Giáo án Ngữ văn 10 tuần 7: Tấm cám

Tuần 7 - Tiết 22-23: Đọc văn: TẤM CÁMA / Mục tiêu bài học Giúp học sinh hiểu truyện cổ tích thần kỳ để nắm : Nội dung cốt truyện Biện pháp nghệ thuật chính của truyện Biết cách đọc hiểu

Tuần 7 - Tiết 22-23: Đọc văn: TẤM CÁM

A / Mục tiêu bài học

Giúp học sinh hiểu truyện cổ tích thần kỳ để nắm :

Nội dung cốt truyện

Biện pháp nghệ thuật chính của truyện

Biết cách đọc hiểu một truyện cổ tích thần kỳ nhận biết qua đặc trưng thể loại

Qua câu chuyện bồi dưỡng tình yêu đối với người lao động , củng cố niềm tin chiến thắng của cái thiện , của chính nghĩa trong cuộc sống

B/ Phương tiện thực hiện

SGV, SGK

Thiết kế bài học

C/ Phương pháp

Nếu vấn đề , gợi mở trao đổi thao luận giữa các nhóm về nội dung bài học

Phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh

D/ Tiến trình lên lớp

1 Ổn định lớp : S/S , ĐP , VS

2 Kiểm tra bài cũ : Em có cảm nhận gì về cong người Rama qua đoạn trích “ Rama buộc tội”

3 Bài mới

Lời vào bài : Như chúng ta đã biết cuộc đấu tranh giữa thiện và ác , mâu thuẫn giữa

người xấu xa tàn độc với người hiền lành vốn là cuộc đấu tranh thường xuyên xảy ra tạo nên cốt truyện chung của thể loại truyện cổ tích , và ở đó hạnh phúc và chiến thắng luôn ở những con người bất hạnh và hiền lành Để thấy được điều đó tiết học hôm nay chúng ta đi vào tìm hiểu truyệncổ tích Tấm cám , một trong những câu chuyện khá quen thuộc

Tìm hiểu nội dung bài học

Hoạt động 1 ; cho học sinh đọc phần tiểu dẫn

trong SGK

1/ Hãy nêu các thể loại truyện cổ tích ? Tấm

I/ Giới thiệu:

1/ Thể loại : Truyện cổ tích thần kỳ

Cám thuộc thể loại nào ?

2/ Nêu đặc trưng cơ bản của thể loại CTTK ?

GV có thể yêu cầu học sinh lấy một vài ví dụ

Hoạt động 2 GV gọi HS đọc hướng dẫn HS đọc

đúng thể loại tự sự

(Hoặc kể lại )

Cho HS tìm hiểu các chú thích

(GV chốt lại các chú thích tiêu biểu )

2/ Đặc trưng

Đặc trưng cơ bản của CTTK là sự tham gia của các yếu tố thần kỳ vào tiến trình phát triển của câu chuyện (Bụt, Tiên, hay sự biến hóa thần kỳ )

II/ Đọc hiểu 1/ Cách đọc

Đọc theo đặc trưng , thể loại tự sự chú ý giọng điệu câu từng nhân vật trong cách nói Chú ý các chi tiết tình tiết thể hiện sự xung đột giữa các nhân vật

Chú thích : Bụt Trầu cánh phượng

Áo mớ ba

GV yêu cầu HS tóm tắt lại cốt truyện bằng

những sự kiện , GV chốt lại

Hoạt động 3 GV cho HS tìm hiểu nội dung và

nghệ thuật của cốt truyện dựa trên cơ sở các câu

hỏi cuối bài học

1/ Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám thuộc

phạm vi gia đình hay xã hội ? Cụ thể là mâu

thuẫn gì ?

2/ Tóm tắt cốt truyện

- Tấm và Cám hai chị em cùng cha khác

mẹ

- Chiếc yếm đỏ - Cám đã cướp đi công lao của Tấm

- Con cá bống - giết - bộ xương

- Tấm đi xem hội - thử giầy

- Tấm chết – chim vàng anh –cây xoan đào -chiếc khung cửi- qủa thị – người

3 Phân tích:

a/ Mâu thuẫn dẫn đến xung đột giữa

Tấm và hai mẹ con Cám

Mâu thuẫn gia đình : cụ thể là mẹ ghẻ - con chồng

(Học sinh tự tìm hiểu, liệt kê các chi tiết,

hành động của mẹ con Cám đối với Tấm và

phản ứng của Tấm trước những sự việc đó)

Tiết 2:

2 Qua những hành động của mẹ con Cám, em

có nhận xét gì về tính cách của họ?

Đoạn truyện

Mẹ con Cám Tấm

Yếm đỏ

-Dì ghẻ:công bằng khi đưa hình thức thưởng Cám lừa cướp công Tấm

-Khóc

Con bống

-Lừa Tấm đi chăn trâu đồng

xa, giết bống

-Khóc

Đi hội -Trộn thóc lẫn

gạo không cho Tấm đi xem hội

-Khóc -Đi hội

Thử giày

-Tỏ ý coi thường

-Đi vừa giày thành hoàng hậu Cái

chết của Tấm

Sai Tấm trèo cau hái cúng

bố  giết Tấm -Giết

-Chặt -Đốt

-Về nhà giổ bố

-Chết + Hoá chim Vàng Anh :răn Cám

+ Cây xoan đào

+ Hoá khung cửi: vạch tội

đe doạ + Quả thị  chi tiết thẫm mĩ

3/ Em có nhận xét gì về qúa trình phản ứng của

Tấm ?

+ Người

*** Nhận xét

-Sự tàn nhẫn, độc ác của mẹ con Cám ngày

càng tăng với động cơ muốn chiếm đoạt tất cả những gì thuộc về Tấm (từ vật chất đến niềm vui tinh thần), muốn tiêu diệt Tấm đến tận cùng

-Từ sự bị động và phản ứng yếu ớt, Tấm đã

có những phản ứng mạnh mẽ hơn, kiên quyết đấu tranh giành lại cuộc sống và hạnh phúc

4 Trong truyện CTTK yếu tố thần kỳ là đặc

điểm nghệ thuật cơ bản Vậy trong truyện Tấm

cám được thể hiện ở những chi tiết nào ?

5 Vậy cho biết thời điểm xuất hiện của bụt và

vai trò của bụt trong qúa trình hành động của

Tấm ?

6 Nhờ sự giúp đỡ của bụt Tấm đã chiến thắng

Vậy đây là sự chiến thắng của cuộc đời thực hay

là chiến thắng của ước mơ ?

7 Qúa trình biến hóa của Tấm diễn ra như thế

nào ? { Cho HS vẽ sơ đồ và nhận xét }

8Vậy ý nghĩa chung của sự biến hóa ?

(Gọi HS Lấy một vài ví ụ tương tự )

9 Nêu những đặc điểm nghệ thuật nổi bật trong

truyện ?

b Yếu tố thần kì:

*** Sự xuất hiện của Bụt:

-Thời điểm xuất hiện: khi Tấm gặp khó khăn

-Vai trò: giúp Tấm chiến thắng

=> Niềm mơ ước về hạnh phúc gia đình, lẽ công bằng xã hội, về phẩm chất thiện của con người

*** Quá trình biến hoá của Tấm:

- Tấmchim vàng anhcây xoan đàokhung cửiquả thị người (xinh đẹp hơn xưa)

=> Sức sống mãnh liệt, tích cực, chủ động giành lại sự sống, hạnh phúc trong cuộc đời, trong sự bất diệt và trường tồn của cái thiện

c Nghệ thuật;

-Kết cấu truyện độc đáo

-Xây dựng nhiều chi tiết gợi cảm

- Những câu nói có vần, có điệu

Hoạt động 4 GV cho học sinh đọc SGK phần

ghi nhớ

Khắc họa hình tượng Tấm có sự phát triển tính cách

IV Ghi nhớ SGK

V Luyện tập

Bài 1 : Hãy chọn và phân tích những chi tiết tiêu biểu trong truyện Tấm cám để chứng tỏ rằng “truyện cổ tích là một giấc mơ đẹp “ của nhân dân lao động

4 Củng cố

5/ Dặn dò / Học bài

Soạn TLV Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự