LỤC VÂN TIÊN GẶP NẠNTrích truyện Lục Vân Tiên Nguyễn Đình Chiểu -A.MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh: - Qua phân tích sự đối lập giữa cái thiện và cái ác trong đoạn thơ, nhận biết được th
Trang 1LỤC VÂN TIÊN GẶP NẠN
(Trích truyện Lục Vân Tiên) Nguyễn Đình Chiểu
-A.MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp học sinh: - Qua phân tích sự đối lập giữa cái thiện và cái ác trong đoạn thơ, nhận biết được thái độ tình cảm và lòng tin của T/g gửi gắm với những người lao động bình thường
- Tìm hiểu và đánh giá nghệ thuật sắp xếp tình tiết và nghệ thuật ngôn ngữ trong đoạn trích
B.CHUẨN BỊ:
- GV: Truyện "Lục Vân Tiên" + tranh chân dung Đồ Chiểu
- H/s: Tìm đọc VB "Truyện Lục Vân Tiên"
C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
*Hoạt động 1: Khởi động
1.Tổ chức:
2.Kiểm tra:
- Câu hỏi: Đọc thuộc lòng và diễn cảm Vb trích "Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga"
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của H/s
3.Bài mới: Giới thiệu bài:
*Hoạt động 2: Đọc - hiểu văn bản
- Hướng dẫn H/s đọc: to, rõ, đúng nhịp
thay đổi giọng đọc cho phù hợp với
nhân vật
->Nhận xét
?Cho biết vị trí của đoạn trích?
?Xác định bố cục của VB?(trích) nêu
nội dung chính của từng phần?
?Cho biết chủ đề của đoạn trích?
- 1 H/s đọc lại 8 câu thơ đầu
?Cho biết hoàn cảnh của Lục Vân Tiên
lúc này?
I.TiÕp xúc văn bản:
1.Đọc - kể tóm tắt:
2 Tìm hiểu chú thích: SGK/120
- Thuộc phần 2 của truyện
- Vân Tiên và tiểu đồng bị Trịnh Hâm hãm hại
do đố kị, ghanh ghét tài năng của Vân Tiên
3.Bố cục:
2 phần: + 8 câu đầu: Trịnh Hâm hãm hại Vân Tiên
+ Còn lại: Vân Tiên được cứu giúp
- Chủ đề: Sự đối lập giữa cái thiện và cái ác
Trang 2?Lục Vân Tiên gặp Trịnh Hâm, có lời
nhờ Trịnh Hâm giúp đỡ Trịnh Hâm đã
giúp đỡ bạn ntn?
?Nhận xét về việc làm của Trịnh Hâm?
(liệu đó có phải là hành động bộc phát?)
?Hãy chỉ ra nguyên nhân dẫn tới hành
động của Trịnh Hâm?
- Gv diễn giảng thêm
?Giải thích vì sao ngay cả khi Vân Tiên
bị mù loà mà hắn vẫn hãm hại bạn
mình?
?Trịnh Hâm hiện lên ở đây là con người
ntn?
?Nhận xét về giá trị nghệ thuật của
đoạn thơ?
-> Sắp xếp hợp lí các tình tiết, hành
động nhanh, lời thơ mộc mạc
?Vân Tiên bị Trịnh Hâm đẩy xuống
song, chàng đã được ai cứu giúp?
?Tìm những câu thơ cho thấy sự giúp
đỡ của gia đình ông Ngư với LVT?
?Nhận xét về từ ngữ trong 2 câu thơ?
?2 câu thơ cho em biết việc làm của gia
II.Phân tích VB.
1.Tội ác của Trịnh Hâm.
- Hoàn cảnh của Lục Vân Tiên: tiền hết, mù loà,
bơ vơ nơi đất khách
- Trịnh Hâm đã "giúp đỡ" Lục Vân Tiên
"Đêm khuya lặng lẽ như tờ
…khi ấy ra tay Vân Tiên bị ngã xô ngay xuống vời
…giả tiếng kêu trời
…lấy lời phôi pha"
-> việc làm có sự sắp xếp, chuẩn bị, mưu tính trước sau (lừa tiểu đồng vào rừng trói lại…ra nói với Vân Tiên rằng tiểu đồng bị cọp vồ Hắn đưa Vân Tiên lên thuyền rồi hứa đưa bạn về quê nhà, sau đó hắn ra tay hãm hại bạn)
- Nguyên nhân: tính đố kị, ganh ghét tài năng,
lo cho con đường tiến thân của mình (ngay từ khi mới gặp nhau, kết bạn với nhau thấy Vân Tiên tài cao, Trịnh Hâm đã có thái độ:
"Kiệm, Hâm là đứa so đo Thấy Tiên dường ấy âu lo trong lòng Khoa này Tiên ắt đầu công
Hâm dầu có đậu cũng không xong rồi")
- Dù bạn đã mù song Trịnh Hâm vẫn ra tay hãm hại, chứng tỏ sự độc ác dường như đã ngấm vào máu thịt hắn, đã trở thành bản chất con người hắn
=>Trịnh Hâm: độc ác, bất nhân (đang tay hãm hại con người đang cơn hoạn nạn…), bất nghĩa (Vân Tiên là bạn của hắn), mưu mô, xảo quyệt
2 Việc làm nhân đức và nhân cách cao cả của ông Ngư:
Trang 3đình ông Ngư ntn?
T/c gia đình ông Ngư dành cho LVT là
T/c ntn?
?Sau khi cứu sống LVT, gia đình ông
Ngư còn giúp LVT những gì?
?Qua những việc làm gia đình ông Ngư
đối với LVT, em thấy họ là người ntn?
?Cuộc sống của gia đình ông Ngư được
MT qua những câu thơ nào?Nhận xét
về lời thơ, hình ảnh?
?Cảm nhận cuộc sống của em về gia
đình ông Ngư?
?Qua cuộc sống của ông Ngư, Nguyễn
Đình Chiểu muốn gửi gắm khát vọng
gì?
?Qua nhân vật ông Ngư, Nguyễn Đình
Chiểu gửi gắm điều gì về con người và
cuộc đời?
- Được Giao Long "dìu đỡ"
- Được ông Ngư và gia đình cứu sống
- Hối con vầy lửa một giờ Ông hơ bụng dạ mụ hơ mặt mày"
-> từ ngữ mộc mạc, không gọt đẽo, trau chuốt -> kể lại sự việc
=> cả nhà dường như nhốn nháo, hối hả lo chạy chữa để cứu sống Vân Tiên, mội người một việc Đó chính là tình cảm chân thành của gia đình ông Ngư đối với người bị nạn
- Biết tình cảnh khốn khổ của Vân Tiên : + Ông Ngư sẵn lòng cưu mang chàng Ngư rằng: "Người ở cùng ta
Hôm nay hẩm hót với già cho vui"
+ Không hề tính toán đến cái ơn cứu mạng mà Vân Tiên chẳng hề báo đáp:
"…lòng lão chẳng mơ Dối lòng nhơn nghĩa há chờ trả ơn"
-> Tấm lòng bao dung, nhân ái, hào hiệp của ông Ngư đối lập với tính ích kỉ, nhỏ nhen, độc
ác của Trịnh Hâm
- Cuộc sống của Ngư ông:
"Rày roi mai vịnh vui vầy
…Tắm mưa chải gió trong vời Hàn gia ng"
-> lời thơ thanh thoát, uyển chuyển, hình ảnh thơ đẹp, gợi cảm
=> Cuộc sống phóng khoáng, hoà nhập bầu bạn với thien nhiên Đó là cuộc sống trong sạch, ngoài vòng danh lợi, hoàn toàn xa lạ với những toan tính nhỏ nhen, ích kỉ, mưu danh, trục lợi,
Trang 4sẵn sàng trà đạp lên đạo đức, nhân nghĩa.
- Lời nói về cuộc sống của mình của Ngư ông chính là tiếng lòng của Nguyễn Đình Chiểu:
khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp một lối sống đáng mơ ước đối với con người
(t¸c gi¶ như nhập thân vào nhận vật ông Ngư)
* Nguyễn Đình Chiểu gửi gắm khát vọng vào niềm tin về cái thiện vào con người lao động bình thường, bộc lộ quan điểm nhân dân tiến
bộ Ông hiểu cái xấu, cái ác thường lẩn khuất sau những mũ cao, áo dài của bọn ngời có địa
vị cao sang, nhưng vẫn còn những cái đẹp, đáng kính trọng, đáng khao khát, tôn tại bền vững nơi những con người nghèo khổ mà nhân hậu, vị tha, trọng nghĩa khinh tài
*Hoạt động 3: Tổng kết, ghi nhớ
Ngôn ngữ đặc sắc về nghệ thuật của
VB?
1 Nghệ thuật:
- Cách sắp xếp các tình tiết hợp lí, diễn biến hành động nhanh gọn
- Lời thơ mộc mạc, giản dị
- Hình ảnh thơ đẹp, gợi cảm, giàu cảm xúc
2 Nội dung: Sự đối lập giữa cái thiện và cái ác,
giữa nhân cách cao cả và những toan tính thấp hèn, đồng thời thể hiện thái độ quý trọng và niềm tin của T/g với nhân dân lao động
* Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò
- Gv hệ thống bài
- Hướng dẫn H/s làm bài
- Trình bày trước lớp
- Tội ác của Trịnh Hâm
- Việc làm nhân nghĩa và nhân cách cao cao đẹp của ông Ngư
- Các nhân vật thiện: Ông Ngư, ông Tiều, chú tiẻu đồng, bà lão dệt vải trong rừng
-> họ là những con người nghèo khổ mà nhân hậu,
vị tha, trọng nghĩa khinh tài
- Học bài: Học thuộc đoạn trích
Trang 5- Hướng dẫn H/s về nhà học bài - Soạn: + Bài chương trình địa phương phần văn
+ Tổng kết về từ vựng