TỔNG KẾT VĂN HỌC TTAMục tiêu cần đạt: -Tiếp tục tổng kết ở tiết 2 để củng cố hệ thống hoá những tri thức đã học về các thể loại VH gắn với từng thời kì trong quá trình vận động của VH..
Trang 1TỔNG KẾT VĂN HỌC (TT)
A)Mục tiêu cần đạt:
-Tiếp tục tổng kết ở tiết 2 để củng cố hệ thống hoá những tri thức đã học về các thể loại VH gắn với từng thời kì trong quá trình vận động của VH
-Biết vận dụng những hiểu biết này để đọc và hiểu đúng các TP trong chương trình
B)Chuẩn bị:
-G/V: Bài soạn; ngữ liệu minh hoạ bằng bảng phụ, đèn chiếu
-H/S: Học bài cũ ở tiết 1; chuẩn bị cho tiết 2 như đã yêu cầu
C) Tiến trình bài dạy:
*HOẠT ĐỘNG 1 KHỞI ĐỘNG.
1)Tổ chức:
2)Kiểm tra:
-Nhìn chung về nền VHVN
-Các bộ phận hợp thành nền VHVN?
-Những nét đặc sắc nổi bật của VHVN? cho ví dụ?
3)Giới thiệu bài:
Khi xét đến thể loại trong các tác phẩm VH là yêu cầu cơ bản để tổng kết VH trong chương trình ngữ văn THCS Thực hiện yêu cầu đó ở tiết 2
Trang 2*HOẠT ĐỘNG 2 - BÀI MỚI
?H/S cho ví dụ: TP VH là một truyện
ngắn; là một bài thơ, là một vở kịch
trong phần VH hiện đại đã học ở lớp
9?
?Thế nào là thể loại VH?
?Sáng tác VH có những loại nào?
(3 loại)
?Ngoài ra còn có loại nào khác?
?Ví dụ loại rộng hơn thể qua việc minh
hoạ các TP?
(Ví dụ: Loại trữ tình, có nhiều thể đó là
thơ, tuỳ bút, )
?VH dg bao gồm những thể loại nào?
Nêu định nghĩa?
?Cho ví dụ cụ thể các VB đã học?
?Giá trị của VH dg ntn?
*G/V giới thiệu: Nguồn gốc và sự phân
loại các thể thơ Trung đại
?Ví dụ về thể cổ phong?
?Nhận xét đặc điểm của thể cổ phong?
?Ví dụ về thể Đường luật?
(Ví dụ các dạng: Tứ tuyệt, Thất Ngôn
Bát Cú)
Phần B: Sơ lược về một số thể loại văn học
*Thể loại VH là gì? Là sự thống nhất giữa một loại nội dung với một loại hình thức VB và phương thức chiếm lĩnh đời sống
*Sáng tác VH thuộc ba loại: Tự sự, trữ tình và kịch Ngoài ra còn có loại nghị luận, chủ yếu sử dụng phương thức lập luận
*Loại rộng hơn thể, loại bao gồm nhiều thể:
1)Một số thể loại VH dân gian:
-Tự sự dân gian: gồm các truyện thần thoại, cổ tích
-Trữ tình dân gian: Ca dao, dân ca -Chèo và Tuồng
Ngoài ra tục ngữ coi là một dạng đặc biệt của nghị luận
2)Một số thể loại VH trung đại
a)Các thể thơ:
*Các thể thơ có nguồn gốc thơ ca Trung Quốc
→Có 2 loại chính: Cổ Phong và thể Đường Luật
+Thể cổ phong: Không cần tuân theo vần, hiên, luật, chữ , số câu trong bài thơ
VD: Côn Sơn ca (Nguyễn Trãi) Chinh Phụ Ngâm (Viết bằng chữ Hán của Đặng Trần Côn)
Trang 3*Học sinh đọc thể thơ Đường luật
trang 169 SGK
?Trong thơ Đường luật (Thất Ngôn Bát
Cú) Những quy định về vần, thanh,
luật, niệm, đối, và kết cấu ntn?
?Các thể thơ nguồn gốc dân gian bao
gồm?
?Đặc điểm của các thể thơ đó?
?Cho VD minh hoạ?
?VD các truyện, kí trong VH trung đại
?Phản ánh lên những ND gì?
?Nghệ thuật thể hiện ntn?
?Truyện thơ Nôm viết ở thể thơ gì?
?Được chia làm mấy loại?
?Cho VD cụ thể?
?Các dạng thể văn nghị luận? cho VD?
?Đặc điểm chủ yếu là gì?
+Thể Đường Luật: Quy định khá chặt chẽ về thanh, đối, số câu, số chữ, cấu trúc thể hiện nhiều dạng
Ví dụ: Qua Đèo Ngang (Bà Huyện Thanh Quan)
Bạn Đến Chơi Nhà (Nguyễn Khuyến)
*Các thể thơ có nguồn gốc dân gian -Thể thơ lục bát để sáng tác truyện thơ Nôm VD: Truyện Kiều – Nguyễn Du
-Thể song thất lục bát VD: Chinh Phụ Ngâm - Đoàn Thị Điểm
b)Các thể truyện, kí -Ví dụ: “Truyền kì mạn lục” – Nguyễn Dữ
“Thượng Kinh Kí Sự”- Lê Hữu Trác
-Kể về các nhân vật lịch sử, các anh hùng, về phụ nữ; có truyện còn mang yếu tố kì ảo tưởng tượng
c)Truyện thơ Nôm -Viết chủ yếu là thơ lục bát; có cốt truyện nhân vật giàu chất trữ tình
-Truyện thơ nôm: Bình dân (khuyết danh); bác học đỉnh cao là kiệt tác truyện Kiều của Nguyễn Du
d)Một số thể văn nghị luận:
-Các dạng thể: Chiếu, biểu, hịch, cáo;
có sự kết hợp giữa tư tưởng lí lẽ với tình cảm, cảm xúc, lập luận chặt chẽ với hình ảnh phong phú; ngôn ngữ biểu cảm
-Khái niệm về các dạng thể đó
-Ví dụ: Chiếu Dời Đô (Lí Công Uẩn) Hịch Tướng Sĩ (Trần Quốc Tuấn)
Trang 4?Ví dụ cụ thể ở cac TP văn nghị luận
này?
*Các ngữ liệu (bảng phụ các TP:
Chiếu, hịch, cáo)
?Đọc mục III trang 199?
?Các thể loại của VH hiện đại bao
gồm?
?Đặc điểm của thể truyện? thể tuỳ bút?
Thể thơ?
?Sự đổi mới của thơ hiện đại là gì?
?Cho ví dụ những tác phẩm tiêu biểu
về VH hiện đại
*Bảng phụ ghi các TP tiêu biểu sắp
xếp theo thể loại
Bình Ngô Đại Cáo (Nguyễn Trãi)
3)Một số thể loại VH hiện đại
-Thể truyện (truyện ngắn, tiểu thuyết) được phát triển
-Thể tuỳ bút in đậm dấu ấn của chủ thể sáng tác giàu biểu cảm
Thơ hiện đại, tính từ thơ mới (1932-1945) có nhiều dạng thể; thơ tự do xuất hiện và phát triển có nhiều thành công
→Thơ hiện đại không chỉ đem lại những cái mới về nội dung tư tưởng cảm xúc mà còn đổi mới về sáng tạo hình ảnh, cấu trúc câu thơ, ngôn ngữ thơ
*HOẠT ĐỘNG 3 TỔNG KẾT (Ghi nhớ)
*Phần tổng kết ghi nhớ dài, y/c đèn
chiếu ngữ liệu này cho H/S học
Ghi nhớ SGK Trang 201
*HOẠT ĐỘNG 4 CỦNG CỐ – DẶN DÒ
* Y/C luyện tập ở tiết 2 (3 yêu cầu) *Luyện tập:
Trang 5+chú ý: Về thời gian ít, bài dài nên
chia nhóm hoạt động, để hoàn thành 4
câu hỏi
* Y/C về nhà
(4 yêu cầu)
+Chú ý: Lấy VD minh hoạ và hệ thống
những ND đã TK
Các nội dung vê thể lọi VH đã tổng kết
ở tiết 2 -Câu hỏi 1,2,3,4 SGK trang 200 Yêu cầu chia 4 nhóm đề thảo luận và trình bày 4 câu hỏi
-Nội dung phần ghi nhớ
*Về nhà:
-Học hiểu và vận dụng các yêu cầu đã tổng kết ở 2 tiết
-Lấy được các VD minh hoạ
-Học thuộc phần ghi nhớ trang 201
-Hoàn thành tiếp câu hỏi 5,6 SGK