b/ Còn lại : ADV và Mị Châu mất cảnh giác dẫn đến bi kịch mất nước - Trọng Thủy tự vẫn... Hoạt động 2 : GV hướng dẫn h/s tìm hiểu VB.Thao tác 1 -Những chi tiết nào thể hiện vai trò của
Trang 1Tuần 4 - Tiết 11,12: Đọc Văn: TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG
VÀ MỊ CHÂU - TRỌNG THỦY
A/ Mục tiêu bài học : Thống nhất theo SGV và SGK
B/ Phương tiện thực hiện : SGK và SGV Ngữ Văn 10 cơ bản
C/ Phương pháp giảng dạy :
- Yêu cầu HS chuẩn bị bài ở nhà : Xem lại kiến thức về thể loại truyền thuyết đã học ở lớp
6 Thống kê những chi tiết nghệ thuật liên quan đến từng nhân vật trong truyện
- Dựa vào kết quả thống kê GV nêu vấn đề để HS thảo luận Trong thảo luận có thể xuất hiện nhiều ý kiến khác biệt GV cần hướng dẫn thảo luận giúp HS nhận thức đúng
D/ Tiến trình lên lớp :
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ : Kiến thức tiết Đọc văn Chiến thắng Mtao Mxây
3 Bài mới :
- Lời vào bài : Từ khái niệm truyền thuyết dẫn vào bài mới
- Nội dung bài mới :
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 1 :
GV cho h/s đọc phần tiểu dẫn - Giới thiệu thêm
cho h/s về cụm từ di tích Cổ Loa
- Đặc điểm của thể loại truyền thuyết ?
- Văn bản có thể chia làm mấy phần ? Nội dung
của mỗi phần ? Tóm tắt câu chuyện ?
I/ Giới thiệu :
1 Khái niệm truyền thuyết :
- Những câu chuyện dân gian – có cốt lõi lịch sử kết hợp với sự tưởng tượng kỳ ảo
2 Tóm tắt truyện ADV : 2 phần (4 đoạn )
a/ Phần 1 : Từ đầu … bèn xin hòa , Vua ADV xây thành , làm nỏ và chiến thắng giặc lần 1
b/ Còn lại : ADV và Mị Châu mất cảnh giác dẫn đến bi kịch mất nước - Trọng Thủy tự vẫn
Trang 2Hoạt động 2 : GV hướng dẫn h/s tìm hiểu VB.
Thao tác 1
-Những chi tiết nào thể hiện vai trò của ADV
trong sự nghiệp giữ nước ?
-Chi tiết kì ảo này có ý nghĩa gì?
-Sự mất cảnh giác của nhà vua biểu hiện thế
nào ?
- Sáng tạo những chi tiết Rùa vàng , nhà vua
tự tay
chém đầu con gái rồi theo gót Rùa vàng xuống
biển ,
II/ Đọc hiểu :
1 An Dương Vương :
a Vai trò ADV trong sự nghiệp dựng nước
và giữ nước:
- Xây thành , chế nỏ : có công , có tấm lòng đối với
đất nước -Chi tiết kì ảo: Cụ già xuất hiện bí ẩn Rùa Vàng từ biển Đông lên giúp An Dương Vương
#khẳng định việc làm của ADV là chính nghĩa, được lòng trời, hợp lòng dân -Kết quả: quân Triệu Đà thua to
=>Các việc làm của ADV nêu cao bài học cảnh giác, khẳng định vai trò của ADV và sự
ca ngợi của nhân dân với những việc làm có ý nghĩa lịch sử
b Bi kịch nước mất- nhà tan :
- Vô tình gả con gái cho con trai Triệu
Đà , cho phép Trọng thuỷ ở rể : tạo cơ hội cho
Mị Châu đánh tráo nỏ thần , mắc sai lầm
- Cậy có nỏ thần , điềm nhiên đánh cờ khi giặc đến : chủ quan , xem thường địch -Kết quả: thất bại , bỏ chạy , giết con ,
sự nghiệp tiêu vong => Vua – có trách nhiệm cao đối với vận mệnh đất nước nhưng mất cảnh giác – rơi vào
bi kịch : nước mất , nhà tan
*Chi tiết: - ADV tự tay chém đầu con gái#hành động quyết liệt dứt khoát đứng về phía công lí và quyền lợi dân tộc,cũng là sự thức tỉnh muộn màng của nhà vua#mang tính
Trang 3nhân dân muốn biểu lộ thái độ , tình cảm gì đối
với
nhân vật lịch sử ADV và việc mất nước Âu Lạc
?
(Sang tiết 2 )
Thao tác 2
Nhân vật Mị Châu được kể như thế nào ?
Tại sao Mị Châu chấp nhận tội chết mà không
xin vua cha tha mạng ?
(GV có thể cho h/s biết thêm về lời phê phán
Mị Châu của nhà thơ Tố Hữu )
- Chi tiết máu Mị Châu hóa thành ngọc trai ,
xác hóa thành ngọc thạch có ý nghĩa gì ?
bi kịch -ADV cầm sừng tê bảy tấc rồi theo gót Rùa vàng xuống biển -> huyền thoại hóa - ngợi ca và thanh minh
2 Mị Châu - Trọng Thuỷ:
a Mị Châu:
- Con vua ADV , lén cho Trọng Thủy xem nỏ thần : cả tin, ngây thơ,quá yêu Trọng Thủy , mất cảnh giác,quên nhiệm vụ đối với đất nước
- Tin lời Trọng Thủy giấu cha việc tráo
nỏ , rắc lông ngỗng : tin mê muội -> vô tình phạm tội , thành giặc
- Chấp nhận tội chết không dám xin thần , xin cha tha tội : đứng trên lợi ích dân tộc để nhìn nhận tội lỗi , sai lầm 1 cách chân thành , nghiêm túc
=> Ngây thơ , yêu trong sáng , chân thành -> bi kịch : lừa dối cha , có tội với đất nước - chấp nhận chết
*Chi tiết:
-Lời kết tội của Rùa Vàng Sự giận
thưong minh bạch của nhân dân
- Máu -> ngọc trai , xác -> ngọc thạch :
Sự hóa thân không trọn vẹn – Hư cấu -> bao dung , thông cảm - nhắc nhở nghiêm khắc : tình cảm gia đình - đất nước (riêng – chung )
- Hình ảnh ngọc trai - giếng nước : + mối quan hệ nhân quả với lời nguyền của Mị Châu -> sự tỉnh ngộ của Mị Châu khi nhìn rõ bản chất lừa dối , xâm lược của Trọng Thủy
b Trọng Thủy :
- Con trai Triệu Đà , sang Âu Lạc làm rể
Trang 4- Sáng tạo hình ảnh : “ngọc trai - giếng nước”
có phải nhân dân ta muốn ngợi ca mối tình
chung thủy Mị Châu - Trọng Thủy ?
Thao tác 3
-Nhân vật Trọng Thủy được kể với những chi
tiết nào ?
-Chi tiết người đời sau đem ngọc biển Đông ,
lấy nuớc giếng mà Trọng Thủy tự vẫn mà rửa
thì ngọc trong sáng thêm có ý nghĩa gì ?
Hoạt động 3
Đâu là cốt lõi lịch sử trong câu chuyện thần kỳ
này ?
(Thế kỷ - III -> II )
với tham vọng chính trị
- Giằng co giữa tình yêu cha và Mị Châu ->chọn cha : tình yêu cha và trách nhiệm với đất nước -> phản bội tình yêu # bi kịch : tình yêu tan vỡ , chết bi thảm => Kẻ xâm lược đầy ảo vọng , si tình
*Chi tiết ẩn dụ kép :
+ Với Trọng Thủy : nước giếng thể hiện nỗi ân hận vô hạn và chứng nhận cho lòng mong muốn được giải tội của Trọng Thủy
+ Với Mị Châu : tấm lòng của nàng thêm được sáng tỏ , sự ngây thơ của nàng càng đáng thương
III/ Tổng kết :
- Câu chuyện giải thích nguyên nhân sự kiện mất nước Âu Lạc
- Sự lựa chọn và sáng tạo các sự kiện và nhân vật đầy chất thơ và mộng – mang tính bi kịch
- Quan điểm đánh giá , thái độ và tình cảm của nhân dân dứt khoát , có lý , có tình
- Phong phú , hàm súc về nội dung , chặt chẽ trong kết cấu , độc đáo trong cách thể hiện
Bi kịch về sự mất cảnh giác để mất
nước , bi kịch tình yêu
Trang 5==> ADV-MC-TT Câu chuyện tình yêu cha con , tình
yêu lứa đôi và tình yêu đất nước
hay nhất , tiêu biểu nhất về thời
kỳ Âu Lạc của dân tộc ta
Hoạt động 5 :
Hoạt động 6 :
V/ Củng cố : Tình yêu đất nước chi phối toàn
bộ hành động quan trọng của nhân vật
VI/ Hướng dẫn chuẩn bị bài mới : Lập dàn ý
bài văn
tự sự