* Giúp HS: + Cảm nhận vẻ đẹp con người thời Trần qua hình tượng trang nam nhi với lí tưởng và nhân cách cao cả: cảm nhận được vẻ đẹp của thời địa qua hình tượng “ba quân” với sức mạnh và
Trang 1Tuần 13/ HKI - Tiết PPCT: 37
TỎ LÒNG (PHẠM NGŨ LÃO)
I Mục tiêu bài dạy.
* Giúp HS:
+ Cảm nhận vẻ đẹp con người thời Trần qua hình tượng trang nam nhi với lí tưởng và nhân
cách cao cả: cảm nhận được vẻ đẹp của thời địa qua hình tượng “ba quân” với sức mạnh và khí
thế hào hùng Vẻ đẹp con người và vẻ đẹp thời đại hòa quyện vào nhau
+ Vận dụng kiến thức đã học về thơ Đường để cảm nhận và phân tích bài thơ: thiên về gợi, gây ấn tượng, dồn nén cảm xúc, hình ảnh hoành tráng, …
+ Bồi dưỡng nhân cách, sống có lý tưởng, quyết thực hiện lí tưởng
II Phương tiện dạy học.
* Sách giáo khoa, sách giáo viên, thiết kế bài học
III Cách thức tiến hành.
* HS chuẩn bị bài ở nhà so sánh phần dịch thơ, phiên âm…
* GV kết hợp giảng bài thơ với tạo không khí lịch sử…
* GV đặt câu hỏi phát vấn để học sinh phát hiện trọng tâm bài thơ
IV Tiến trình dạy học.
1 Ổn định – bài cũ:
2 Giới thiệu bài mới.
Hoạt động 1: GV hướng dẫn học sinh nắm vài nét về
con người Phạm Ngũ Lão.
* HS thảo luận nội dung.
+ Con người Phạm Ngũ Lão? Vai trò của Phạm
Ngũ Lão đối với triều đình nhà Trần? Tác phẩm
chính?
I Tiểu dẫn.
* Phạm Ngũ Lão 1255 – 1320 (Ân Thị - Hưng Yên) là con rể lấy con gái nuôi của Trần Hưng Đạo Ông là người văn võ toàn tài
* Từng giữ nhiều trọng trách lớn trong triều đình: Điện súy, Quan nội hầu… có vai trò lớn trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông
Trang 2Hoạt động 2: GV hướng dẫn học sinh đọc – hiểu bài
thơ.
* HS thảo luận những nội dung.
+ Hình tượng người anh hùng được thể hiện như
thế nào trong bài? Những chi tiết chính thể hiện rõ
nhất hình tượng người anh hùng ấy?
+ Ý chí và cái tâm người anh hùng được thể hiện
như thế nào?
* Tác phẩm: Tỏ lòng, Viếng thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại Vương
II Đọc - hiểu:
1 Hình tượng người anh hùng.
“Hoành sóc giang sơn cáp kỉ thu, Tam quân tì hổ khí thôn ngưu”.
* “Hoành sóc” (múa giáo) hình ảnh
con người cầm ngang ngọn giáo trấn giữ đất nước Con người hiện lên kì vĩ hiên ngang mang tầm vóc vũ trụ., con ngươi kì vĩ như át cả vũ trụ vừa theo chiều rộng sông núi vừa với thời gian mấy thu
* “Ba quân” hình ảnh sức mạnh
quân đội nhà Trần, sức mạnh toàn dân
tộc, hình ảnh khái quát hóa “Hào khí Đông A” Sức mạnh như hổ báo, khí
thế hùng dũng niốt trôi trâu Hình ảnh vừa khách quan vừa cảm nhận chủ quan, vừa hiện thực, vừa lãng mạn
2 Ý chí và cái tâm của người anh hùng.
“Đã mang tiếng ở trong trời đất, Phải có danh gì với non sông”.
* “Chí” làm trai trong thiên hạ phải
lập công, lập danh Đó là quan niệm sống của trang nam nhi thời phong kiến Chí làm trai thời phong kiến cổ
vũ con người từ bỏ lối sống tầm thường, ích kỉ sẵn sàng hi sinh cho tổ quốc
* “Tâm” của người anh hùng thẹn
với Vũ Hầu vì chư có tài mưu lược lớn để trừ giặc, cứu nước Thẹn của
Trang 3+ Phân tích ý nghĩa của từ “thẹn” trong bài thơ
Liên hệ so sánh với những cái thẹn khác trong thơ văn
mà em biết.
Hoạt động 3: GV hướng dẫn học sinh tổng kết bài thơ.
Phạm Ngũ Lão vì chưa trả xong nợ nước, nỗi thẹn ấy không làm thấp bé con người mà nâng cao nhân cách
con người Cái “thẹn” ở đây như
Nguyễn Khuyến thẹn với Đào Tiềm
III Tổng kết
* Ghi nhớ (sgk)
3 Hướng dẫn học sinh củng cố bài, học bài, soan bài.
* Học kĩ phần ghi nhớ sgk
* Học thuộc lòng phần phiên âm và dịch thơ
* Soạn bài: đọc văn Cảnh ngày hè (Nguyễn Trãi)