Gv dẫn dắt: Đoạn trích nêu nên cảnh ngộ bi thảm của chàng trai và cô gái yêu nhau mà ko lấy được - Dung lượng: 1846 câu thơ?. Hướng dẫn đọc- hiểu đoạn trích: 1.Diễn biến tâm trạng của ch
Trang 1Đọc thêm:
LỜI TIỄN DẶN
(Trích Tiễn dặn người yêu - Truyện thơ dân tộc Thái)
A MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức:
- Hiểu được cốt truyện thơ Tiễn dặn người yêu.
- Nắm được vị trí, nội dung và giá trị cơ bản của đoạn trích
2 Kĩ năng:
Rèn kĩ năng tự đọc, tự học có hướng dẫn
3 Thái độ:
- Lòng cảm thông, thương xót cho cuộc sống khổ đau của người Thái, đặc biệt
là người phụ nữ Thái trong XHPK Trân trọng khát vọng tự do yêu đương và hạnh phúc lứa đôi của họ
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1 Chuẩn bị của Giáo viên:
- SGK - SGV - Giáo án
Trang 2C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Kiểm tra bài cũ :
Câu hỏi: Đọc thuộc chùm ca dao hài hước đã học? Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của bài ca dao số một?
2 Bài mới:
Yêu cầu hs nhắc lại khái niệm
truyện thơ
? Nêu các chủ đề chính của truyện
I.Tìm hiểu chung:
1 Giới thiệu chung về truyện thơ:
a Khái niệm:
Là tác phẩm tự sự dân gian bằng thơ, giàu chất trữ tình, phản ánh số phận và khát vọng của con người khi hạnh phúc lứa đôi và sự công bằng xã hội bị tước đoạt
b Các chủ đề chính:
- Cuộc sống khổ đau, bi thảm, ko có tình yêu
Trang 3HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT
thơ?
? Cốt truyện của truyện thơ
thường diễn ra qua các chặng ntn?
tự do và hôn nhân tự chủ của con người trong XHPK phê phán hiện thực
- Khát vọng tự do yêu đương và hạnh phúc lứa đôi khẳng định lí tưởng, ước mơ mang ý nghĩa nhân văn
c Kết cấu:
Cốt truyện thường diễn ra theo 3 chặng:
1 Đôi bạn trẻ yêu nhau tha thiết
2 Tình yêu tan vỡ, đau khổ
1 Họ tìm cách thoát khỏi cảnh ngộ đạt được hạnh phúc ở thế giới bên kia hoặc vượt khó khăn để trở về sống hạnh phúc (kết thúc
có hậu)
Song thường là kết thúc bi thảm, con người
ko đạt được hạnh phúc Cuộc sống ngột ngạt của XHPK và khát vọng hạnh phúc cháy bỏng của con người
2 Truyện thơ Tiễn dặn người yêu:
Trang 4? Dung lượng tác phẩm? Nhân vật
chính?
? Tóm tắt nội dung truyện thơ
trên?
Hs đọc đoạn trích
Gv hướng dẫn hs đọc với giọng
buồn rầu, tiếc thương, tha thiết
- Tìm bố cục của đoạn trích?
? Toàn bộ đoạn trích là lời của ai?
Gv dẫn dắt: Đoạn trích nêu nên
cảnh ngộ bi thảm của chàng trai và
cô gái yêu nhau mà ko lấy được
- Dung lượng: 1846 câu thơ
- Nhân vật chính: Anh (chàng trai) và Chị (cô gái)
- Tóm tắt: (sgk)
II Hướng dẫn đọc- hiểu đoạn trích:
1.Diễn biến tâm trạng của chàng trai và cô gái trên đường tiễn dặn:
Trang 5HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT
nhau, phải chia biệt, tiễn nhau để
xa nhau mãi mãi
? Phân tích diễn biến tâm trạng
của chàng trai ?
? Phân tích diễn biến tâm trạng
của cô gái ?
- Chàng trai cảm nhận được nỗi đau khổ, tuyệt vọng của cô gái cũng là tâm trạng của chính anh:
+ Vừa đi , vừa ngoảnh lại
ngoái trông
lòng càng đau càng nhớ
Sự lưu luyến, nuối tiếc, đau đớn, nhớ nhung + Cô gái đi qua các khu rừng:
Rừng ớt- cay
Rừng cà- đắng
Rừng lá ngón- độc địa
Sự “chờ”, “đợi”, “ngóng trông” của cô gái là
vô vọng
- Muốn kéo dài giây phút tiễn biệt:
+ Chàng trai: - Nhắn nhủ, dặn dò
- Muốn ngồi lại, âu yếm bên cô
Trang 6? Phân tích diễn biến tâm trạng
của chàng trai và cô gái qua lời kể,
cảm nhận của chàng trai ở phần
một của đoạn trích?
- Nựng con riêng của cô gái
Lòng trân trọng cô gái và tâm trạng xót xa, đau đớn của anh
+ Cô gái: - Vừa bước đi vừa ngoảnh lại
- Tìm cớ dừng lại để chờ chàng trai
- Chàng trai muốn mượn hương người yêu từ lúc này để mai đây “lửa xác đượm hơi” suốt đời anh ko còn yêu thương ai hơn cô gái để đến lúc chết xác chàng có thể nhờ có hương người đó mà cháy đượm (theo phong tục của người Thái) khẳng định tình yêu thuỷ chung, mãnh liệt
- Ước hẹn chờ đợi cô gái trong mọi thời gian, tình huống:
Phần 1 cho thấy tâm trạng đầy đau đớn,
tuyệt vọng và mâu thuẫn (vừa phải chấp nhận
sự thật trớ trêu vừa muốn kéo dài giây phút tiễn chân, âu yếm bên nhau) Đồng thời, nó còn cho thấy lời ước hẹn quyết tâm chờ đợi
Trang 7HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT
? Cử chỉ, hành động và tâm trạng
của chàng trai lúc ở nhà chồng cô
gái ?
Gv dẫn dắt: Văn bản sgk đã lược
đi đoạn miêu tả cảnh cô gái bị nhà
chồng đánh đập đến ngã lăn bên
miệng cối gạo, bên máng lợn Đó
đoàn tụ
2 Cử chỉ, hành động và tâm trạng của chàng trai lúc ở nhà chồng cô gái:
- An ủi, vỗ về khi cô gái bị nhà chồng đánh
đập, hắt hủi: “Dậy đi em búi hộ”
- Làm thuốc cho cô gái uống
- Giúp cô làm lụng
Sự quan tâm, săn sóc ân tình chàng trai trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc cho cô gái
Niềm xót xa, thương cảm sâu sắc của chàng trai với cô gái
- Điệp từ “chết” và những hình ảnh thiên nhiên chỉ sự hoá thân gắn bó khăng khít của hai nhân vật trữ tình khẳng định tình yêu mãnh liệt, thuỷ chung son sắt của họ
- Các hình ảnh so sánh tương đồng (tình đôi
Trang 8là hiện thực đau đớn của những
người phụ nữ dân tộc xưa khi bị
gả bán
? Điệp từ “chết” trong những lời
thơ mang ý nghĩa khẳng định
mạnh mẽ và những hình ảnh thiên
nhiên trong các câu: “Chết ba
năm song song” có ý nghĩa gì?
? Nhận xét tâm trạng của các nhân
vật trong đoạn trích?
ta tình Lú- ủa; lòng ta thương nhau- bền chắc như vàng, đá) và các điệp ngữ (yêu nhau, yêu trọn) Khát vọng, ý chí đoàn tụ ko
gì lay chuyển được
III Tổng kết bài học:
1 Tâm trạng các nhân vật:
- Cô gái: đau khổ, nuối tiếc, mỗi bước đi là nỗi đau ghìm xé, tuyệt vọng
- Chàng trai: đồng cảm vói nỗi lòng cô gái, tâm trạng của chàng còn có sự vận động từ xót xa, đau đớn đến khẳng định tình yêu chung thuỷ, vượt qua mọi ngáng trở, động viên cô gái, ước hẹn chờ đợi, bộc lộ khát vọng tình yêu tự do và hạnh phúc
2 Nghệ thuật:
- Các biện pháp tu từ: điệp từ, điệp ngữ, so sánh
- Ngôn ngữ: giản dị, biểu cảm, giàu hình ảnh thiên nhiên mang tính biểu tượng
Trang 9HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT
? Nhận xét giá trị nghệ thuật của
đoạn trích?
- Giọng điệu: ngọt ngào, thấm đẫm chất trữ tình và phong vị văn hoá dân tộc Thái
3 Củng cố
- Khái quát lại những nét tâm trạng của cô gái và chàng trai trong đoạn trích?
- Các biện pháp nghệ thuật được sử dụng?
4 Hướng dẫn học sinh học bài ở nhà.
- Nắm được khái niệm truyện thơ Đặc trưng truyện thơ Tóm tắt được truyện thơ Nắm được tâm trạng cô gái và chàng trai trong truyện