* Giúp HS cảm nhận: - Vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của người Hy Lạp thể hiện qua cảnh đoàn tụ vợ chồng sau 20 năm xa cách.. - Biết phân tích tâm lý nhân vật qua các đối thoại để thấy được k
Trang 1Tuần 5/ HKI - Tiết PPCT: 14
Uy - Lít - Xơ trở về (trích Ô – Đi – Xê - sử thi Hy Lạp)
I Mục tiêu bài dạy.
* Giúp HS cảm nhận:
- Vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của người Hy Lạp thể hiện qua cảnh đoàn tụ vợ chồng sau 20 năm xa cách
- Biết phân tích tâm lý nhân vật qua các đối thoại để thấy được khát vọng hạnh phúc và vẻ đẹp trí tuệ của họ
- Nhận thức được sức mạng của tình cảm vợ chồng, tình cảm gia đình cao đẹp là động lực giúp con người vượt qua mọi khó khăn
II Phương tiện dạy học.
* Sách giáo khoa, sách giáo viên, thiết kế bài học
III Cách thức tiến hành.
* GV giới thiệu phần tiểu dẫn, cung cấp thêm những hiểu biết về sử thi và tác giả Hômerơ
* HS chuẩn bị bài ở nhà, tăng cường hoạt động đọc, thảo luận nhóm theo những gợi ý sgk
IV Tiến trình dạy học.
1 Ổn định, kiểm tra bài cũ: Hãy xác định đâu là cốt lõi lịch sử và đâu là cái mà dân gian sáng tạo thêm ở trong truyền thuyết An Dương Vương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy?
2.Giới thiệu bài mới.
Hoạt động 1: GV hướng dẫn học sinh năm
kiến thức về tác giả, tác phẩm.
* Học sinh đọc phần tiểu dẫn và nắm
được những kiến thức sau
+ Tác giả: Hômerơ
+ Tóm tắt tác phẩm
I Tiểu dẫn.
1 Tác giả Hô me rơ.
- nhà thơ mù của Hi Lạp sống vào thế kỉ IX-VIII tcn Ông sinh trong gia đình nghèo vùng Mê lét Ông là người đã tập hợp được rất nhiều thần thoại và truyền thuyết để hoàn thành 2 bộ sử thi đồ sộ Iliát và Ôđixê
2 Tóm tắt cốt truyện.
- Ôđixê kể lại cuộc hành trình về quê của Uylixơ sau khi hạ thành Tơ roa Tác phẩm gồm 12110 câu thơ chia làm 24 khúc ca
Trang 2H: Chủ đề tác phẩm là gì?
Hoạt động 2: GV hướng dẫn học sinh phân
tích đoạn trích.
* HS đọc văn bản theo vai nhân vật
* Thảo luận những nội dung sau
H: Đoạn trích này bắt đầu như thế nào?
Câu chuyện bắt đầu từ thời điểm Uylixơ bị
nữ thần Calipxô cầm giữ Calipxô danh linh đan để chàng trường sinh bất tử cùng nàng Các thần xin Dớt và thần Dớt ra lệnh phải
để chàng đi Uylixơ gặp bão do thần biển trả thù vì chàng đã đâm thủng mắt Xiclốp - con trai thần biển Uylixơ trôi dạt vào xứ
Ankôniốt Biết chàng là người làm nên chiến công con ngựa gỗ thành Tơ roa, nhà vua yêu cầu chành kể lại cuộc hành trình từ khúc ca I đến khúc ca XII Được nhà vua Ankôniốt giúp đỡ, Uylixơ đã trở về quê hương
- Lúc này Pênêlốp vợ chàng ở nhà phải đối mặt với 108 vị cầu hôn Ôđixêuýt cùng con trai và đám gia nhân trung thành lập mưu trừng trị bọn chúng, gia đình Uylixơ được sum họp một nhà
3 Chủ đề: Thể hiện quá trình chinh phục
thiên nhiên, biển cả đồng thời miêu tả cuộc đấu tranh bảo vệ hạnh phúc gia đình của người Hi lạp thời cổ
II Phân tích đoạn trích.
1 Vị trí: Trước đoạn trích này là Uylixơ
giả vờ người hành khất vào nhà kể cho Pênêlốp nghe những câu chuyện về chồng nàng mà anh ta biết Pênêlốp tổ chức thi bắn Dựa vào đó hai cha con Ôđixêuýt đã tiêu diệt được 108 vị vương tôn công tử láo xược và những gia nhân không trunh thành Đoạn trích này bắt đầu từ đó
2 Bố cục.
- Đoạn 1: “từ đầu … kém gan dạ” Cuộc
đối thoại của các nhân vật: Pênêlốp có ba đối thoại, trong đó hai đối thoại hướng tới nhũ mẫu Ơriclê, một đối thoại hướng tới con trai Têlêmác Uylixơ chỉ có một đối thoại
Trang 3H: Bố cục đoạn trích có mấy phần? Nội
dung mỗi phần?
H: Tính chất các đối thoại khác nhau như
thế nào?
nhưng là đối thoại hai chiều, Têlêmác có hai đối thoại
- Đoạn 2: phần còn lại: Có bốn đối thoại
chia đều cho Uylixơ và Pênêlốp
-> Các đối thoại ở đây mang sắc thái tình cảm riêng Nhũ mẫu Ơriclê thể hiện niềm vui sướng của người đầy tớ trung thành suốt đời gắn bó với gia đình này, có những hiểu
biết đặc biệt về chủ: “cái sẹo do con lợn…
húc người ngày xưa” và thề thốt “già đem tính mệnh …đánh cuộc với con…”
-> Đối thoại của Pênêlốp hướng về nhũ mẫu cho thấy sự thanh thản khi người hành khất đã tiêu diệt được 108 bọn cầu hôn Pênêlốp có tâm trạng phân vân vì người hành khất ấy có phải là chồng thực thì không sao, nêu không thì danh dự Pênêlốp tổn thương
-> Đối thợi Pênêlốp với con trai nhấn
mạnh thêm tâm trạng phân vân đó: “lònh
mẹ kinh ngạc quá…cũng không thể nhìn thẳng mặt người”
-> Đối thoại giữa Uylixơ với con trai thực chất là để nói cho Pênêlốp hiểu, kiểu đối thoại nói đó mà chạnh lòng đây
-> Đối thoại Têlêmác hướng tới khẳng định gia đình, nhân vật này có tâm lí dễ vui,
dễ buồn, niềm vui tột độ không thể nào kìm được
3 Tâm trạng Uylixơ khi trở về gặp vợ.
3 Hướng dẫn học sinh luyện tập, học bài, dặn dò.
* Học sinh làm bài tập 3 sgk tr52
* Hãy tóm tắt cốt truyện Ôđixê trong 7 đến 10 dòng
Trang 4* Soạn tiếp những phần còn lại theo hướng dẫn học bài sgk tr51.
Trang 5Tuần 5/ HKI - Tiết PPCT: 15
Uy - Lít - Xơ trở về (trích Ô – Đi – Xê - sử thi Hy Lạp)(tiếp)
I Mục tiêu bài dạy.
* Giúp HS cảm nhận:
- Vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của người Hy Lạp thể hiện qua cảnh đoàn tụ vợ chồng sau 20 năm xa cách
- Biết phân tích tâm lý nhân vật qua các đối thoại để thấy được khát vọng hạnh phúc và vẻ đẹp trí tuệ của họ
- Nhận thức được sức mạng của tình cảm vợ chồng, tình cảm gia đình cao đẹp là động lực giúp con người vượt qua mọi khó khăn
II Phương tiện dạy học.
* Sách giáo khoa, sách giáo viên, thiết kế bài học
III Cách thức tiến hành.
* GV giới thiệu phần tiểu dẫn, cung cấp thêm những hiểu biết về sử thi và tác giả Hômerơ
* HS chuẩn bị bài ở nhà, tăng cường hoạt động đọc, thảo luận nhóm theo những gợi ý sgk
IV Tiến trình dạy học.
1 Ổn định, kiểm tra bài cũ: Bố cục đoạn trích gồm mấy phần? Nội dung mỗi phần?
2.Giới thiệu bài mới.
Hoạt động 1: GV hướng dẫn học sinh phân
nhóm thảo luận các nội dung sau.
H: Pênêlốp là người vợ, người phụ nữ
như thế nào? Với Uy lít xơ, nàng là người
như thế nào?
H: Uy lít xơ đã thể hiện mình là người
3 Tâm trạng Uylixơ khi trở về gặp vợ.
* Vợ chàng Pênêlốp có những phẩm chất
cao đẹp, bình tĩnh, tự tin, không nôn nóng, không hề vội vã, luôn chủ động trước mọi
tình huống
+ Ý thức danh dự, trách nhiệm của mình
trước mọi người, trước con cái, không khinh suất mà tỏ rõ bản lĩnh của mình Với Uy lít
xơ, nàng là người cao quý, nhẫn nại và thận
trọng.
Trang 6như thế nào khi được trở về nhà sau 10
năm?
H: Quá trình Uy lít xơ và Pê nê lốp nhận
ra nhau như thế nào
H: Những chi tiết nào giúp em phát hiện
ra dấu chỉ riêng của hai vợ chồng Uy li xơ
giúp họ nhận ra nhau?
* Uy lít xơ + Người anh hùng lắm mưu, nhiều mẹo trong mười năm trời hành trình về quê + Khi về nhà gặp và quá trình vợ chồng nhận ra nhau thì lại rất bình tĩnh, tự tin Không chỉ tự tin vào mình và cả những người thân trong gia đình, nhất là đối với vợ
mình -> phẩm chất tốt của nhân vật sử thi.
+ Khi bị đặt vào tình thế lưỡng nan, và bị
vợ dùng phép thử mà chỉ có cha và mẹ có
những dấu hiệu riêng, chỉ hai người biết với nhau, còn người ngoài không ai biết” Uy lít
xơ nhẫn nại thế nào rồi mẹ con cũng nhận
ra, chắc chắn như vậy Uy lít xơ chuyển
vẫn đề nhận mặt sang vấn đề: bảo vệ đô thị
này, giết các chàng trai của những gia đình quyền quý nhất.
+ Khi tắm rửa xong, Uy lít xơ đã lột xác thành con người khác với vẻ đẹp thần linh nhưng Pênêlốp vẫn không thừa nhận Chàng
đã thốt lên đầy vẻ trách móc …trái tim
trong ngực nàng kia là sắt Và thế là Uy lít
xơ đưa ra giải pháp, có cả sự trách móc, hờn
dỗi, bực dọc: già hãy kê cho tôi một chiếc
giường để tôi ngủ như bấy lâu nay.
+ Uy lít xơ đã bị rơi vào bẫy của nàng, Pênêlốp tiếp tục bài toán nhận mặt của
mình: già hãy khiêng chiếc giường chắc
chắn ra khỏi gian phòng vách tường kiên cố
do chính tay Uy lít xơ xây nên…
-> Pênêlốp thừa biết về chiếc giường bí mật đặc biệt nhưng không muốn gợi ý về chiếc giường đó mà theo đà mượn cớ sau khi người hành khất đòi dọn giường ngủ Sau khi giải được bí mật về chiếc giường chỉ có thần linh mới xê dịch được thì Uy lít
xơ mới giành lại thế chủ động: tối muốn
Trang 7H: Hình ảnh chiếc giường là hình ảnh
nghệ thuật có nhiều ý nghĩa, theo em đó là
những ý nghĩa nào?
Hoạt động 2: GV hướng dẫn học sinh trao
đổi, thảo luận tìm hiểu những đặc sắc về
nghệ thuật của đoạn trích.
H: Tìm và phân tích những đặc sắc nghệ
thuật của đoạn trích?
biết cái giường ấy hiện còn nguyên chổ cũ hay là đã có người chặt gốc cây Ôliu chuyển đi.
-> Họ nhận ra nhau một cách thận trọng khi nhận ra chồng mình đúng mười mươi sự thật thì nàng chạy lại, nước mắt chan hòa
ôm lấy cổ chồng, hôn lên trán chồng Con
trai thì lại trách móc mẹ gay gắt
4 Hình ảnh chiếc giường
+ Dấu hiệu riêng chỉ hai người biết với nhau
+ Điều kiện tạo ra quy ước đảm bảo cho
sự bền vững của gia đình, củng cố cho tình cảm gia đình
+ Giải tỏa nhiều mối nghi ngờ: vợ biết đó không phải là chồng giả và chồng thấy vợ hét sức chung thủy
+ Giải tỏa mọi ngờ vực của Uy lít xơ khi trước đó vợ không nhận mình là chồng cho
dù đã tắm, thay đổi trang phục
5 Những đặc sắc về nghệ thuật.
+ Sáng tạo hình ảnh có nhiều ý nghĩa nghệ thuật
+ So sánh cuộc gặp gỡ của họ như những người sau khi thoát nạn biển khơi
+ So sánh đuôi dài, so sánh mở rộng kết hợp với lặp đi lặp lại để chỉ phẩm chất, đức tính của các nhân vật
+ Cách kể chuyện chậm rãi, tỉ mỉ, trang trọng
+ Đối thoại của các nhân vật tạo ra chiều sâu trí tuệ của nhân vật
3 Hướng dẫn học sinh luyện tập, học bài, dặn dò.
Trang 8* Học sinh làm bài tập 1 sgk tr52.
+ Trao đổi trước tập thể về những tình cảm hạnh phúc gia đình
* Bài tập 3 HS tự thực hiện
* Giờ sau trả bài số 1