Giáo án Ngữ văn 10 tuần 10: Đọc thêm Lời tiễn dặn

HS đ ọc và trả lời Là tác phẩm tự sự dân gian bằng thơ, giàu chất trữ tình, phản ánh số phận và khát vọng của con người khi hạnh phúc lứa đôi và sự công bằng xã hội bị tước đoạt.. HS

Trang 1

Đọc thêm: LỜI TIỄN DẶN

(Trích Tiễn dặn người yêu - Truyện thơ dân tộc Thái)

I MỤC TIÊU.

1 Kiến thức: Giúp học sinh: - Hiểu được cốt truyện thơ Tiễn dặn người

yêu.

- Nắm được vị trí, nội dung và giá trị cơ bản của đoạn trích

2 Kĩ năng: - Rèn kĩ năng tự đọc, tự học có hướng dẫn.

3 Thái độ: - Lòng cảm thông, thương xót cho cuộc sống khổ đau của

người Thái, đặc biệt là người phụ nữ Thái trong XHPK

- Trân trọng khát vọng tự do yêu đương và hạnh phúc lứa đôi của họ

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS.

1 GV: SGK + SGV + TLTK + GA

2 HS: Chuẩn bị bài theo câu hỏi hướng dẫn trong SGK.

3 Phương pháp: Đọc sáng tạo, gợi tìm, thảo luận, trả lời câu hỏi trong

SGK

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.

Hoạt động 1 (5 phút)

1.Kiểm tra bài cũ:

* Câu hỏi: Câu hỏi: Đọc thuộc hai bài ca dao than thân đã học? Nêu ý nghĩa

biểu tượng của các hình ảnh tấm lụa đào và củ ấu gai?

* Đáp án: SGK+ bài cũ.

Trang 2

2 Bài mới:

* Giới thiệu bài mới: Trong kho tàng văn học dân gian các dân tộc chúng ta không

thể không kể đến một tác phẩm rất nổi tiếng của dân tộc thái Đó chính là truyện

thơ Tiễn dặn người yêu (Xống chụ xon xao) Vậy sức hấp dẫn cùng nghệ thuật đặc

sắc của truyện thơ này được thể hiện thế nào chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay

Nếu người Kinh coi Truyện Kiều là cuốn sách gối đầu giường, người Ê- đê mê đắm nghe kể khan sử thi Đăm Săn, thì người Thái cũng tự hào có truyện thơ Tiễn dặn người yêu Đồng bào dân tộc Thái từng khẳng định: “Hát Tiễn dặn lên, gà ấp phải

bỏ ổ, cô gái quên hái rau, anh đi cày quên cày” Còn các em nghĩ sao về tác phẩm này qua đoạn trích tiêu biểu: Lời tiễn dặn?

GV: Yêu cầu hs nhắc lại

khái niệm truyện thơ

HS

đ ọc và trả lời

Là tác phẩm tự sự dân gian bằng thơ, giàu chất trữ tình, phản ánh số phận

và khát vọng của con người khi hạnh phúc lứa đôi và sự công bằng xã hội bị tước đoạt

I.Tìm hiểu chung:

1 Giới thiệu chung về truyện thơ:

a Khái niệm:

Trang 3

GV:- Nêu các chủ đề

chính của truyện thơ?

- Cốt truyện của truyện

thơ thường diễn ra qua

các chặng ntn?

HS

- Cuộc sống khổ đau, bi thảm, ko có tình yêu tự do

và hôn nhân tự chủ của con người trong XHPK

phê phán hiện thực

- Khát vọng tự do yêu đương và hạnh phúc lứa đôi khẳng định lí tưởng, ước mơ mang ý nghĩa nhân văn

HS

đ ọc và trả lời:

Cốt truyện thường diễn ra theo 3 chặng:

- Đôi bạn trẻ yêu nhau tha thiết

- Tình yêu tan vỡ, đau khổ

- Họ tìm cách thoát khỏi cảnh ngộ đạt được hạnh phúc ở thế giới bên kia hoặc vượt khó khăn để trở

về sống hạnh phúc (kết thúc có hậu)

Song thường là kết thúc

bi thảm, con người ko đạt được hạnh phúc Cuộc sống ngột ngạt của XHPK

và khát vọng hạnh phúc

b Các chủ đề chính:

c Kết cấu:

Trang 4

GV: - Dung lượng tác

phẩm? Nhân vật chính?

- Tóm tắt nội dung truyện

thơ trên?

Hs đọc đoạn trích

Gv hướng dẫn hs đọc

với giọng buồn rầu, tiếc

thương, tha thiết.

GV: - Tìm bố cục của

đoạn trích?

GV: - Toàn bộ đoạn trích

là lời của ai?

cháy bỏng của con người

HS

- Dung lượng: 1846 câu thơ

- Nhân vật chính: Anh (chàng trai) và Chị (cô gái)

- Tóm tắt: (sgk)

HS

2 phần

+ Phần 1: Từ đầu “góa bụa về già”: Tâm trạng

của chàng trai và cô gái trên đường tiễn dặn

+ Phần 2: Còn lại: Cử chỉ, hành động và tâm trạng của chàng trai khi ở nhà chồng cô gái

HS đ ọc và trả lời- Đoạn

trích là lời của chàng trai,

cô gái chỉ hiện ra qua lời kểvà cảm nhận của chàng

2 Truyện thơ Tiễn dặn người yêu:

- Dung lượng: 1846 câu thơ

- Nhân vật chính: Anh (chàng trai) và Chị (cô gái)

- Tóm tắt: (sgk)

II Hướng dẫn đọc- hiểu đoạn trích:

1 Đọc.

2 Bố cục: 2 phần

+ Phần 1:

+ Phần 2:

Trang 5

Gv dẫn dắt: Đoạn trích

nêu nên cảnh ngộ bi

thảm của chàng trai và

cô gái yêu nhau mà ko

lấy được nhau, phải chia

biệt, tiễn nhau để xa

nhau mãi mãi

GV: - Phân tích diễn biến

tâm trạng của chàng trai

và cô gái qua lời kể, cảm

nhận của chàng trai ở

phần một của đoạn trích?

GV: Tâm trạng của chàng

trai:

GV: Tâm trạng của cô gái:

HS

- Chàng trai cảm nhận được nỗi đau khổ, tuyệt vọng của cô gái cũng là tâm trạng của chính anh:

+ Vừa đi- vừa ngoảnh lại

 ngoái trông  lòng càng đau càng nhớ

 Sự lưu luyến, nuối tiếc, đau đớn, nhớ nhung

+ Cô gái đi qua các khu rừng: Rừng ớt- cay, Rừng cà- đắng Rừng lá ngón-độc địa

 Sự “chờ”, “đợi”, “ngóng trông” của cô gái là vô vọng

- Muốn kéo dài giây phút tiễn biệt:

+ Chàng trai: - Nhắn nhủ, dặn dò

- Muốn ngồi lại, âu yếm bên cô gái Nựng con riêng của cô gái

3 Hướng dẫn tìm hiểu đoạn trích:

- Đoạn trích là lời của chàng trai, cô gái chỉ hiện

ra qua lời kểvà cảm nhận của chàng

a Diễn biến tâm trạng của chàng trai và cô gái trên đường tiễn dặn:

- Chàng trai cảm nhận được nỗi đau khổ, tuyệt vọng của cô gái cũng là tâm trạng của chính anh: + Vừa đi- vừa  ngoảnh lại

 Sự lưu luyến, nuối tiếc, đau đớn, nhớ nhung

+ Cô gái đi qua các khu rừng:

Rừng ớt- cay

Rừng cà- đắng

Rừng lá ngón- độc địa

 Sự “chờ”, “đợi”, “ngóng trông” của cô gái là vô

Trang 6

trai:

GV: Tâm trạng của cô gái:

trai:

 Lòng trân trọng cô gái

và tâm trạng xót xa, đau đớn của anh

+ Cô gái: - Vừa bước đi vừa ngoảnh lại.- Tìm cớ dừng lại để chờ chàng trai

- Chàng trai muốn mượn hương người yêu từ lúc này để mai đây “lửa xác đượm hơi”  suốt đời anh

ko còn yêu thương ai hơn

cô gái để đến lúc chết xác chàng có thể nhờ có hương người đó mà cháy đượm (theo phong tục của người Thái)  khẳng định tình yêu thuỷ chung, mãnh liệt

- Ước hẹn chờ đợi cô gái trong mọi thời gian, tình huống:

Tháng năm lau nở Mùa nước đỏ cá về Chim tăng ló hót gọi hè Mùa hạ- mùa đông Thời trẻ- về già

 Những khoảng thời gian được tính bằng mùa vụ và đời người

vọng

- Muốn kéo dài giây phút tiễn biệt:

+ Chàng trai: - Nhắn nhủ, dặn dò

 Lòng trân trọng cô gái

và tâm trạng xót xa, đau đớn của anh

+ Cô gái: - Vừa bước đi vừa ngoảnh lại

Trang 7

Gv dẫn dắt: Văn bản sgk

đã lược đi đoạn miêu tả

cảnh cô gái bị nhà chồng

đánh đập đến ngã lăn bên

miệng cối gạo, bên máng

lợn Đó là hiện thực đau

đớn của những người phụ

nữ dân tộc xưa khi bị gả

bán

GV:- Tìm các cử chỉ, hành

động của chàng trai được

diễn tả ở phần 2?

GV; - Điệp từ “chết”

trong những lời thơ mang

ý nghĩa khẳng định mạnh

mẽ và những hình ảnh

HS

- An ủi, vỗ về khi cô gái

bị nhà chồng đánh đập,

hắt hủi: “Dậy đi em búi hộ” - Giúp cô làm lụng.

 Sự quan tâm, săn sóc ân tình  chàng trai trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc cho cô gái

 Niềm xót xa, thương cảm sâu sắc của chàng trai đối với cô gái

HS

- Điệp từ “chết” và những hình ảnh thiên nhiên chỉ

sự hoá thân gắn bó khăng khít của hai nhân vật trữ tình khẳng định tình yêu mãnh liệt, thuỷ chung son sắt của họ

- Các hình ảnh so sánh tương đồng (tình đôi ta tình Lú- Ủa; lòng ta thương nhau- bền chắc như vàng, đá) và các điệp ngữ (yêu nhau, yêu trọn) 

- Ước hẹn chờ đợi cô gái trong mọi thời gian, tình huống:

 Những khoảng thời gian được tính bằng mùa vụ và đời người

 Phần 1 cho thấy tâm trạng đầy đau đớn, tuyệt vọng và mâu thuẫn (vừa phải chấp nhận sự thật trớ trêu vừa muốn kéo dài giây phút tiễn chân, âu yếm bên nhau) Đồng thời, nó còn cho thấy lời ước hẹn quyết tâm chờ đợi đoàn tụ

b Cử chỉ, hành động và tâm trạng của chàng trai lúc ở nhà chồng cô gái:

- Làm thuốc cho cô gái uống

- Giúp cô làm lụng

 Sự quan tâm, săn sóc ân tình

Trang 8

thiên nhiên trong các câu:

“Chết ba năm song

song” có ý nghĩa gì?

GV: - Khái quát lại những

nét tâm trạng của cô gái

và chàng trai trong đoạn

trích?

- Các biện pháp nghệ

Khát vọng, ý chí đoàn tụ

ko gì lay chuyển được

HS

- Cô gái: đau khổ, nuối tiếc, mỗi bước đi là nỗi đau ghìm xé, tuyệt vọng

- Chàng trai: đồng cảm vói nỗi lòng cô gái, tâm trạng của chàng còn có sự vận động từ xót xa, đau đớn đến khẳng định tình yêu chung thuỷ, vượt qua mọi ngáng trở, động viên

cô gái, ước hẹn chờ đợi, bộc lộ khát vọng tình yêu

tự do và hạnh phúc

HS

- Các biện pháp tu từ: điệp

từ, điệp ngữ, so sánh

- Ngôn ngữ: giản dị, biểu cảm, giàu hình ảnh thiên nhiên mang tính biểu tượng

- Giọng điệu: ngọt ngào, thấm đẫm chất trữ tình và phong vị văn hoá dân tộc Thái

- Điệp từ “chết” và những hình ảnh thiên nhiên: chỉ

sự hoá thân gắn bó khăng khít của hai nhân vật

- Các hình ảnh so sánh tương đồng , các điệp ngữ

 Khát vọng, ý chí đoàn tụ

ko gì lay chuyển được

III Tổng kết bài học:

1 Tâm trạng các nhân vật:

Trang 9

thuật được sử dụng?

2 Nghệ thuật:

- Các biện pháp tu từ: điệp từ, điệp ngữ, so sánh

- Ngôn ngữ: giản dị, biểu cảm, giàu hình ảnh thiên nhiên mang tính biểu tượng

- Giọng điệu: ngọt ngào, thấm đẫm chất trữ tình và phong vị văn hoá dân tộc Thái

3 * Củng cố:

- Nắm được nghệ thuật

trào lộng hóm hỉnh, thông

minh tạo ra tiếng cười giải

trí, tự trào, châm biếm,

* Luyện tập :

- Hoàn thành bài tập theo yêu cầu của GV

Trang 10

thể hiện tâm hồn lạc quan, triết lí nhân sinh lành mạnh

- Nắm được nội dung và nghệ thuật của lời tiễn dặn

4 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài mới:

* Bài cũ:- Học bài theo

hướng dẫn trong SGK

* Bài mới:- Chuẩn bị

bài ( T31 ) theo câu hỏi hướng dẫn của GV

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	85,5 KB