GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10 HỒI TRỐNG CỔ THÀNH A MỤC TIÊU BÀI HỌC - Thấy được vẻ đẹp của tình anh em kết nghĩa và quyết tâm bảo vệ tín nghĩa qua tính cách nóng nảy, bộc trực của Trương Phi và
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10 HỒI TRỐNG CỔ THÀNH
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
- Thấy được vẻ đẹp của tình anh em kết nghĩa và quyết tâm bảo vệ tín nghĩa qua tính cách nóng nảy, bộc trực của Trương Phi và vẻ đẹp trung tín của Quan Công
- Phân tích được tính cách nhân vật thông qua lời đối thoại và hành động
- Hiểu phần nào âm vang chiến trận thời cổ
- Biết quý trọng tình nghĩa anh em, sống thủy chung với bạn bè
B PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
- Sách giáo khoa lớp10 tập 2 cơ bản, nxb giáo dục
- Sách giáo viên lớp10 tập 2 cơ bản, nxb giáo dục
- Những tài liệu khác
C CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
- Đọc sáng tạo
- Gợi ý trả lời câu hỏi
- Bình giảng
D TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC LÊN LỚP
Trang 21/ Kiểm tra bài cũ
2/ Bài mới
a/ Vào bài:
- “Tam quốc diễn nghĩa” là pho tiểu thuyết nổi tiếng bậc nhất của Trung Quốc thời trung đại Tác phẩm được viết theo kiểu tiểu thuyết chương hồi Đây là loại tiểu thuyết viết về những nhân vật anh hùng Những nhân vật này được khắc họa theo kiểu nhân vật tính cách Điều đó có nghĩa là mỗi nhân vật sở hữu một nét tính cách nào đó mà ta không thể nhằm lẫn với các nhân vật khác Đoạn trích :” Hồi trống cổ thành” sẽ làm sáng rõ tính cách hai nhân vật chính là Trương Phi và Quan Công Bây giờ chúng ta sẽ cùng nhau khám phá văn bản
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
HS đọc tiểu dẫn về tác giả
GV bổ sung
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- La Quán Trung (1330- 1400?) tên La Bản hiệu Hồ Hải tản nhân, tỉnh Sơn Tây
- Sinh vào cuối nhà Nguyên đầu nhà
Trang 3- Tính tình cô độc lẻ loi, thích một mình ngao du đây đó
- Nhà Minh thành lập ông chuyên tâm biên sọn dã sử
- La Quán Trung là người đầu tiên đóng góp xuất sắc cho trường phái tiểu thuyết lịch sử thời Minh- Thanh Tam Quốc Diễn Nghĩa có ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam
2/ Tác phẩm
-Thể loại: thuộc thể loại tiểu chương hồi: đây là tác phẩm tự sự dài, thịnh hành vào thời Minh – Thanh Khi kể thì chia làm từng chương từng hồi
-Đặc điểm của loại tiểu thuyết này là: nội dung câu chuyện được thể hiện thông qua lời nói và hành động của nhân vật hơn là miêu tả tâm lí Câu chuyện phát triển qua những tình tiết
có xung đột, căng thẳng, giàu kịch tính, xây dựng nhân vật mang tính ước lệ
Trang 4GV phân vai cho học sinh
đọc để tái hiện rõ hơn không
khí đoạn trích GV hướng
dẫn cách đọc (giọng đọc) của
từng nhân vật
-Tam Quốc Diễn Nghĩa : ra đời vào đầu nhà Minh (1368- 1644).gồm 120 hồi,
kể về cục diện “ cát cứ phân tranh”, trong gần 100 năm của Trung Quốc thời cổ (thế kỉ II, III) với 3 tập đoàn phong kiến: Ngụy – Thục- Ngô
3/ Đoạn trích: Hồi trống cổ thành a/Vị trí: Thuộc hồi 28 trong Tam quốc
diễn nghĩa (sgk)
b/ Đọc văn bản
c/ Tóm tắt đoạn trích
- Quan Công đưa 2 chị dâu sang Nhữ Nam tìm Lưu Bị khi đến Cổ Thành nghe dân chúng kể Trương Phi đã cướp được thành Quan Công mừng rõ cho Tôn Càn vào báo tin Trương Phi nghe tin Quan Công đến không nói lời nào
mà hùng hổ đem quân ra ngoài thành đón đánh Quan Công vì cho rằng Quan Công đã phản bội lời thề kết nghĩa vườn đào năm xưa mà theo Tào Tháo
Trang 5Nhân vật Trương Phi được
miêu tả qua ngôn ngữ của
những ai?
Dân địa phương đã miêu tả
Trương Phi như thế nào?
Nghe tin Quan Công đến
Trương Phi dùng xà mâu 2 lần xông vào đâm Quan Công Quan Công chỉ
né tránh và hết lòng giải thích mà Trương Phi vẫn không nghe Giữa lúc tình hình đang căng thẳng thì tướng của Tào Tháo là Sái Dương kéo đến đã càng làm tăng mối nghi ngờ của Trương Phi là đem quân đến bắt mình Quan Công giải thích là không phải thế nên Trương Phi ra điều kiện là sau ba hồi trống phải giết được Sái Dương Quan Công nhận lời và chỉ sau một hồi trống đầu Sái Dương đã nằm dưới đất bấy giờ, Phi mới tin lời anh là thực, mời hai chị dâu vào thành, rồi cúi đầu thụp lạy xin lỗi Quan Công
II Đọc hiểu văn bản 1/ Nhân vật
a/ Trương Phi
- Dân nơi đó kể: “ có một tướng tên là Trương Phi… không ai dám chống lại”
Khi nghe tin Quan Công đến:
- “ Chẳng nói chẳng rằng, lập tức mặc
áo giáp, vác mâu lên ngựa dẫn một
Trang 6Trương Phi đã có những
hành động gì?
nghìn quân đi tắt theo của bắc.”
Khi gặp Quan Công:
- Cử chỉ, điệu bộ “mắt tròn xoe, râu hùm vểnh ngược, hò hét như sấm”
- Hành động :chạy lại đâm Quan Công
- Lời nói:+ Mắng Quan Công : “mày đã bội nghĩa còn mặt mũi nào đến gặp tao nữa?”
+ Anh em nhưng lại nhưng hô mày tao
+ Khi vạch tội Quan Công “ Mày bỏ anh hàng Tào Tháo, được phong hầu tước, nay lại đến đây đánh lừa tao! Phen này tao quyết liều sống chết với mày!”
→ Hành động dồn dập, tức thì không chậm trễ
Thái độ: Không tin vào lời Tôn Càn và hai chị dâu khuyên can tiếp tục múa xà mâu hăm hở đâm Quan Công
Ra điều kiện buộc Quan Công phải chém được tướng giặc trong vòng 3 hồi trống Thẳng cánh đánh trống → bắt buột Quan Công đứng trước cái chết để
Trang 7Vì sao Trương Phi lại có
những hành động rất quyết
liệt đối với Quan Công trong
khi trước đó họ là anh em rất
thân nhau?
Lập trường của Trương Phi?
Em nào có nhận xét gì về
nhân vật Trương Phi?
HS thảo luận câu hỏi số 3
trang 79 ?
HS trả lời và giáo viên nhận
xét, bổ sung
Trước những hành động
Trương Phi, Quan Công có
chứng minh
Khi nhận ra lỗi lầm: thì vội vàng quỳ xuống, thụp lại Quan Công xin tha thứ
- Nguyên nhân của những hành động trên là do sự hiểu nhằm của Trương Phi là: Quan Công đã bội nghĩa, quên lời thề kết nghĩa vườn đào Khi biết Quan Công ở trại Tào và chịu ơn của Tào Tháo Lập trường Trương Phi là:” có lẽ đâu đại trượng phu lại thờ hai chủ”
Trương Phi là con người bộc trực, nóng nảy, thẳng như làn tên bắn, sáng như tấm gương soi, không chấp nhận
sự quanh co lắc léo, đen trắng rõ ràng
b/ Quan Công qua đoạn trích
Trang 8thái độ như thế nào?
Tìm chi tiết chứng minh
Quan Công là một dũng
tướng?
HS trả lời và giáo viên nhận
xét, bổ sung
Ý nghĩa của hồi trống như
thế nào?
- Hốt hoảng trước cách xử sự của Trương Phi
- Thái độ luôn luôn nhún mình trước Trương Phi
- Khôn ngoan nhắc lại lời thề vườn đào, cầu cứu hai chị dâu
- Chấp nhận thử thách khắc nghiệt của Trương Phi
- Vượt năm cửa quan chém đầu sáu tướng Chém Sái Dương khi chưa dứt một hồi trống của Trương Phi
Cả đọan trích Quan Công rất độ lượng và từ tốn
2/ Ý nghĩa hồi trống
Mang ý nghĩa chiến trận, là quan tòa phán xét sự trung thành hay phản bội của Quan Công
Hồi trống thách thức: đặt Quan Công vào thử thách đặt biệt (có thể đối mặt với cái chết), cũng là hồi trống minh oan cho Quan Công, và đây cũng là hồi trống đoàn tụ của những anh hùng: + Cái nghi ngờ của Trương Phi là ngờ
Trang 9Theo em chỗ nào có thể
được xem là cao trào của tác
phẩm?
Nguyên nhân tạo nên sự kịch
tính là gì?
HS trả lời và giáo viên nhận
xét, bổ sung
Nhận xét về cách kể chuyện
của tác giả?
kẻ phản bội, kẻ bất trung→ muốn giết ngay
+ Cái oan của Quan Công cũng là cái oan đặt biệt Tuy là tướng mà việc làm trái với khí phách người anh hùng + Cách minh oan cũng rất anh hùng
→ anh em đoàn tụ không có hoa, rượu chỉ có hồi trống trận
hồi trống đã trở thành biểu tượng:
- Biểu dương lòng trung thực
- Lòng trung nghĩa của Quan Công
- Ca ngợi tình nghĩa vườn đào
3/ Nghệ thuật
- Văn bản giống như một màn kịch nhỏ
có thắt nút , phát triển, cao trào, mở nút
- Xung đột tạo kịch tính dựa trên sự hiểu lầm của Trương Phi với Quan Công Mâu thuẫn được dẫn dắt rất nhanh, phát triển vững chắc và giải quyết đột ngột tạo nên sụ hấp dẫn
- Tác giả rất khéo léo trong việc giải quyết mâu thuẫn và kết thúc rất có hậu
Trang 10GV nhắc lại giá trị nội dung
và nghệ thuật của tác phẩm
HS đọc phần ghi nhớ
GV cho HS nhắc lại những
nét chính trong tính cách của
Trương Phi và ý nghĩa hồi
trống GV bổ sung
HS phải liên hệ từ văn bản
- Lối kể chuyện giản dị, không tô vẽ, không bình phẩm, không kể nhiều mà nhường lời cho nhân vật Qua lời nói
và hành động đã làm sáng tỏ nhân vật
III Tổng kết
1 Nội dung
- Biểu dương lòng trung nghĩa, khí phách anh hùng của Trương Phi và Quan Công
2 Nghệ thuật
- Xây dựng tính cách nhân vật độc đáo, đặc sắc;
- Xung đột kịch rõ nét
VI Củng cố dặn dò
Trang 11qua đó xác lập quan niệm
đúng đắn trong tình bạn hiện
nay
GV nhắc nhở HS học bài và
chuẩn bị bài tiếp theo: “Tào
Tháo uống rượu luận anh
hùng”
Phê duyệt của GVHD Giáo sinh thực tập
Đã kí Đã kí