MỤC TIÊU : 1 Kiến thức : - Bản chất của n/v “thầy” qua những việc gây cười và ý nghĩa phê phán của truyện : cái dốt không che đậy được, càng giấu càng lộ ra, càng làm trò cười cho thiện
Trang 1TAM ĐẠI CON GÀ – NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
I MỤC TIÊU :
1) Kiến thức :
- Bản chất của n/v “thầy” qua những việc gây cười và ý nghĩa phê phán của truyện : cái dốt không che đậy được, càng giấu càng lộ ra, càng làm trò cười cho thiện hạ
- Kết cấu của truyện ngắn gọn, chặt chẽ; lối kể chuyện tự nhiên, kết thúc truyện bất ngờ ; sử dụng hiệu quả NT phóng đại, “nhân vật tự bộc lộ”
- Sự kết hợp giữa lời nói và động tác trong việc thể hiện bản chất tham nhũng của thầy lí và tình cảnh vừa đáng thương vừa đáng trách của người lao động khi lâm vào cảnh kiện tụng
- Truyện ngắn gọn, chặt chẽ, lối kể chuyện tự nhiên, kết thúc bất ngờ Thủ pháp chơi chữ, kết hợp giữa ngôn ngữ và hành động của các n/v
2) Kĩ năng :
- Phân tích một truyện cười thuộc loại trào phúng
- Khái quát hóa ý nghĩa và những bài học mà t/g gửi gắm
- Biết cách kết hợp các phương pháp trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi
3) Thái độ : hiểu được ý nghĩa phê phán của truyện.
II. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS: Sưu tầm một số truyện cười dân gian
III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:
Trang 2thể loại như: cổ tích, sử thi mỗi thể loại có những điểm riêng khác nhau.
Truyện cười là một thể loại của vhdg nó rất hấp dẫn, thu hút nhiều độc
giả ở những gốc độ khác nhau Để biết rõ, chúng ta tìm hiểu hai tryện
cười sau.
TAM ĐẠI CON GÀ
Hoạt động 1: Giới thiệu sơ nét về truyện
cười?
? Truyện“ Tam đại con gà ” thuộc loại truyện
nào?
Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản: đọc phân vai
Phần I : Truyện Tam Đại Con
Gà :
I Đọc - hiểu tiểu dẫn:
1 Thể loại:
Truyện cười có hai loại:
- Truyện khôi hài: nhằm mục đích giải trí( song vẫn có ý nghĩa giáo dục )
- Truyện trào phúng: phê phán các nhân vật thuộc tầng lớp trên trong
XH nông thôn VN xưa; và cả những thói hư tật xấu trong nội bộ nhân dân
2 Về truyện “ tam đại con gà ”:
Thuộc loại truyện trào phúng phê
phán thầy đồ dốt.
II Đọc hiểu văn bản:
Trang 3? Nhân vật chính là ai? Hai câu đầu đã giới
thiệu ntn về nhân vật đó? [ anh học trò dốt… ]
Thảo luận
? Tìm các sự kiện tạo ra tiếng cười trọng
truyện.
- GV viết chữ “ KÊ ” bằng tiếng Hán
minh họa
? Các em thấy lập luận cuối có hợp lí không?
[ chỉ là lí sự cùn… ]
Nghệ thuật tự bộc lộ
Mâu thuẫn trái tự nhiên ở nhân vật thầy đồ:
a Sự kiện gây cười thứ 1: Chữ “
kê ” (gà) thầy không biết đọc, học
trò hỏi gấp, thầy nói liều “ Dủ dỉ là
con dù dì ” sự dốt nát và liều của
thầy
b Sự kiện gây cười thứ 2 : “
Thầy cũng khôn, sợ nhỡ sai, người nào biết thì xấu hổ, mới bảo học
trò đọc khẽ Sự giấu dốt và sĩ diện
hão của thầy
c Sự kiện gây cười thứ 3: thầy
khấn Thổ công, “xin 3 đài âm
dương thì được cả 3” đắc chí, tự
tin bảo học trò đọc to lên: cái dốt
vô tình được khuếch đại
d Sự kiện gây cười thứ 4: chạm
trán bất ngờ với chủ nhà Thầy tự
thừa nhận cái dốt của mình “ Mình
đã dốt, thổ công nhà nó cũng dốt nữa” tìm cách chống chế, che
giấu bằng lí sự cùn thói giấu dốt
bị lật tẩy
Mâu thuẫn trái tự nhiên: cái
Trang 4Hoạt động 3: Tổng kết
? Ý nghĩa phê phán của truyện?
Tìm các nét NT đặc sắc của truyện
Cho biết ý nghĩa VB ?
dốt và sự giấu dốt; càng che giấu thì bản chất cái dốt càng lộ ra
III TỔNG KẾT :
1 Nghệ thuật:
- Truyện ngắn gọn, k/ cấu chặt chẽ, chỉ xoay quanh một mâu thuẫn gây cười là dốt-giấu dốt, mọi chi tiết đều hướng vào mục đich gây cười
- Cách vào truyện tự nhiên, cách kết thúc bất ngờ
- Thủ pháp “nhân vật tự bộc lộ” : cái dốt của n/vật tự hiện ra, tăng dần theo mạch phát triển của truyện cho đến đỉnh điểm là lúc k/thúc
- Ngôn ngữ truyện giản dị nhưng rất tinh, nhất là ở phần kết, sử dụng yếu tố vần điệu để tăng tính bất ngờ
và yếu tố gây cười
2 Ý nghĩa văn bản :
Không chỉ nhằm vào 1 con người
cụ thể, truyện còn phê phán thói dốt hay nói chữ, dốt học làm sang, dốt lại bảo thủ nhắn nhủ đến mọi người : không nên che giấu cái dốt
Trang 5NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
Hoạt động 4: Đọc hiểu văn bản
HS đọc phân vai
? Các nhân vật được miêu tả ntn?
? Cử chỉ của Cải cho ta biết quan hệ gì giữa anh
và thầy lí? Ý nghĩa của cử chỉ đó?
? Trước cử chỉ của Cải, thầy lí phản ứng ra sao?
Có ý nghĩa gì?[ tay mặt là cái phải – giờ bị tiền
đè lên ]
của mình
Phần 2: Truyện Nhưng nó phải
bằng hai mày:
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN : Các nhân vật:
+ Lí trưởng: nổi tiếng xử kiện giỏi
+ Ngô và Cải: lót tiền trước cho lí trưởng để mong thắng kiện
- Cái cười được miêu tả qua những
cử chỉ và ngôn ngữ:
+ “ Cải xòe năm ngón tay, ngẩng
mặt nhìn thầy lí ”: cử chỉ thay lời
nói, muốn nhắc thầy lí số tiền 5 đồng đút lót
+ “ Thầy lí cũng xòe năm ngón
tay trái úp lên trên năm ngón tay mặt ”: cái phải đã bị cái khác úp
lên, che lấp mất( đó là tiền )
+ “ Tao biết mày phải…nhưng nó
lại phải…bằng hai mày!”: dùng
hình thức chơi chữ “ phải ” với
nhiều nét nghĩa:
Trang 6? Em có nhận xét ntn về lời nói của thầy lí?
Chữ “ phải ” có những ý nghĩa nào?
? Em đánh giá ntn về Cải và Ngô?
Hoạt động 5: Tổng kết
HS đọc và ghi phần Ghi nhớ
٭ phải: là lẽ phải.
٭ phải: là điều bắt buộc phải có.
Lời nói kết hợp với cử chỉ, ta thấy Ngô đã phải (có tiền) gấp hai lần Cải (Quan xử thật tài tình)
- Cải và Ngô lâm vào vụ kiện mà mất tiền (riêng Cải vừa mất tiền, vừa bị đánh) Họ vừa đáng thương vừa đáng trách
III TỔNG KẾT:
1 Nghệ thuật:
- Tạo tình huống gây cười Thầy lí
xử kiện “giỏi có tiếng” Cải lót 5 đồng và yên tâm là mình thắng Nhưng Cải bất ngờ vì bị thua kiện, phải đến phút cuối mới biết Ngô lót tiền cho thầy lí nhiều gấp 2 lần mình
- Xây dựng được những cử chỉ và hành động gây cười như trong kịch câm, mang nhiều ý nghĩa
- Kết hợp cử chỉ và lời nói gây cười, giữa ngông ngữ nói và ngôn ngữ cử chỉ
Trang 7- Chơi chữ: phải là từ chỉ tính chất được dùng kết hợp với từ chỉ số lượng tạo sự vô lí (trong xử kiện) nhưng lại hợp lí (trong quan hệ thực tế giữa các nhân vật)
2 Ý nghĩa văn bản:
Truyện vạch trần bản chất tham nhũng của hàng ngũ quan lại ngày xưa
4 Củng cố:
- Cái dốt không che đậy được, càng dấu càng lộ ra, càng làm trò cười cho
thiên hạ
- Đọc, kể lại tp bằng giọng hài hước, châm biếm
- Hãy ghi lại các ý nghĩ mà anh/chị cảm nhận được từ truyện này
- Sưu tầm một số truyện cười VN và thế giới cùng đề tài này
5 Dặn dò:
- Đọc (kể) nhấn mạnh vào những từ ngữ chỉ số lượng, cử chỉ
- Sưu tầm một số truyện cười của VN và thế giới có nội dung gàn giống với
truyện cười này
- Sọan bài CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
IV RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 8
………
………
………
………
………
………
………
………
………