Mục đích yêu cầu Kiến thức,thái độ,kỹ năng - Giúp học sinh nắm vững vai trò tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh và những yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp thuyết minh.. -
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10
I Mục đích yêu cầu (Kiến thức,thái độ,kỹ năng)
- Giúp học sinh nắm vững vai trò tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh và những yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp thuyết minh
- Ôn tập lại các phương pháp thuyết minh đã học: nêu định nhĩa,liệt kê,nêu
ví dụ,dùng số liệu,so sánh,phân loại,phân tích…
- Hiểu thêm một số phương pháp thuyết minh khác
- Vận dụng kiến thức đã học để viết những văn bản thuyết minh có tính thuyết phục cao
- Rèn luyện kỹ năng thực hành văn bản thuyết minh
II Tài liệu ,phương tiện :
- Sách giáo khoa,giáo án
- Bảng phụ
- Những đoạn văn thuyết minh
- Giấy bút khổ lớn,thảo luận
- Máy chiếu
III Nội dung ,phương pháp :
- Tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh
- Một số phương pháp thyết minh
- Cách vận dụng các phương pháp thuyết minh
- Phương pháp: + Vấn đáp,gợi mở
Trang 2+ Quy nạp.
+ Thảo luận theo nhóm
IV Hoạt động dạy học :
1 Kiểm tra bài cũ:
- Giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị trước của học sinh
a Viết một đoạn văn giới thiệu về trường Nguyễn Trãi
b Viết một đoạn văn giới thiệu về thành phố Phan Rang-TC(hoặc tỉnh Ninh Thuận)
2 Dạy bài mới :
- Giới thiệu bài: GV giới thiệu về văn thuyết minh (vai trò,tầm quan trọng)
- Dạy bài mới
pháp
Hđ1:
-GVhỏi: Có khi nào em muốn
nói ,muốn trình bày một vấn đề gì đó
mà không sao nói ra được hay không?
Vì sao?
(HS trả lời,GV giải thích)
-GVhỏi : Muốn làm tốt văn thuyết
minh cần phải có các yếu tố nào?
Vai trò tầm quan trọng của phương
pháp thuyết minh?
I Tầm quan trọng của pp thuyết minh.
- Giúp định hướng đúng cách làm bài thuyết minh
- Truyền đạt đầy đủ tri thức cần thuyết minh cho người đọc,người nghe
- Giúp làm bài thuyết minh có hiệu quả cao
=>Phương pháp thuyết minh là chìa khoá để mở mọi vấn đề
Diễn dịch,quy nạp
Trang 3GV giảng chuyển ý thuyết minh.
Hđ2:
- HS đưa ra bài làm của mình (đã
chuẩn bị ở nhà)
- GV đưa ra ví dụ (Bảng phụ)
Ví dụ 1(Bảng phụ)
Ví dụ 2(Bảng phụ)
*Thảo luận (theo nhóm- GV chia lớp
làm bốn nhóm,phát phiếu học tâp để
HS thảo luận)
Hãy tìm các phương pháp thuyết minh
của các đoạn văn thuyết minh trên
Phân tích ý nghĩa của từng phương
pháp
GV giảng chuyển ý
Hđ3:
Ví dụ 3(Bảng phụ)
*Thảo luận (theo nhóm- GV chia lớp
làm bốn nhóm,phát phiếu học tâp để
HS thảo luận)
Hãy tìm các phương pháp thuyết minh
của các đoạn văn thuyết minh trên
Phân tích ý nghĩa của từng phương
pháp
(Hãy tìm những câu văn thuyết minh
II Một số phương pháp thuyết minh:
1 Các phương pháp đã học:
Ví dụ: Bảng phụ.
- Nêu định nghĩa
- Liệt kê
- Nêu ví dụ
- Dùng số liệu
- So sánh
- Phân loại,phân tích
2 Một số phương pháp khác:
Ví dụ: Bảng phụ
- Thuyết minh bằng cách chú thích
- Thuyết minh bằng cách giảng giải nguyên nhân -kết quả
Quy nạp, vấn đáp, gợi mở
Trang 4bằng phương pháp chú thích và những
câu văn thuyết minh bằng phương
pháp nguyên nhân-kết quả)
-GV yêu cầu HS nhắc lại các phương
pháp thuyết minh,đồng thời giảng
thêm các phương pháp thuyết minh
khác
GV giảng chuyển ý
Hđ4:
-GVhỏi : Theo em người làm văn căn
cứ vào đâu để quyết định nên chọn các
phương pháp thuyết minh vào bài nói
hoặc bài viết của mình?
-Hãy trình bày yêu cầu của việc vận
dụng phương pháp thuyết minh?
- HS đọc ghi nhớ- GV tổng kết lại
nội dung cần nắm vững
III Yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp thuyết minh.
- Không xa rời mục đích thuyết minh
- Làm nổi bật bản chất và đặc trưng của sự vật hiện tượng
- Làm cho người đọc,(người nghe )tiếp nhận dễ dàng và hứng thú
- Vận dụng linh hoạt các phương pháp khi làm bài
Diễn dịch,quy nạp
Hđ5: HS làm bài tập theo nhóm:
- Bài tập 1/51
- Bài tập 2: Viết một bài văn thuyết
minh (khoảng 500 chữ)giới thiệu về
một cảnh đẹp ở Ninh Thuận.(hoặc
IV Luyện tập:
1/51 -Đây là một đoạn văn thuyết minh giới thiệu về hoa lan- loài hoa được cả phương Đông và phương Tây tôn quý
Quy nạp, vấn đáp, gợi mở
Trang 5Giới thiệu về một món đặc sản của quê
hương)
HS làm bài tập,đại diện nhóm trả lời
câu hỏi-GV nhân xét bổ sung
*GV tổng kết bài học
-Phương pháp: chú thích,phân loại,liệt kê,nêu ví dụ…
- Cách vận dung phối hợp các phương pháp như vậy làm cho bài văn hay linh hoạt,gây sự chú ý cho người đọc
3 Củng cố ,dặn dò:
- GV nhận xét tiết học, nhắc lại nội dung bài học
- Dặn dò HS về nhà hoàn thành bài tâp ,chuẩn bị bài viết số 5
MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ ĐOẠN VĂN THUYẾT MINH (BẢNG PHỤ)
Trang 6Ví dụ 1: “Phan rang của tôi,đầy nắng và đầy gió” câu hát nghe thân
thương thuở nào đã đi sâu vào lòng tôi Từ quốc lộ 1A đường Bắc-Nam đến trung tâm tỉnh Ninh Thuận mời bạn ghé thăm Phan rang –thành phố trẻ của chúng tôi Đến đây xin bạn đừng quên ghé thăm biển Ninh Chữ, thưởng thức những món hải sản ngon và lạ Tới những giàn nho trĩu quả ,thưởng thức chùm nho tím-đặc sản riêng mang hương vị nồng thắm.Bạn hãy nhấp một ít rượu nho
để cảm nhận cái nồng nàn, cái ngọt ngào của miền cát trắng Bạn hãy đến Tháp Chàm thăm di tích của đồng bào dân tộc Chăm…Tất cả,tất cả đó như hút hồn của bạn Người Phan Rang nhân hậu lắm,đất Phan Rang mến khách nhiều chắc chắn sẽ để lại ấn tượng không phai trong lòng bạn.Có lẽ đi khắp đất nước không
có nơi nào mang nét duyên riêng như nơi đây ”
(Trích bài làm của học sinh)
Ví dụ 2: “Những ngày đầu năm ,khắp làng bản Việt Nam rộn ràng
tiếng trống hội xuân thúc giục lòng người Vào dịp này,bên cạnh những lễ nghi mang ý nghĩa tín ngưỡng, còn có nhiều hội vui ,diễn xướng sân khấu và các trò chơi truyền thống dậm đà bản sắc văn hoá dân tộc
[…] Múa lân có từ lâu đời và rất thịnh hành ở các tỉnh phía Nam Múa lân diễn ra vào những ngày tết để chúc năm mới an khang,thịnh vượng Các đoàn lân có khi đông tới trăm người,họ là thành viên của một câu lạc bộ hay một lò
võ trong vùng.Lân được trang trí công phu ,râu ngũ sắc,lông mày bạc,mắt lộ to,thân mình có các hoạ tiết đẹp.Múa lân rất sôi động với các động tác khoẻ khoắn,bài bản : lân chào ra mắt,lân chúc phúc,leo cột…Bên cạnh có ông Địa vui nhộn chạy quanh.Thông thường múa lân kèm theo cả biểu diễn võ thuật.”
(Trích Báo Nhân dân)
Ví dụ 3: “ Nguyễn Trãi (1380-1442) hiệu là ức trai ,quê gốc ở làng Chi
Ngại( Chí Linh-Hải Dương) đời sau dời về Nhị Khê(Thường Tín-Hà Tây ) Thân sinh là Nguyễn Ứng Long(sau đổi là Nguyễn Phi Khanh)một nhà nho
Trang 7nghèo, học giỏi đỗ Thái học sinh (tiến sĩ) thời Trần Mẹ Trần Thị Thái con quan
Tư đồ Trần Nguyên Đán
Nguyễn Trãi sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước và văn hoá.Thuở thiếu thời chịu nhiều mất mát đau thương : 5 tuổi mẹ mất,10 tuổi ông ngoại qua đời Năm 1400 Nguyễn Trãi đỗ Thái học sinh từ đó ông cống hiến hết minh cho đất nước.Ông từng tham gia và góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Khởi nghĩa Lam Sơn thành công ông viết tác phâm “Bình Ngô đại cáo” và hăm hở tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước.Nhưng do mâu thuân nội bộ Nguyễn Trãi đã cáo quan về ở ẩn tại Côn Sơn.Năm 1442 nhân cái chết đột ngột của Lê Thánh Tông ở Chi Lệ Viên Nguyễn Trãi bị bọn gian thần vu oan cho ông âm mưu giết vua và khép vào tội
“tru di tam tộc” Năm 1464 Lê Thánh Tông minh oan cho ông đồng thời sưu tầm lại thơ văn và tìm con cháu còn sống sót để bổ nhiệm làm quan
Nguyễn Trãi là một bậc anh hùng dân tộc,nhà văn hoá lớn Ông được ví như ngôi sao Khuê luôn toả sáng trên bầu trời Việt Nam Ngày nay để tương nhớ đạo đức và sự nghiệp của ông nhân dân ta đã lấy tên ông đặt tên chođường phố,trường học.Ở Ninh Thuận trường THPT Nguyễn Trãi là một ngôi trường lớn,giàu truyền thống mang tên người anh hùng dân tộc,nhà văn hoá lớn
(Trích Ngữ Văn 10)