Bài: CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIẾT TIÊU BIỂU TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ A.. - Biết lựa chọn, sắp xếp các sự việc, chi tiết ấy để thể hiện tình cảm, suy nghĩ của mình khi viết văn.. Kĩ năng - Rèn luyệ
Trang 1Bài: CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIẾT TIÊU BIỂU
TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ
A MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến Thức
- Nhận biết các sự việc chi tiết tiêu biểu một đối tượng khi quan sát
- Biết lựa chọn, sắp xếp các sự việc, chi tiết ấy để thể hiện tình cảm, suy nghĩ của mình khi viết văn
2 Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng lựa chọn, sắp xếp các sự việc, chi tiết tiêu biểu để thể hiện tình cảm, suy nghĩ của mình khi viết văn
3 Thái độ:
- Học sinh có ý thức trong các bài viết văn tự sự
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1 Chuẩn bị của Giáo viên:
- SGK - SGV - Giáo án
2 Chuẩn bị của học sinh:
- SGK - Vở soạn - Vở ghi
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Kiểm tra bài cũ
- GV kiểm tra vở soạn HS
- Cảm nhận của em về vẻ đẹp của Rama và Xita
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ
Hs đọc sgk và trả lời các câu hỏi:
? Thế nào là tự sự?
? Thế nào là sự việc? Sự việc
tiêu biểu là gì?
? Thế nào là chi tiết? Chi tiết tiêu
biểu là gì?
Gv yêu cầu, hướng dẫn hs áp
I Khái niệm:
1 Tự sự:
Là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa
2 Sự việc:
- Là cái xảy ra được nhận thức có ranh giới rõ ràng, phân biệt với những cái xảy ra khác
- Trong văn bản tự sự, mỗi sự việc được diễn tả bằng lời nói, cử chỉ, hành động của nhân vật trong quan hệ với nhân vật khác
- Sự việc tiêu biểu: là những sự việc quan trọng góp phần hình thành cốt truyện
- Mỗi sự việc bao gồm nhiều chi tiết
3 Chi tiết:
- Chi tiết:+ Là tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và tư tưởng
+ Có thể là một lời nói, một cử chỉ và một hành động của nhân vật hoặc một sự vật,
Trang 3HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ
dụng các vấn đề lí thuyết này
vào văn bản đoạn trích Ra-ma
buộc tội để chỉ ra các sự việc, chi
tiết và chi tiết tiêu biểu
Hs đọc và trả lời các câu hỏi
trong sgk:
? Tác giả dân gian kể chuyện gì?
(Về tình cha con? Về tình vợ
chồng chung thủy? Về công cuộc
xây dựng và bảo vệ đất nước của
ông cha ta xưa?)
? Theo anh (chị) có thể coi sự
việc Trọng Thủy chia tay với Mị
Châu, chi tiết lời than phiền của
Trọng Thủy, chi tiết lời đáp của
Mị Châu có phải là sự việc, chi
tiết tiêu biểu ko? Vì sao?
một hình ảnh thiên nhiên, một nét chân dung
- Chi tiết tiêu biểu: Là chi tiết tập trung thể hiện
rõ nét sự việc tiêu biểu
II Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu:
1 Văn bản truyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy:
a Nội dung văn bản: Công cuộc xây dựng và
bảo vệ đất nước của ông cha ta xưa
Trong câu chuyện ấy, có cả chuyện về tình cha con, tình vợ chồng, số phận của mỗi con người, số phận của tình yêu,
b Đó là sự việc và các chi tiết tiêu biểu Vì
chúng đều mở ra bước ngoặt, tình tiết mới cho câu chuyện
Nếu thiếu chúng, câu chuyện sẽ dừng lại ở việc Triệu Đà cất quân sang đánh Âu Lạc và giành thắng lợi Nó ko thể có sự việc Trọng Thủy tìm theo dấu tích của Mị Châu, dằn vặt, hối hận muộn màng, tự vẫn ở giếng Loa Thành, chi tiết ngọc trai, giếng nước Như vậy, câu chuyện sẽ ko phản ánh bi kịch tình yêu của Mị
Trang 4Hs đọc yêu cầu của đề.
Gợi mở:
- Gia cảnh nhà ông giáo? Ngoại
hình và tinh thần của ông có gì
khác trước?
? Ông kể về cái chết của Lão
Hạc ntn?
? Con đường đến và quang cảnh
ở nghĩa địa?
? Người con trai Lão Hạc có
hành động và tâm trạng ntn trước
Châu- Trọng Thủy và thái độ của nhân dân với
2 nhân vật đó khiến câu chuyện kém hấp dẫn hơn
2 Câu chuyện : Người con trai Lão Hạc trở
về làng vào một hôm sau cách mạng tháng Tám-1945:
- Sự việc: Anh tìm gặp lại ông giáo, được nghe
kể về cha mình, rồi theo ông đi viếng mộ cha
- Các chi tiết:
+ Sự đổi thay của gia cảnh nhà ông giáo Ông giáo già đi nhiều nhưng tinh thần đổi mới, lạc quan khác trước
+ Ông hỏi thăm những chuyện anh đã trải qua, xúc động kể lại cái chết của Lão Hạc Sau đó, ông dẫn anh đi viếng mộ cha
+ Khung cảnh con đường đến, quang cảnh nghĩa địa u buồn
+ Anh thắp hương, cúi gục bên mộ cha, đau đớn, nghẹn ngào bộc lộ tình cảm với người cha
đã khuất, nói với cha những dự định tương lai + Bên cạnh anh, ông giáo cũng ngấn lệ
Trang 5HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ
mộ cha?
? Ông giáo có tâm trạnh ntn?
? Từ các VD trên, anh (chị) hãy
nêu cách chọn sự việc, chi tiết
tiêu biểu trong bài văn tự sự?
Yêu cầu hs đọc văn bản và trả lời
câu hỏi:
? Có thể bỏ sự việc hòn đá xấu xí
được xác định rơi từ vũ trụ
xuống ko? Vì sao?
3 Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự:
Các bước:
- Xác định đề tài, chủ đề câu chuyện
- Dự kiến cốt truyện (Các sự việc tiêu biểu)
- Triển khai các sự việc bằng các chi tiết
III Luyện tập:
1 Câu chuyện : Hòn đá xù xì.
a Ko thể bỏ sự việc đó Vì nó dẫn đến sự có
mặt của các chi tiết:
+ Sự ngạc nhiên của lũ trẻ và người bà
+ Cuộc đối đáp giữa người bà và nhà thiên văn + Sự xấu hổ của người bà và cậu bé khi hiểu hàm ý của nhà thiên văn
Các chi tiết trên miêu tsr diễn biến tâm trạng nhân vật và làm sáng rõ chủ đề văn bản
ý nghĩa câu chuyện:
+ ở trên đời này, có những sự vật, sự việc tưởng chừng như đáng bỏ đi nhưng lại vô cùng quan trọng
+ Sự sống âm thầm và ko sợ hiểu nhầm của
Trang 6? Anh (chị) rút ra bài học gì về
lựa chọn sự việc, chi tiết tiêu
biểu khi viết bài văn tự sự?
Hs đọc và học phần ghi nhớ
(sgk)
? Hô-me-rơ đã kể chuyện gì?
? ở phần cuối đoạn trích, tác giả
đã chọn một sự việc quan trọng,
đó là sự việc gì? Được kể bằng
những chi tiết tiêu biểu nào? Có
thể coi đây là thành công của
hòn đá là một lẽ sống tốt
b Bài học:
Cần lựa chọn những sự việc, chi tiết tiêu biểu
là những sự việc, chi tiết làm nên ý nghĩa của cốt truyện
2 Đoạn trích Uy-lít-xơ trở về:
- Cốt truyện: Cuộc đồn viên kì lạ của Uy-lít-xơ
và Pê-nê-lốp sau 20 năm xa cách - một thử thách trí tuệ
- Sự việc tiêu biểu: Pê-nê-lốp thử thách chồng bằng cách ngầm hỏi về bí mật của chiếc giường cưới
- Chi tiết:
+ Pê-nê-lốp sai nhũ mẫu khiêng chiếc giường chứa bí mật ra khỏi phòng
+ Uy-lít-xơ giật mình, chột dạ, hỏi lại, nói rõ đặc điểm bí mật của chiếc giường
+ Hai người nhận ra nhau trong niềm hạnh phúc tột cùng
Trang 7HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ
Hô-me-rơ trong nghệ thuật kể
chuyện ko? Vì sao?
Đó là thành công trong nghệ thuật kể chuyện của Hô-me-rơ Vì chúng góp phần khắc họa đậm nét trí tuệ, phẩm chất tốt đẹp của các nhân vật
3 Củng cố:
- Năm được các khái niệm tự sự, sự việc, chi tiết
- Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu
4 Hướng dẫn học sinh học ở nhà:
- Hồn thiện các bài tập, học các khái niệm
- Làm BT 3,4 sách BT /36/ Chuẩn bị viết bài làm văn số 2
- Ôn tập kiến thức từ đầu năm chuẩn bị tiết sau viết bài số 2 (tại lớp) về văn tự
sự