Kiến thức: - Khái niệm VHDG - Các đặc trưng cơ bản của VHDG - Những thể loại chính của VHDG - Những giá trị chủ yếu của VHDG 2.. Kĩ năng: - Nhận thức khái quát về VHDG - Có cái nhìn tổng
Trang 1KHÁI QUÁT VĂN HỌC DÂN GIAN
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Khái niệm VHDG
- Các đặc trưng cơ bản của VHDG
- Những thể loại chính của VHDG
- Những giá trị chủ yếu của VHDG
2 Kĩ năng:
- Nhận thức khái quát về VHDG
- Có cái nhìn tổng quát về VHDG VN
- Kết hợp các phương pháp gợi tìm, thuyết giảng, trả lời câu hỏi SGK, giáo án, tranh ảnh minh họa các hoạt động diễn xướng của VHDG, sưu tầm các cầu ca dao/ truyện dân gian,…có tính dị bản
2 Thái độ :
- Yêu mến VHDG
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
Sưu tầm những bài ca dao, tục ngữ, truyện kể để minh họa cho các thể loại
và đặc trưng, giá trị cơ bản của VHDG
III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
Trang 2một lần được nghemột bài vè, một câu đố, một chuyện cổ tích hay một câu
hát ru Đó chình là những tác phẩm của vhdg Vậy, chúng ta cùng tìm hiểu
văn bản: khái quát văn học dân gian Việt Nam
Hoạt động 1: tìm hiểu thế nào là VHDG
? Thế nào là VHDG?
? Tại sao tác phẩm VHDG là nghệ thuật ngôn
từ? [ chất liệu tạo nên tác phẩm VHDG là ngôn
từ – lời nói ]
Hoạt động 2: tìm hiểu đặc trưng cơ bản của
VHDG
? VHDG có những đặc trưng cơ bản nào? [ 3
đặc trưng ]
I Khái niệm VHDG:
VHDG là là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, là sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể nhằm mục đích phục vụ trực tiếp cho các sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng
II Đặc trưng cơ bản của VHDG:
1 VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng( tính truyền miệng ):
- Là không lưu hành bằng chữ viết
mà được truyền từ người nọ sang người kia, đời này qua đời khác
- Tính truyền miệng còn biểu hiện trong diễn xướng dân gian (ca, hát, chèo, tuồng, cải lương…)
Trang 3? Em hiểu ntn là tính truyền miệng?
? Chúng ta có biết đích xác tác giả của VHDG
không? Tại sao?
dị bản: kết thúc truyện “ Tấm cám”, các câu
ca dao “Thân em…/ Chiều chiều quạ nói
với…/ Qua cầu ngã nón…Qua đình…”
? Tác phẩm VHDG có phải chỉ dùng trong mỗi
lĩnh vực VH hay không?
[ không Còn dùng trong các hoạt động khác
của đời sống…)
- Ra đi anh đã dặn dò, Ruộng sâu cấy trước, ruộng gò cấy sau
2 VHDG là sản phẩm của quá
trình sáng tác tập thể( tính tập thể) :
- Quá trình sáng tác tập thể diễn
ra như sau: lúc đầu một người khởi xướng, sau đó những người khác tiếp nhận, lưu truyền và tham gia tu
bổ, sửa chữa cho hoàn chỉnh( nên có thêm nhiều bản kể khác nhau gọi là
dị bản ); Vì vậy, mang tính tập thể.
- VHDG gắn bó mật thiết với các
sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng( tính thực hành )
- Những sáng tác dân gian phục vụ trực tiếp cho từng ngành nghề
- VHDG gợi cảm hứng cho người trong cuộc
Trang 4-Lá này là lá xoan đào, Tương tư thì gọi thế nào hả em?
- Ngoài ra còn có tính biểu diễn, tính địa
phương.
* SGK, học sinh đọc và đưa dẫn chứng minh
họa cho từng thể loại
Hoạt động 3: tìm hiểu hệ thống thể loại của
VHDG
Hoạt động 4: tìm hiểu những giá trị cơ bản
của VHDG
? Đó là những tri thức gì? Đưa dẫn chứng minh
họa?
III Hệ thống thể loại củaVHDGVN: (SGK)
IV Những giá trị cơ bản của VHDG VN:
1 VHDG là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống các dân tộc:
- Tri thức dân gian là những kinh nghiệm lâu đời đuợc nhân dân đúc kết từ thực tiễn Vì vậy có sự khác biệt với nhận thức của giai cấp thống trị cùng thời về lịch sử và
XH
- Tri thức dân gian thường được
trình bày bằng ngôn ngữ nghệ thuật của nhân dân, vì thế nên hấp dẫn người đọc
2 VHDG có giá trị giáo dục sâu sắc về đạo lí làm người:
Giáo dục con người tinh thần nhân đạo và lạc quan với tình yêu thương con người, quyết đấu tranh để bảo
Trang 5? Tại sao nói VHDG có giá trị giáo dục sâu
sắc về đạo lí làm người?
= các truyện ngụ ngôn (Con cáo và tổ ong, thỏ
và rùa…), Tấm Cám…
* Nói tới giá trị nghệ thuật phải nói tới:
- Thần thoại: dùng trí tưởng tượng
- Truyện cổ tích: nhân vật thần kì
- Truyện cười: tạo ra tiếng cười từ những mâu
thuẫn tronh XH
Các nhà thơ cũng học tập từ VHDG rất nhiều
vệ và giải phóng con người khỏi những cảnh bất công…
3 VHDG có giá trị thẩm mĩ to
lớn, góp phần quan trọng tạo nên bản sắc riêng cho nền VH dân tộc:
- VHDG là nguồn nuôi dưỡng, là cơ
sở của VH viết
- VHDG cùng với VH viết đã làm cho VHVN trở nên phong phú, đa
dạng và đậm đà bản sắc dân tộc
4 Củng cố:
- Đặc trưng của văn học dân gian
- Thể loại văn học dân gian
- Vai trò của văn học dân gian đối với nền văn học dân tộc
IV Dặn dò:
- Nêu những đặc trưng và giá trị cơ bản của VHDG
- Tập hát một điệu dân ca Nam bộ
- Soạn bài Văn bản và làm BT
V RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 6………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………