MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: -Giúp học sinh thấy được cái hay, sức hấp dẫn của một tác phẩm lịch sử nhưng đậm chất văn học qua nghệ thuật kể chuyện và khắc họa chân dung nhân vật lịch sử.. - Giúp
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10 HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN
(Trích “ Đại Việt sử kí toàn thư”)
Ngô Sĩ Liên
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
-Giúp học sinh thấy được cái hay, sức hấp dẫn của một tác phẩm lịch sử nhưng đậm chất văn học qua nghệ thuật kể chuyện và khắc họa chân dung nhân vật lịch sử
- Giúp các em cảm và tự hào về tài năng, đức độ của người anh hùng dân tộc Trần Quốc Tuấn, đồng thời hiểu được những bài học đạo lí quý báu mà ông để lại cho đời
II PHƯƠNG TIỆN VÀ THIẾT BỊ DẠY HỌC:
- Tài liệu: Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo
- Đồ dùng dạy học: Bảng phụ, tranh minh họa
II CÁC TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Lịch sử phát triển của Tiếng Việt
- Các loại chữ viết Tiếng Việt
3 Dạy bài mới:
3.1 Lời vào bài:
Trang 2Như chúng ta đã biết Trần Hưng Đạo là một vị tướng tài trong lịch sử dân tộc của nước ta, công lao mà ông để lạicho đời được mọi người luôn kính trọng Để hiểu hơn con người của ông tài năng và đức độ như thế nào ta hãy cùng tìm hiểu qua bài mới này
3.2 Tiến trình bài mới:
HĐ 1: Tìm hiểu
chung về tác giả, tác
phẩm
Gọi HS đọc phần tiểu
dẫn và tìm một số nét
chính về tác giả và
tác phẩm
HĐ 2: Hướng dẫn
phân tích
-Gọi HS đọc VB theo
ba đoạn
HS đọc và tìm hiểu phần tiểu dẫn để trả lời
-HS đọc VB được phân công
+HS1: Từ đầu…giữ nước vậy
+HS2: Tiếp…Quốc Tảng vào giếng
I Giới thiệu:
1 Tác giả: (SGK)
2 Tác phẩm: (SGK)
Trang 3- Tổ chức cho HS
thảo luận nhóm:
+ Lời trình bày của
TQT với vua về kế
sách giữ nước thể
hiện điều gì?
GV hỏi HS và
giảng giải thêm về
“Khoan thư sức dân”
(Giảm thuế khóa, bớt
hình phạt, chăm lo
cho dân sống sung
túc,…)
+HS3: Đoạn còn lại
-HS chia ra thành 3 nhóm để thảo luận và lần lượt cử đại diện trả lời:
+ Nhóm 1: lượt ý đoạn 1 để rút ra ý nghĩa trong kế sách của TQT
HS đóng góp ý kiến
II Đọc- hiểu văn bản:
1 Phẩm chất của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn:
- Lời trình bày của TQT với vua
về kế sách giữ nước có các ý nghĩa sau:
+ Tùy thời thế mà có sách lược phù hợp, cần linh hoạt, khôn khéo trong việc chống giặc
+ Điều kiện để chiến thắng là toàn dân một lòng
+ Kế thượng sách là khoan thư sức dân
Trang 4+ Qua chi tiết TQT
đem lời cha dặn hỏi ý
kiến hai người gia nô
cùng hai người con
và phản ứng của ông
khi nghe câu trả lời
của họ có ý nghĩa như
thế nào?
+ Nhóm 2: lượt ý đoạn 2 để tìm tình tiết
sự việc và trả lời
TQT không chỉ là một vị tướng có tài, mưu lược, trung quân, mà còn một mực lo cho dân
-Qua chi tiết TQT đem lời cha dặn hỏi ý kiến hai người gia nô cùng hai người con và phản ứng của ông khi nghe câu trả lời của
họ có ý nghĩa:
+ Câu trả lời của hai người gia nô khiến ông cảm phục đến khóc và khen ngợi hai người
+ Câu trả lời của Hưng Vũ Vương thì ông ngầm cho là phải
+ Câu trả lời của Hưng Nhượng Vương Quốc Tảng thì ông nổi giận định rút gươm trị tội
TQT là một người hết lòng trung nghĩa với vua, với nước, không mảy may tư lợi, là người
có tình cảm chân thành, thẳng
Trang 5+ Bên cạnh những chi
tiết vừa phát hiện,
qua đoạn 3, em có
phát hiện them những
chi tiết nào nói lên
phẩm chất của TQT
không?
- GV yêu cầu HS khái
quát toàn diện về
phẩm chất của TQT?
( Sau đó GV bổ sung
và chốt ý)
+ Nhóm 3: lượt ý đoạn 3 để tìm thêm các chi tiết nói lên phẩm chất của TQT
-HS phát biểu(gọi từ 2-3 HS)
thắng, rất nghiêm khắc trong việc giáo dục con cái
- Một số chi tiết đáng chú ý khác là:
+ Ví ông với Thượng phụ ngày xưa
+ Có quyền phong tước nhưng ông “ chưa bao giờ phong tước cho một nười nào”
+ Khéo tiến cử người tài,…
Ông luôn được người đời kính trọng, là người mưu lược và khéo léo, trọng nười tài,…
Qua đoạn trích ta thấy TQT có những phẩm chất nổi bật:
- Trung quân, ái quốc, đặt chữ trung trên chữ hiếu
- Là người nhiều tài năng, mưu lược
- Khiêm tốn, biết lấy dân làm gốc, tận tình với tướng sĩ
Trang 6- Trong nghệ thuật kể
chuyện các em cần
chú ý:
+ Cách kể chuyện có
theo trình tự không
gian, thời gian không,
ý nghĩa của dụng ý
đó?
+ Bên cạnh lời kể còn
có những lời nhận xét
của tác giả, hãy chỉ ra
và nêu ý nghĩa của
nó?
- Về nghệ thuật khắc
họa nhân vật, em hãy
cho biết: Nhân vật có
nhiều mối quan hệ, có
được đặt trong nhiều
+ HS điểm lại từ đầu truyện để có thể trả lời
+ HS tìm lời nhận xét của tác giả và nêu lên
ý nghĩa
2 Nghệ thuật kể chuyện và khắc họa nhân vật:
a Nghệ thuật kể chuyện:
- Cách kể chuyện không theo trình tự không gian và thời gian.
Giúp câu chuyện kể thêm khúc chiết, mạch lạc, lôi cuốn và hấp dẫn
- Một số lời nhận định của Tg:
+Ông kính cẩn giữ tiết làm tôi như vậy đấy
+ Thế là dạy đạo trung đó
+ Ông lo nghĩ đến việc sau khi mất như thế đấy
Lời nhận định khéo léo giúp người đọc có tâm thế dễ dàng tiếp nhận câu chuyện
b Ngệ thuật khắc họa nhân vật:
- Nhân vật được đặt trong nhiều mối quan hệ.
- Nhân vật trải qua nhiều tình
Trang 7tình huống thử thách hay không? Ý nghĩa của dụng ý ấy?
HĐ 3: Hướng dẫn tổng kết
- GV gọi HS đọc ghi nhớ trong SGK
- HS suy nghĩ và trả lời
- HS đọc phần ghi nhớ
huống thử thách.
Làm nổi bật những phẩm chất cao quý của nhân vật ở nhiều phương diện
III TỔNG KẾT.
Bằng nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, với những chi tiết chọn lọc
và xúc động, đoạn trích khắc họa đậm nét hình ảnh Trần Quốc Tuấn, một nhân cách vĩ đại, bất tử trong lòng dân tộc
4 Củng cố và dặn dò:
- Bài học: Những phẩm chất cao quý của Trần Quốc Tuấn, nghệ thuật kể chuyện
và khắc họa nhân vật
Trang 8- Bài soạn: “ Thái sư Trần Thủ Độ ”.