tưởng hóa
+ Qua nhân vật Từ Hải, Nguyễn Du gửi
gắm ước mơ ôm ấp suốt cả cuộc đời về một xã hội tốt đẹp cho con người được sống tự do, công lý, tài đức được tôn trọng và phát triển
Hoạt động 3 : Sáng tạo nghệ thuật của Nguyễn Du trong xây dựng hình tượng nhân vật anh hùng lý tưởng Từ Hải
Trang 5
Qua nghệ thuật miêu tả người anh
hùng của Nguyễn Du, em hãy rút ra
nhận xét chung về thi pháp tả anh
hùng nói chung trong VHTĐ ?
(GV gợi mở cho học sinh liên hệ với
một số tác phẩm VHTĐ khác để rút ra
nhận xét)
GV tổ chức cho HS thảo luận, liên hệ
thực tế :
- Lý tưởng của người anh hùng Từ Hải
có gần gũi với cuộc sống ngày nay
không ? Theo em, thế nào là người
anh hùng trong cuộc sống hiện đại ?
-4 Cuûng coá :
Trang 6B Sai.
Câu 2 : Qua nhân vật Từ Hải, Nguyên Du gửi gắm ước mơ ôm ấp suốt đời về
A một xã hội công bằng, tốt đẹp
B một xã hội mà ở đó tài, đức được tôân trọng và phát triển
C một xã hội tốt đẹp cho con người được sống tự do
D Cả ba ý trên đều đúng
Câu 3 : Lời Từ Hải nói trong lúc chia tay Thúy Kiều cho thấy nhân vật này
A là người có chí khí phi thường và rất tự tin trong cuộc sống
B muốn lập công danh để xứng đáng hơn nữa với sự trân trọng mà Thúy Kiều đã dành cho mình
Trang 7C yêu thương Thúy Kiều nên mong mỏi ở nàng những phẩm chất khác với “nữ nhi thường tình”
D Cả ba ý trên đều đúng
Câu 4 : Từ “thoắt” trong câu thơ “Trượng phu thoắt đã động lòng bốn phương” giúp em
hiểu gì thêm về nhân vật Từ Hải ?
A Từ Hải là người có chí lớn nên dù vui duyên mới vẫn không quên nhiệm vụ của một đấng anh hào
B Từ Hải là người phi thường nên không có cảm giác say sưa với hạnh phúc đời thường
C Từ Hải là nhân vật được xây dựng theo bút pháp ước lệ và lý tưởng hóa nên được dề cao quá mức về chí khí anh hùng
D Cả ba ý trên đều đúng
Câu 5 : Hai câu thơ cuối của đoạn trích thể hiện hành động và tâm trạng nào của Từ Hải
?
A Hành động dứt khoát trong tâm trạng thanh thản bước chân ra đi
B Cương quyết gạt bỏ tất cả mọi vướng bận để ra đi với tâm trạng vui vẻ, lạc quan
C Kìm nén cảm xúc để dứt khoát, hiên ngang ra đi thực hiện chí lớn anh hùng
Trang 85 Dặn dò :
- Tham khảo phần ghi nhớ trong SGK
- Chuẩn bị bài đọc thêm : “Thề nguyền” - Nguyễn Du.
E THAM KHẢO :
- Giáo trình VHTĐ Việt Nam (tr.185-199).
- Nguyễn Du (Nhà văn và tác phẩm trong nhà trường).
- Điển tích truyện Kiều