CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIẾT TIÊU BIỂU TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ.I.. Kiến thức: Giúp hs: - Nhận biết thế nào là sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự.. Kĩ năng: - Bước đầu chọn được sự việ
Trang 1CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIẾT TIÊU BIỂU TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ.
I
MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Giúp hs: - Nhận biết thế nào là sự việc, chi tiết tiêu biểu trong
bài văn tự sự
2 Kĩ năng: - Bước đầu chọn được sự việc, chi tiết tiêu biểu khi viết một
bài văn tự sự đơn giản
3 Thái độ: - Có ý thức và thái độ tích cực phát hiện, ghi nhận những sự
việc, chi tiết xảy ra trong tác phẩm để viết một văn bản tự sự
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:
1 Giáo viên: - Sách gáo khoa,sách giáo viên và một số tài liệu tham khảo
khảo Giáo án
2 Học sinh: Đọc và chuẩn bị bài theo hệ thống câu hỏi SGK
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Hoạt động 1:(5phút)
1 Kiểm tra bài cũ:(5phút)
Câu hỏi: Tóm tắt sử thi Ra-ma-ya-na? Nêu vẻ đẹp của nhân vật Ra-ma và Xi-ta
qua đoạn trích Ra-ma buộc tội?
Đáp án: Tóm tắt sử thi Ra-ma-ya-naSGK trang 55; Ghi nhớ : SGK (trang 60)
2 Nội dung bài mới:
Vào bài: Để thể hiện thái độ, tình cảm của mình, người viết (nói) thường
có 2 cách: bộc lộ trực tiếp hoặc gián tiếp qua việc trình bày các sự việc, chi tiết Cách bộc lộ gián tiếp thường được sử dụng trong bài văn tự sự Trong thực tế cũng như khi viết văn, ko phải bất cứ sự việc, chi tiết nào cũng giúp người viết bộc lộ tình cảm, thái độ một cách sâu sắc và có hiệu quả như nhau Vì thế cần phải lựa
Trang 2tìm hiểu về vấn đề này.
Hoạt động của gv Hoạt động của hs Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1:(5phút)
GV gọi Hs đọc sgk và trả lời
các câu hỏi:
GV: - Thế nào là tự sự?
GV: - Thế nào là sự việc? Sự
việc tiêu biểu là gì?
HS suy nghĩ trả lời:
Là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa
* Sự việc:
- Là cái xảy ra được nhận thức
có ranh giới rõ ràng, phân biệt với những cái xảy ra khác
- Trong văn bản tự sự, mỗi sự việc được diễn tả bằng lời nói,
cử chỉ, hành động của nhân vật trong quan hệ với nhân vật khác
- Sự việc tiêu biểu: là những
sự việc quan trọng góp phần hình thành cốt truyện
- Mỗi sự việc bao gồm nhiều chi tiết
I Khái niệm:
1 Tự sự:
Là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa
2 Sự việc:
- Là cái xảy ra được nhận thức có ranh giới rõ ràng, phân biệt với những cái xảy
ra khác
- Trong văn bản tự sự, mỗi
sự việc được diễn tả bằng lời nói, cử chỉ, hành động của nhân vật trong quan hệ với nhân vật khác
- Sự việc tiêu biểu:
Trang 3GV: - Thế nào là chi tiết? Chi
tiết tiêu biểu là gì?
Gv yêu cầu, hướng dẫn hs áp
dụng các vấn đề lí thuyết này
vào văn bản đoạn trích Ra-ma
buộc tội để chỉ ra các sự việc,
chi tiết và chi tiết tiêu biểu.
Hoạt động 3:(24phút)
GV: Hs đọc và trả lời các
câu hỏi trong sgk:
GV: a Tác giả dân gian kể
chuyện gì?(Về tình cha con?
Về tình vợ chồng chung thủy?
Về công cuộc xây dựng và
bảo vệ đất nước của ông cha
ta xưa?)
GV: b Theo anh (chị) có thể
* Chi tiết:
- Chi tiết: + Là tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và tư tưởng
+ Có thể là một lời nói, một cử chỉ và một hành động của nhân vật hoặc một
sự vật, một hình ảnh thiên nhiên, một nét chân dung
- Chi tiết tiêu biểu: Là chi tiết tập trung thể hiện rõ nét sự việc tiêu biểu
* Văn bản truyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy:
a Nội dung văn bản: Công cuộc xây dựng và bảo vệ đất
nước của ông cha ta xưa
Trong câu chuyện ấy, có cả chuyện về tình cha con, tình
vợ chồng, số phận của mỗi con người, số phận của tình yêu,
b Đó là sự việc và các chi tiết tiêu biểu Vì chúng đều mở ra bước ngoặt, tình tiết mới cho
câu chuyện
- Mỗi sự việc bao gồm nhiều chi tiết
3 Chi tiết:
- Chi tiết:+ Là tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và tư tưởng
+ Có thể là một lời nói, một cử chỉ và một hành động của nhân vật hoặc một
sự vật, một hình ảnh thiên nhiên, một nét chân dung
- Chi tiết tiêu biểu: Là chi tiết tập trung thể hiện rõ nét
sự việc tiêu biểu
II Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu:
1 Văn bản truyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy:
a Nội dung văn bản: Công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của ông cha ta xưa
b Đó là sự việc và các chi tiết tiêu biểu Vì chúng đều
mở ra bước ngoặt, tình tiết
Trang 4coi sự việc Trọng Thủy chia
tay với Mị Châu, chi tiết lời
than phiền của Trọng Thủy,
chi tiết lời đáp của Mị Châu
có phải là sự việc, chi tiết tiêu
biểu ko? Vì sao?
GV yêu cầu hs đọc yêu cầu
của đề.
Gv hướng dẫn hs xác định các
sự việc chính trong câu
chuyện tưởng tượng này Yêu
cầu hs lựa chọn các chi tiết
tiêu biểu làm rõ sự việc: Anh
gặp lại ông giáo, được nghe
kể về cha mình rồi theo ông
đi viếng mộ cha.
Nếu thiếu chúng, câu chuyện sẽ dừng lại ở việc Triệu Đà cất quân sang đánh
Âu Lạc và giành thắng lợi Nó
ko thể có sự việc Trọng Thủy tìm theo dấu tích của Mị Châu, dằn vặt, hối hận muộn màng, tự vẫn ở giếng Loa Thành, chi tiết ngọc trai, giếng nước Như vậy, câu chuyện sẽ
ko phản ánh bi kịch tình yêu của Mị Châu- Trọng Thủy và thái độ của nhân dân với 2 nhân vật đó khiến câu chuyện kém hấp dẫn hơn
* Câu chuyện : Người con trai Lão Hạc trở về làng vào một hôm sau cách mạng tháng Tám-1945:
- Sự việc: Anh tìm gặp lại ông giáo, được nghe kể về cha mình, rồi theo ông đi viếng
mộ cha
- Các chi tiết:
+ Sự đổi thay của gia cảnh nhà ông giáo Ông giáo già đi nhiều nhưng tinh thần đổi mới, lạc quan khác trước
mới cho câu chuyện
2 Câu chuyện : Người con trai Lão Hạc trở về làng vào một hôm sau cách mạng tháng Tám-1945:
- Sự việc: Anh tìm gặp lại ông giáo, được nghe kể về
Trang 5GV: Gợi mở:
GV: - Gia cảnh nhà ông giáo?
Ngoại hình và tinh thần của
ông có gì khác trước?
GV: - Ông kể về cái chết của
Lão Hạc ntn?
GV: - Con đường đến và
quang cảnh ở nghĩa địa?
GV: - Người con trai Lão Hạc
có hành động và tâm trạng ntn
trước mộ cha?
GV: - Ông giáo có tâm trạnh
ntn?
GV: - Từ các VD trên, anh
(chị) hãy nêu cách chọn sự
việc, chi tiết tiêu biểu trong
bài văn tự sự?
+ Ông hỏi thăm những chuyện anh đã trải qua, xúc động kể lại cái chết của Lão Hạc Sau
đó, ông dẫn anh đi viếng mộ cha
+ Khung cảnh con đường đến, quang cảnh nghĩa địa u buồn
+ Anh thắp hương, cúi gục bên mộ cha, đau đớn, nghẹn ngào bộc lộ tình cảm với người cha đã khuất, nói với cha những dự định tương lai
+ Bên cạnh anh, ông giáo cũng ngấn lệ
* Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự:
Các bước:
- Xác định đề tài, chủ đề câu chuyện
- Dự kiến cốt truyện (Các sự việc tiêu biểu)
- Triển khai các sự việc bằng các chi tiết
cha mình, rồi theo ông đi viếng mộ cha
- Các chi tiết:
+ Sự đổi thay của gia cảnh nhà ông giáo Ông giáo già
đi nhiều nhưng tinh thần đổi mới, lạc quan khác trước
+ Ông hỏi thăm những chuyện anh đã trải qua, xúc động kể lại cái chết của Lão Hạc Sau đó, ông dẫn anh đi viếng mộ cha
+ Khung cảnh con đường đến, quang cảnh nghĩa địa u buồn
+ Anh thắp hương, cúi gục bên mộ cha, đau đớn, nghẹn ngào bộc lộ tình cảm với người cha đã khuất, nói với cha những dự định tương lai
+ Bên cạnh anh, ông giáo cũng ngấn lệ
Trang 6Hoạt động 4:(5phút)
GV: Yêu cầu hs đọc văn bản
và trả lời câu hỏi:
GV: a Có thể bỏ sự việc hòn
đá xấu xí được xác định rơi từ
vũ trụ xuống ko? Vì sao?
* Câu chuyện : Hòn đá xù xì.
a Ko thể bỏ sự việc đó Vì nó dẫn đến sự có mặt của các chi tiết:
+ Sự ngạc nhiên của lũ trẻ và người bà
+ Cuộc đối đáp giữa người bà
và nhà thiên văn
+ Sự xấu hổ của người bà và cậu bé khi hiểu hàm ý của nhà thiên văn
Các chi tiết trên miêu tsr diễn biến tâm trạng nhân vật
và làm sáng rõ chủ đề văn bản
Ý nghĩa câu chuyện:
+ Ở trên đời này, có những sự vật, sự việc tưởng chừng như đáng bỏ đi nhưng lại vô cùng quan trọng
+ Sự sống âm thầm và ko sợ hiểu nhầm của hòn đá là một
lẽ sống tốt
b Bài học:
Cần lựa chọn những sự việc, chi tiết tiêu biểu là những sự việc, chi tiết làm nên ý nghĩa của cốt truyện
3 Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn
tự sự:
Các bước:
- Xác định đề tài, chủ đề câu chuyện
- Dự kiến cốt truyện (Các sự việc tiêu biểu)
- Triển khai các sự việc bằng các chi tiết
III Luyện tập:
1 Câu chuyện : Hòn đá xù xì.
a Ko thể bỏ sự việc đó Vì
nó dẫn đến sự có mặt của các chi tiết:
+ + +
Trang 7GV: b Anh (chị) rút ra bài
học gì về lựa chọn sự việc, chi
tiết tiêu biểu khi viết bài văn
tự sự?
GV: - Hô-me-rơ đã kể chuyện
gì?
GV: - Ở phần cuối đoạn trích,
tác giả đã chọn một sự việc
quan trọng, đó là sự việc gì?
Được kể bằng những chi tiết
tiêu biểu nào? Có thể coi đây
là thành công của Hô-me-rơ
trong nghệ thuật kể chuyện
ko? Vì sao?
* Đoạn trích Uy-lít-xơ trở về:
- Cốt truyện: Cuộc đoàn viên
kì lạ của Uy-lít-xơ và Pê-nê-lốp sau 20 năm xa cách - một thử thách trí tuệ
- Sự việc tiêu biểu: Pê-nê-lốp thử thách chồng bằng cách ngầm hỏi về bí mật của chiếc giường cưới
- Chi tiết:
+ Pê-nê-lốp sai nhũ mẫu khiêng chiếc giường chứa bí mật ra khỏi phòng
+ Uy-lít-xơ giật mình, chột dạ, hỏi lại, nói rõ đặc điểm bí mật của chiếc giường
+ Hai người nhận ra nhau trong niềm hạnh phúc tột cùng
Đó là thành công trong nghệ thuật kể chuyện của
Hô-me-rơ Vì chúng góp phần khắc họa đậm nét trí tuệ, phẩm chất tốt đẹp của các nhân vật
Các chi tiết trên miêu tsr diễn biến tâm trạng nhân vật
và làm sáng rõ chủ đề văn bản
Ý nghĩa câu chuyện: + Ở trên đời này, có những
sự vật, sự việc tưởng chừng như đáng bỏ đi nhưng lại vô cùng quan trọng
+ Sự sống âm thầm và ko sợ hiểu nhầm của hòn đá là một lẽ sống tốt
b Bài học:
Cần lựa chọn những sự việc, chi tiết tiêu biểu là những sự việc, chi tiết làm nên ý nghĩa của cốt truyện
2 Đoạn trích Uy-lít-xơ trở về:
- Cốt truyện:
- Sự việc tiêu biểu:
- Chi tiết:
+ Pê-nê-lốp sai nhũ mẫu khiêng chiếc giường chứa bí
Trang 8mật ra khỏi phòng.
+ Uy-lít-xơ giật mình, chột
dạ, hỏi lại, nói rõ đặc điểm
bí mật của chiếc giường
+ Hai người nhận ra nhau trong niềm hạnh phúc tột cùng
Đó là thành công trong nghệ thuật kể chuyện của Hô-me-rơ Vì chúng góp phần khắc họa đậm nét trí tuệ, phẩm chất tốt đẹp của các nhân vật
Hoạt động 5:(1phút).
3 Củng cố, luyện tập
* Củng cố:
- Nắm được các kiến thức đã học
* Luyện tập :
- Hoàn thành bài tập theo yêu cầu của GV
4 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài mới:
* Bài cũ: Yêu cầu hs về nhà:- Hoàn thiện các bài tập, học các khái niệm.
- Học bài theo hướng dẫn trong SGK
* Bài mới: - Chuẩn bị tốt cho bài viết số 2 (tại lớp) về văn tự sự