GIÁO ÁN NGỮ VĂN 10Tuần 9 - Tiết 28: ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ NÓI VÀ NGÔN NGỮ VIẾT A- Mục tiêu bài học: Giúp HS - Nhận rõ đặc điểm các mặt thuận lợi, hạn chế, của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 10
Tuần 9 - Tiết 28: ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ NÓI VÀ NGÔN
NGỮ VIẾT
A- Mục tiêu bài học: Giúp HS
- Nhận rõ đặc điểm các mặt thuận lợi, hạn chế, của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết để diễn đạt tốt khi giao tiếp
- Nâng cao trình độ lên thành kĩ năng trình bày miệng hoặc viết văn bản phù hịơ với đặc điểm ngôn ngữ nói và ngông ngữ viết
B- Tiến trình dạy học:
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: ? Đọc thuộclòng và phân tích một bài ca dao (bất kì).
3- Giới thiệu bài mới:
Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt
Học sinh nêu ví dụ
GV định hướng (đọc thuộc lòngvà nêu cách
hiểu về bài thơ)
Học sinh theo dõi
? Làm thế nào có thể đọc thuộc lòng bài thơ
trên
- GV&HS phải hiểu rõ mục đích yêu cầu đặt
ra(trao đổi trực tiếp)
?Qua phân tích ví dụ, em hãy nhận xét dạng
I- Đặc điểm của dạng nói
*Ví dụ: bài thơ “Bánh trôi nước" của Hồ Xuân
Hương
=> Phải học bài, hiểu rõ về câu hỏi
- Đưa ra những hiểu biết hoặc kiến thức đã tiếp thu trên lớp
- Có thể có những suy nghĩ riêng của bản thân (như trong văn chương, nghệ thuật điện ảnh, sân khấu…)
*Nhận xét:
- Hoạt động này diễn ra liên tục, khẩn trương
Trang 2nói trong giao tiếp.
?Biện pháp tăng hiệu quả giao tiếp của dạng
nói là như thế nào?
? Cho biết sự giống nhau cuả nói và đọc?
GV cho học sinh theo dõi bảng phụ
VD: SGK, Đơn xin nghỉ học…
? Đây là kiểu diễn đạt như thế nào?
?Qua đó em hãy cho biết đặc điểm riêng
- Dùng ngữ điệu, cử chỉ, nét mặt điệu bộ
- Khó khăn: nghe không rõ; không kịp hiểu hết
ý nghĩa câu hỏi…
*Đặc điểm của dạng nói: là ngôn ngữ của âm
thanh, là lời nói trong giao tiếp Người nói và người nghe trực tiếp trao đổi với nhau (đổi vai,
ít có điều kiện gọt giũa).
- Dùng ngữ điệu, nét mặt, cử chỉ, điệu bộ.
- Sự giao tiếp liên tục, khẩn trương.
- Từ ngữ sử dụng khá đa dạng
* Biện pháp:
+ Nói rõ ràng, đủ nghe, tốc độ nói vừa phải
+ Dùng một số trợ từ, một số từ đưa đẩy xen vào giữa lời nói, hoặc thỉnh thoảng nhắc lại ý vừa nói để người nghe kịp tiếp nhận
+ Nếu là một bài nói thì người ta có thể thông báo trước dàn ý, mỗi lúc chuyển ý thì báo cho phía người nghe biết
*Phân biệt giữa nói và đọc (Bảng phụ)
2 Đặc điểm của dạng viết
*Ví dụ: SGK, Đơn xin nghỉ học…
-ý tưởng, tình cảm phát ra thành lời trước một đối tượng
- Dùng ngữ điệu, nét mặt, của chỉ, điệu bộ
-Văn bản có sẵn chuyển chữ thành lời
- Dùng ngữ điệu thuần tuý theo văn bản
Trang 3của dạng viết?
? Sự giống nhau giữa viết và
ghi lại là gì?
=> Từ đây chúng ta có thể phân biệt sự khác
nhau giữa viết và ghi lại như sau (GV treo
bảng phụ )
4- Củng cố
? Tóm lại: giữa nói và viết có sự khác nhau
như thế nào?
- Học sinh làm bài tập SGK
5- Dặn dũ
- Làm bài tập còn lại SGK
- Chuẩn bị:"Ca dao hài hước" và Đọc thêm
"Lời tiễn dặn" theo SGK
*Nhận xét:
- Đây là kiểu diễn đạt theo PCNN hành chính
- Hình thức bằng văn tự
*Đặc điểm của dạng viết:
- Diễn đạt dùng văn tự và dùng cách trình bày văn tự
- Diễn đạt định hình trên giấy, khi trao cho người đọc thì không thể thay đổi.
*Phân biệt giữa viết và ghi lại:
- Giống nhau: dùng văn tự để ghi ý; hình thức giao tiếp
- Sự khác nhau:
Viết Ghi lại
- Hướng tới đối tượng vắng mặt, diễn đạt ý tưởng và tình cảm của văn bản
- Hình thức giao tiếp gián tiếp
- Không cần kĩ năng nghe
-Từ đối tượng có mặt chuyển lời nói của người đó sang chữ viết
- Hình thức giao tiếp trực tiếp
- Cần đến kĩ năng nghe
*Tóm lại:
Trang 4Nói Viết
- Trao đổi ý kiến
trực tiếp (ý tưởng,
tình cảm phát ra
thành lời trước
một đối tượng)
- Dùng ngữ điệu
kèm theo cử chỉ,
nét mặt điệu bộ
- Được chuẩn bị, gọt
giũa và được định hình trên giấy để có
thể xem lại Khi trao cho người đọc, không thể thay đổi
- Dùng văn tự và cách trình bày văn tự