Giáo án Ngữ văn 10 tuần 1: Tổng quan văn học Việt Nam

Mục tiêu cần đạt: - Nắm được những kiến thức chung nhất, tổng quát nhất về hai bộ phận của văn học Việt Nam.. - Nắm vững hệ thống vấn đề về + Thể loại của văn học Việt Nam + Con người t

Tuần 1 - Tiết 1+ 2: TỔNG QUAN VĂN HỌC VIỆT NAM

A Mục tiêu cần đạt:

- Nắm được những kiến thức chung nhất, tổng quát nhất về hai bộ phận của văn học Việt Nam

- Nắm vững hệ thống vấn đề về

+ Thể loại của văn học Việt Nam

+ Con người trong văn học Việt Nam

- Bồi dưỡng niềm tự hàovề truyền thống văn hóa của dân tộc, có thái độ nghiêm túc, lòng say

mê với văn học Việt Nam

B Phương tiên thực hiện:

- SGK, SGV

- Các tài liệu về lịch sử văn học Việt Nam

C Phương pháp:

- Kết hợp các phương pháp gợi tìm, kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi

D Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ: không

3 Giới thiệu bài mới: lịch sử văn học của bất cứ dân tộc nào đều là lịch sử tâm hồn của dân tộc ấy Để cung cấp cho các em nhận thức những nét lớn về văn học nước nhà, chúng ta tìm hiểu bài “Tổng quan văn học Việt Nam”

Hoạt động của gv và hsinh Nội dung cần đạt

- Hoạt động 1: GV chia học sinh thành 4

nhóm, hướng dẫn học sinh đọc và tóm tắt

nội dung phần 1 & 2 của bài học  GV mời

đại diện các nhóm trả lời câu hỏi

1) Bài “Tổng quan văn học Việt Nam” có

những nội dung cơ bản nào? Em hãy cho

biết các bộ phận hợp thành của Văn học

I Các bộ phận hợp thành của VHVN:

1 Văn học dân gian:

- Là sáng tác tập thể và truyền miệng của nhân dân lao động

Việt Nam?

2) Văn học dân gian do ai sáng tác và lưu

truyền bằng hình thức nào? Những thể loại

và đặc trưng của văn học dân gian?

3) Văn học viết là bộ phận văn học xuất

hiện vào thời điểm nào?

-Những đặc điểm cơ bản về: tác giả, hình

thức lưu truyền , chữ viết, thể loại của văn

học viết?

4) Văn học VN phát triển qua mấy thời kỳ?

Các thời đại lớn của văn học VN?

5) Văn học trung đại được hình thành và

phát triển trong bối cảnh văn hĩa, văn học

ntn?

- Vì sao văn học từ thế kỷ X hết TKXIX

cĩ sự ảnh hưởng của VH Trung Quốc?

- Hãy chỉ ra một vài tác phẩm tác giả tiêu

biểu của nền văn học trung đại?

- VHDG các thể loại: (SGK )

- Đặc trưng tiêu biểu:

+ Tính truyền miệng

+ Tính tập thể

+ Tính thực hành

2 Văn học viết:

- Là sáng tác của trí thức được ghi lại bằng chữ viết, tác phẩm văn học mang dấu ấn tác giả

- Các hình thức chữ viết: chữ Hán, chữ Nơm, chữ quốc ngữ

- Thể loại của văn học viết đa dạng và phong phú

II Quá trình phát triển của văn học Việt Nam: (các thời đại lớn của VHVN)

1 Văn học trung đại (TKX  XIX)

-Hình thành và phát triển trong khoảng 10 thế

kỉ, gắn liền với những thịnh suy thăng trầm của

xã hội phong kiến VN và cĩ quan hệ giao lưu với nhiều nền văn học ở khu vực Đơng Nam, Đơng Nam Á, văn học Trung Quốc

- Văn học được viết bằng chữ Hán và chữ Nơm (cịn gọi là văn học Hán-Nơm)

* Văn học chữ Hán: cĩ vai trị là chiếc cầu nối

về tư tưởng và thể loại, thi pháp với văn học cổ

- Trung đại Trung Quốc và đạt nhiều thành tựu

* Văn học chữ Nơm: chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn học dân gian,

- Tác phẩm – tác giả tiêu biểu

+ Chữ Hán + Chữ Nơm

2 Văn học hiện đại (từ đầu TK XX  nay)

- Văn học hiện đại phát triển trong một điều

6) Văn học hiện đại phát triển trong hoàn

cảnh nào? Quá trình phát triển và những

thành tựu cơ bản của văn học hiện đại?

(GV có thể giúp hsinh hiểu thêm sự thay

đổi từ văn học trung đại bằng việc giải thích

thêm về hoàn cãnh lịch sử từ đầu

TKXX1975, đồng thời cho hsinh lấy ví

dụ minh họa về thành tựu của các thời kỳ

VH)

Hảy nêu một vài tác giả, tác phẩm tiêu

biểu?

Hoạt động 3: GV cho hsinh ở các nhóm vẽ

sơ đồ về các bộ phận của VHVN để củng cố

kiến thức, sau khi đã tìm hiểu nội dung

(I&II) của bài học

Hoạt động 4: GV cho hsinh trao đổi và

phát biểu theo các câu hỏi sau:

1 Theo em đối tượng của VH là gì?

2 Hình ảnh con người VN được thể hiện

trong VH qua những mối quan hệ nào?

3 Nêu những biểu hiện cụ thể về hình ảnh

con người VN qua từng mối quan hệ? Lấy

ví dụ minh hoạ

Hoạt động 5: hsinh đọc hoặc phát biểu

phần ghi nhớ trong sgk để củng cố bài học

Bài tập vận dụng (về nhà) Phân tích hình

ảnh con người Vn trong mối quan hệ với

thế giới tự nhiên qua bài ca dao:

kiện lịch sử xã hội có nhiều biến động ảnh hưởng đến văn học Tác phẩmchủ yếu viết bằng chữ quốc ngữ

+ Văn học từ đầu TKXX CMT8,1945 đây là giai đoạn giao thời giữa văn học trung đại với văn học hiện đại (nó vừa kế thừa những tinh hoa của văn học truyền thống, lại vừa tiếp nhận ảnh huởng của văn học thế giới để hiện đại hóa.)

+ Văn học từ 1945 nay: văn học phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam, đạt được nhiều thành tựu góp phần vào

sự nghiệp cách mạng

- Hệ thống thể loại văn học không ngừng phát triển và hoàn thiện

- Tác giả - tác phẩm tiêu biểu

III Con người Việt Nam qua văn học:

- Đối tượng của văn học: con người và xã hội loài người  văn học là nhân học

- Hình ảnh con người VN trong văn học được thể hiện qua các mối quan hệ

+ Với thế giới tự nhiên + Với quốc gia, dân tộc + Với xã hội

+ Với ý thức về bản thân

IV Ghi nhớ:sgk

- “ Anh đi anh nhớ quê nhà

Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương”

* Hướng dẫn chuẩn bị bài: “Hoạt động

giao tiếp bằng ngôn ngữ”

+ Đọc ngữ liệu và trả lời các câu hỏi trong sgk

+ Tìm thêm các ngữ liệu khác trong hoạt động giao tiếp hàng ngày để bổ sung cho kiến thức của bài học