Thể loại: - Phân loại truyện cổ tích: chia làm ba loại cổ tích loài vật, cổ tích thần kì, cổ tích sinh hoạt?. + ND: thể hiện ước mơ cháy bỏng của nhân dân lao động về hạnh phúc gia đình,
Trang 1TẤM CÁM
I MỤC TIấU :
1) Kiến thức :
- Nhưng mõu thuẫn, xung đột giữa dỡ ghẻ và con chồng trong gđ phụ quyền thời cổ, giữa thiện và ỏc trong xh Sức sống mónh liệt của con người và niềm tin của nd
- Kết cấu của truyện cổ tớch: người nghốo khổ, bất hạnh trải qua nhiều hoạn nạn cuối cựng được hưởng hp Sử dụng hợp lớ, sỏng tạo cỏc yếu tố thần kỡ
2) Kĩ năng :
Túm tắt VB tự sự Phõn tớch một truyện cổ tớch thần kỡ theo đặc trưng thể
loại
3) Thỏi độ: yờu mến cỏi thiện, căm ghột và trỏnh xa cỏi ỏc.
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS: tranh ảnh minh họa
III TIẾN TRèNH TIẾT DẠY :
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Giới thiệu bài mới: Cô tấm đã đi vào đời sống văn hoá
cùng với suy nghĩ và cảm thông chia sẽ tất cả mọi ngời Để hiểu thêm về truyện chúng ta cùng tìm hiểu
Hoạt động 1: đọc hiểu tiểu dẫn I Đọc - hiểu tiểu dẫn:
Trang 2? Phân loại truyện cổ tích?
? Cho biết vài nét về truyện cổ tích thần kì?
? Kể tên một số chuyện thuộc loại này?
[ Cây tre trăm đốt, Thạch Sanh – Lí Thông,…]
? Truyện Tấm Cám thuộc loại nào?
? Cốt truyện này có giống một số truyện nào
khác không? [ Cô bé Lọ lem…]
Hoạt động 2: đọc hiểu văn bản
HS đọc phân vai, chú ý lời thoại nhân vật
? Hoàn cảnh của Tấm được miêu tả ntn?
? Mẹ con Cám đối xử với Tấm ra sao?
1 Thể loại:
- Phân loại truyện cổ tích: chia
làm ba loại (cổ tích loài vật, cổ tích thần kì, cổ tích sinh hoạt )
- Truyện cổ tích thần kì: chiếm số
lượng nhiều nhất
+ Đặc trưng: là sự tham gia của
các yếu tố thần kì vào câu
chuyện( tiên, bụt…)
+ ND: thể hiện ước mơ cháy bỏng của nhân dân lao động về hạnh phúc gia đình, công bằng XH, phẩm chất và năng lực tuyệt vời của con người
2 Về truyện Tấm Cám:
Thuộc loại cổ tích thần kì và là kiểu truyện phổ biền ở nhiều dân tộc khác nhau trên thế giới
II Đọc - hiểu văn bản:
1 Thân phận của Tấm:
- Tấm mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống với dì ghẻ và đứa em cùng cha khác mẹ
- Mẹ con Cám đã bóc lột Tấm từ
Trang 3GV: các em cần chú ý đến các lời đối thoại mà
Dì ghẻ và Cám nói với Tấm thấy “ khẩu phật
tâm xà ” Tr 66.
? Theo các em, mâu thuẫn và xung đột trong
phần này là thuộc về gia đình hay ngoài XH?
[ gia đình ]
? Động cơ nào khiến mẹ con Cám giết chết
Tấm?
? Lúc này thì mâu thuẫn và xung đột là thuộc về
gia đình hay ngoài XH?[ ngoài XH là chủ yếu ]
? Ở phần đầu chuyện, khi được giao những
công việc khó khăn nặng nhọc thì Tấm phản
vật chất đến tinh thần
+ Vật chất: bắt làm việc suốt ngày, lấy hết giỏ cá, bắt cá bống ăn thịt + Tinh thần: giành chiếc yếm đỏ, không cho đi xem hội, khinh miệt Tấm khi thử giày
Tấm khổ sở và bất hạnh, mẹ con Cám ác nghiệt
- Tàn nhẫn hơn là họ đã vì danh
vọng, quyền vị mà giết chết Tấm
và cả những lần hóa thân của nàng
Các mâu thuẫn trên thể hiện xung đột trong gia đình chế độ phụ quyền thời cổ; và cũng là mâu
thuẫn giữa cái thiện và cái ác.
2 Cuộc đấu tranh không khoan nhượng để giành lại hạnh phúc:
- Lúc đầu, Tấm chịu đựng mọi khó
khăn gian khổ, chỉ biết khóc và
được ông bụt giúp đỡ( sự thụ động
)
Trang 4ứng ntn? [ cam chịu, nhẫn nhục thụ động ].
? Sau khi chết và nhiều lần biến hóa, Tấm có gì
đổi khác?
? Ý nghĩa của các lần biến hóa?
? Ý nghĩa của các chi tiết( Đôi giày, Miếng trầu
cánh phượng )?
Các chi tiết:
+ Đôi giày: là vật trao duyên giữa Tấm và
hoàng tử
+ Miếng trầu cánh phượng: là vật nối duyên,
giúp hai người đoàn tụ
Đây là những chi tiết có ý nghĩa nhân văn cao
cả và đậm đà bản sắc dân tộc
? Những vật biến hóa này đối với nhân dân ntn?
[ quen thuộc vô cùng ]
? Qua những lần hóa thân của Tấm, dân gian
muốn khẳng định điều gì ?
- Quá trình biến hóa của Tấm sau
khi chết( chủ động ):
+ Chim vàng anh báo hiệu sự
có mặt của + Cây xoan đào mình
+ Khung cửi: tuyên chiến với kẻ
thù (cót ca, cót két, lấy tranh chồng
chị, chị khoét mắt ra ).
+ Quả thị thành người: về với cuộc đời
Hóa thân thành những thứ bình
dị, thân thương trong cuộc sống của nhân dân
Cái thiện không bao giờ chịu khuất phục, chính nghĩa không bao giờ đầu hàng, cái thiện sẽ chiến đấu đến cùng để bảo vệ lẽ phải và công
lí Đó là nguyên nhân quan trọng nhất làm nên chiến thắng
* Ý nghĩa việc trả thù của Tấm:
Đó là hành động cái thiện trừng trị cái ác Nó phù hợp với quan niệm
“Ở hiền gặp lành”, “ Ác giả ác báo”
Trang 5? Ý nghĩa việc trả thù của Tấm ?
Hoạt động 3: Tổng kết
Tìm các nét NT đặc sắc trong tp?
? Cho biết ý nghĩa của truyện này?
của nd
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Xây dựng nhưng mâu thuẫn, xung đột ngày càng tăng tiến
- Xây dựng n/vật theo 2 tuyến đối lập cùng tồn tại và song song song phát triển Ở đó, bản chất của từng tuyến n/vật được nhấn mạnh, tô đậm
- Có nhiều yếu tố thần kì song vai trò chủ yếu của yếu tố thần kì cũng khác nhau theo từng giai đoạn
- K/cấu quen thuộc của truyện cổ tích : người nghèo khổ, bất hạnh trải qua nhiều hoạn nạn cuối cùng được hưởng hp
2 Ý nghĩa văn bản:
Truyện ngợi ca sức sống bất diệt,
sự trỗi dậy mạnh mẽ của con người
và cái thiện trước sự vùi dập của kẻ xấu, cái ác , đồng thời thể hiện niềm tin của nd vào công lí và chính nghĩa
Trang 61 Củng cố :
- Truyện làm rung động người đọc bởi nỗi niềm bất hạnh đáng thương của
cô gái mồ côi và chuyển thành cuộc đấu tranh không khoan nhượng để giành hạnh phúc
- Truyện phản ánh ước mơ đổi đời của ông cha ta ngày trước
2 Dặn dò:
- Đọc, kể bằng các giọng phù hợp với đặc điểm của nv
- Trình bày suy nghĩ về cảnh kết thúc truyện
- Tại sao nói Tấm Cám rất tiêu biểu cho đặc điểm NT của thể loại truyện cổ tích thần kì ?
- Soạn bài Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự.
Trang 7-IV RÚT KINH NGHIỆM :
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………