Dạy học môn Đạo đức được tiếp cận theo hướng đi từ quyền đến trách nhiệm, bổn phận của học sinh. Cách tiếp cận đó giúp cho việc dạy học môn Đạo đức trở nên nhẹ nhàng, sinh động, tránh được sự áp đặt, nặng nề.Dạy học môn Đạo đức phải gắn bó chặt chẽ với cuộc sống thực tế của các em. Vì đây là dạy cho các em những hành vi ứng xử phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội và quyền trẻ em những tình huống cụ thể hàng ngày. Hơn nữa, môn Đạo đức không chỉ giáo dục bổn phận, trách nhiệm của học sinh với gia đình, nhà trường, xã hội và môi trường tự nhiên, mà còn giáo dục trách nhiệm của các em đối với bản thân mình.Dạy học môn Đạo đức là sự kết hợp hài hòa giữa việc trang bị kiến thức với bồi dưỡng tình cảm, niềm tin và hình thành kỹ năng hành vi cho học sinh.Dạy học môn Đạo đức theo phân phối chương trình mỗi tuần 1 tiết và mỗi bài được dạy trong 2 tiết. Lớp 1D tôi đang chủ nhiệm là lớp học 2 buổi ngày.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG TIỂU HỌC
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến:
“Một số phương pháp nâng cao chất lượng dạy học
môn Đạo đức lớp Một” Thuộc lĩnh vực: 9 môn Tiểu học
Người thực hiện:
Chức vụ:
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học
huyện , tỉnh
, tháng 4 năm 2019
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện
Tôi:
T
T Họ tên tác giả
Ngày tháng năm sinh
Nơi công tác
Chức vụ
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số phương pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Đạo đức lớp 1”
1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: - Giáo viên, Chủ tịch công đoàn trường
Tiểu học - -
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Nâng cao chất lượng giảng dạy môn Đạo
đức tại lớp 1D, từ đó góp phần phát triển nhân cách; phẩm chất của học sinh
3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 01/11/2018
4 Mô tả bản chất của sáng kiến:
4.1.Thực trạng giảng dạy môn Đạo đức
Dạy - học môn Đạo đức được tiếp cận theo hướng đi từ quyền đến trách nhiệm, bổn phận của học sinh Cách tiếp cận đó giúp cho việc dạy - học môn Đạo đức trở nên nhẹ nhàng, sinh động, tránh được sự áp đặt, nặng nề
Dạy - học môn Đạo đức phải gắn bó chặt chẽ với cuộc sống thực tế của các
em Vì đây là dạy cho các em những hành vi ứng xử phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội và quyền trẻ em những tình huống cụ thể hàng ngày Hơn nữa, môn Đạo đức không chỉ giáo dục bổn phận, trách nhiệm của học sinh với gia đình, nhà trường, xã hội và môi trường tự nhiên, mà còn giáo dục trách nhiệm của các em đối với bản thân mình
Trang 3Dạy học môn Đạo đức là sự kết hợp hài hòa giữa việc trang bị kiến thức với bồi dưỡng tình cảm, niềm tin và hình thành kỹ năng hành vi cho học sinh
Dạy - học môn Đạo đức theo phân phối chương trình mỗi tuần 1 tiết và mỗi bài được dạy trong 2 tiết
- Lớp 1D tôi đang chủ nhiệm là lớp học 2 buổi/ ngày
- Lớp học khang trang, thoáng mát, trang trí thân thiện với môi trường
- Cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học trang bị đẹp, sinh động
- Đa số học sinh chăm ngoan, biết vâng lời, lễ phép với thầy cô giáo và người lớn tuổi
- Học sinh có ý thức trong học tập, biết đoàn kết giúp đỡ bạn bè
- Đa số gia đình có quan tâm đến việc học của con em, tạo điều kiện mua sắm đầy đủ đồ dùng học tập
- Được sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời từ phía Ban chấp hành Cha mẹ học sinh, và các ban ngành, đoàn thể trong trường với những em có hoàn cảnh gia đình khó khăn, hộ nghèo, mồ côi…
Bên cạnh đó vẫn còn một số khó khăn khi dạy môn Đạo đức đó là:
- Đồ dùng dạy học môn Đạo đức còn ít, chưa phong phú
- Khả năng tiếp thu kiến thức của các em chưa đều Các em còn nhút nhát, chưa mạnh dạn phát biểu ý kiến hay nhận xét bạn trong giờ học
- Một số học sinh gia đình ít quan tâm, nhắc nhở các hành vi đạo đức của các em chưa kịp thời còn khoán trắng cho nhà trường Hơn nữa đa số cha mẹ học sinh thường chú ý cho con em mình tập trung vào các môn Toán, Tiếng Việt
ít để ý đến môn Đạo đức
- Một số ít giáo viên còn coi nhẹ dạy môn Đạo đức, coi môn học này là môn phụ nên chưa đầu tư chuyên môn nhiều cho môn học này
- Việc phối kết hợp giữa giáo viên với cha mẹ học sinh còn khó khăn, gặp nhiều hạn chế khi liên lạc
Vì vậy Dạy - học môn Đạo đức sẽ chỉ đạt được hiệu quả khi học sinh hứng thú và tích cực, chủ động tham gia vào quá trình học Phải là quá trình giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động, phát huy vốn kinh nghiệm
và thói quen đạo đức, trên cơ sở đó các em tự khám phá và chiếm lĩnh tri thức mới, kĩ năng mới
Xuất phát từ những lý do nêu trên, trong quá trình giảng dạy, đặc biệt là giảng dạy môn Đạo đức ở lớp 1, vậy làm thế nào để học sinh tiếp thu kiến thức
đã học một cách nhẹ nhàng, sinh động, không nhàm chán, không bị áp đặt, gò bó
hay gượng ép? Chuyển tải đến các em cảm giác “Học mà chơi, chơi mà học”
Tôi đã áp dụng một số biện pháp sau trong trong quá trình giảng dạy và đạt được một số hiệu quả nhất định
4.2.Các phương pháp nâng cao chất lượng giảng dạy môn Đạo đức lớp 1 4.2.1 Xây dựng kế hoạch thực hiện:
a Tìm hiểu học sinh:
Trang 4Muốn giáo dục học sinh về đạo đức thì ta phải hiểu biết học sinh về mọi mặt Thật vậy muốn tác động lên học sinh, người giáo viên phải biết các em đã tốt mặt nào, chưa tốt mặt nào, bao nhiêu em đạt, bao nhiêu em chưa đạt Từ đó giáo viên mới đưa ra biện pháp giáo dục cụ thể cho từng đối tượng một cách phù hợp hơn Với mục đích này đòi hỏi người giáo viên phải tìm hiểu kỹ đối tượng mình cần giáo dục Cụ thể:
b Tìm hiểu hoàn cảnh cụ thể:
Lớp 1D do tôi chủ nhiệm có 32 em, đầu năm khi mới nhận lớp có 2/3 học sinh chưa biết cầm bút, chưa nhận biết được 29 chữ cái Tiếng Việt Qua tìm hiểu tôi được biết số học sinh này bố mẹ đi làm ăn xa và đi làm công ty nên thường ở với ông bà Các em không được sự quan tâm của bố mẹ nên các hành vi ứng xử của các em chưa biết rõ sai ,trái; đôi khi các em chưa nhận thức được Mặt khác đối với các em học sinh lớp Một, một số em chưa được tham gia sinh hoạt ở trường, lớp nên các hiểu biết về chuẩn mực hành vi đạo đức của các em gần như
là một tờ giấy trắng Vì vậy vấn đề giáo dục đạo đức cho các em là rất cần thiết
để xây dựng cho học sinh có được những điều sơ đẳng của phép ứng xử đúng đắn trong cuộc sống hằng ngày Giáo dục đạo đức nhằm tạo cho học sinh những chuẩn mực hành vi đạo đức tốt trong các hoạt động ứng xử và các mối quan hệ
xã hội
c Tìm hiểu đặc điểm tâm lý học sinh lớp Một:
Để giáo dục học sinh có hiệu quả, giáo viên cần hiểu rõ đặc điểm của học sinh lớp mình phụ trách Học sinh lớp Một thường có tâm lý “thích được khen” Đây là một qui luật không thể thiếu trong đời sống tập thể của trẻ Do đó tiết Đạo đức giáo viên cần động viên khuyến khích khen thưởng tổ, cá nhân học sinh
đã thực hiện tốt các hành vi đã học Bên cạnh đó cần nhắc nhở những em chưa thực hiện tốt, song phải lấy động viên, khuyến khích là chính Mặt khác ở lứa tuổi học sinh này đã xuất hiện những nhu cầu mới về cả đối tượng thỏa mãn, lẫn cách thức thỏa mãn Như chúng ta đều biết, học sinh tiểu học có tính hồn nhiên, khả năng phát triển tính cách của trẻ tạo cơ sở cho khả năng phát triển một hệ thống tính cách của các em Đặc điểm này nói lên rằng cái xuyên suốt trong tâm hồn của học sinh tiểu học là ngây thơ, trong trắng, hồn nhiên và ẩn chứa những tiềm năng phát triển lớn Học sinh tiểu học có niềm tin tuyệt đối vào thầy cô, vì vậy mọi hoạt động trên lớp cũng như lời nói của giáo viên phải chính xác, mẫu mực để các em noi theo Ngoài ra ta còn thấy học sinh tiểu học có tính sẵn sàng hành động, khuynh hướng hành động ngay lập tức dưới tác động của các kích thích mà không kịp suy nghĩ, cân nhắc Vì thế giáo viên cần hướng các em cách phân tích hành vi ứng xử trước một tình huống trước khi đưa ra quyết định cuối cùng Ở học sinh tiểu học ta còn thấy các em rất thật thà, các em không thích khoe khoang, không suy nghĩ đến điều phức tạp, thích bộc lộ nguyên dạng bản thân mình Do đó giáo viên cần hướng dẫn các câu hỏi tình huống gắn gọn ,
Trang 5chân thật gắn với cuộc sống hàng ngày Ngoài việc tìm hiểu học sinh, là giáo viên cần phải quan tâm hàng ngày và phải đề ra những phương pháp và kỹ năng như thế nào để dạy cho các em nắm được các hành vi ứng xử đạo đức của các
em đem lại kết quả cao
d Xây dựng kế hoạch phân loại học sinh:
Muốn giáo dục được tất cả học sinh, giáo viên cần phân loại học sinh để có phương pháp cho phù hợp Tôi nhận thấy nguyên nhân các em chưa nắm rõ các hành vitrong ứng xử là do các em chưa được qua trường lớp hay chưa được cha
mẹ quan tâm, giáo dục thường xuyên Để khắc phục tình trạng trên của các em
do lớp tôi phụ trách tôiđã phân đối tượng học sinh như sau:
+ Nhanh nhẹn, biết ứng xử tình huống nhạy bén: 7 em
+ Nhanh nhẹn, ứng xử tình huống Tốt: 6 em
+ Biết ứng xử tình huống, chậm: 7 em
+ Chậm không biết ứng xử: 12 em
4.2.2 Những biện pháp giải quyết vấn đề
- Đạo đức là môn học tưởng chừng như đơn giản, dễ dạy nhưng đối với học sinh Tiểu học đặc biệt là học sinh đầu cấp ở lớp Một lại rất khó truyền tải kiến thức đến với các em Vậy làm thế nào để các em có được những thói quen đạo đức tốt, những hành vi đạo đức chuẩn mực phù hợp với lứa tuổi? Đó là cả một quá trình rèn luyện lâu dài, thường xuyên, liên tục không ngừng Có sự kết hợp nhịp nhàng đồng thời cả ba môi trường giáo dục: gia đình, nhà trường và xã hội Dần dần những hành vi đạo đức đó trở thành thói quen của các em Đó là sự chuyển hóa giữa giáo dục và tự giáo dục, chuyển hóa những yêu cầu về chuẩn mực hành vi đạo đức đã học thành hành vi và thói quen tương ứng
- Tôi nhận thức rõ tầm quan trọng của việc dạy - học môn Đạo đức là rất cần thiết Chính vì thế đòi hỏi người giáo viên không chỉ giảng dạy một cách lý thuyết mà “Mỗi thầy giáo, cô giáo là tấm gương đạo đức để học sinh noi theo”
đó cũng là một trong những phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện
- Học sinh tích cực - Giáo viên mẫu mực”
- Để tiết dạy - học môn Đạo đức đạt hiệu quả cao:
+ Giáo viên phải nghiên cứu kĩ giáo án, bài giảng để tìm phương pháp tổ chức tiết học một cách hợp lý, khoa học
+ Sử dụng thiết bị đồ dùng day học phong phú, đa dạng, đưa ra đúng lúc và khoa học
+ Phương pháp dạy lý thuyết khác với phương pháp dạy thực hành
+ Giáo viên phải nắm rõ đặc điểm tâm sinh lý học sinh của lớp mình chủ nhiệm
+ Luôn tạo không khí trong tiết học thoải mái, nhẹ nhàng
+ Gần gũi, thân thiện với học sinh nhất là những học sinh cá biệt, nhút nhát
* Một số phương pháp dạy – học môn Đạo đức ở lớp 1:
Trang 6Dạy học các bài Đạo đức có thể được tiến hành với các phương pháp khác nhau và linh hoạt, tùy thuộc vào nội dung của bài, dạng bài và hình thức tổ chức dạy học Tuy nhiên các bài Đạo đức ở lớp 1 đều có thể bắt đầu từ việc tổ chức cho học sinh quan sát tranh, ảnh, trò chơi, thảo luận nhóm phân tích hành vi, việc làm của các nhân vật trong đó
Muốn cho học sinh Tiểu học nói chung cụ thể là học sinh lớp 1D tôi đang chủ nhiệm nói riêng học tốt được môn Đạo đức Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức bài giảng theo các tài liệu đã có sẵn trong Sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn thiết kế bài giảng một cách rập khuôn, máy móc, làm cho học sinh học tập thụ động Nếu chỉ dạy như thế thì tiết dạy sẽ không đạt yêu cầu theo phương pháp mới
đã đề ra với phương châm “Lấy học sinh làm trung tâm” trong đó học sinh tích cực
tham gia giải quyết các tình huống có vấn đề bằng mối quan hệ: Giữa thầy với trò và trò với trò qua các hình thức dạy học Là giáo viên chủ nhiệm lớp 1D, tôi luôn tham khảo tìm kiếm những phương pháp dạy học tích cực, chủ động và sáng tạo phù hợp với thực tế để áp dụng vào tiết dạy của mình, tạo cho tiết dạy – học môn Đạo đức một không khí thoải mái qua các hình thức như: Kể chuyện, đóng vai, chơi trò chơi, thảo luận, hỏi đáp,… Với nội dung dạy học mới mẻ, hấp dẫn, linh hoạt phù hợp với lứa tuổi học sinh không trùng lặp, đơn điệu, áp đặt thì học sinh sẽ tiếp thu bài tốt, giờ học đạt hiệu quả cao hơn Nếu chúng ta áp dụng được các phương pháp dạy học một cách thường xuyên, khoa học chắc chắn chất lượng dạy – học môn Đạo đức sẽ ngày một nâng cao Sau đây là một số phương pháp chủ yếu:
1 Phương pháp động não:
Đây là phương pháp giúp cho học sinh, trong một thời gian ngắn, nảy sinh được nhiều ý tưởng, nhiều giả định về một vấn đề nào đó
- Giáo viên cần nêu vấn đề được tìm hiểu trước lớp hoặc trước nhóm
- Khích lệ học sinh phát biểu, đóng góp ý kiến càng nhiều càng tốt Đồng thời trong quá trình các em đưa ra ý kiến cần tìm hiểu bằng nhữn câu hỏi tạo cho các em được giao lưu với nhau, cùng làm sáng tỏ những vấn đề chưa rõ ràng
- Giáo viên liệt kê tất cả các ý kiến mà học sinh phát biểu sau đó phân loại, thảo luận sâu từng ý để làm rõ những ý kiến chưa rõ ràng Cuối cùng là tổng hợp ý kiến của các em và hỏi xem các em cần thắc mắc hay bổ sung gì thêm không
- Các ý kiến phát biểu nên ngắn gọn, bằng một từ hay một câu thật ngắn Đặc biệt tất cả mọi ý kiến đều cần được giáo viên hoan nghênh, chấp nhận mà không cần phê phán, nhận định đúng, sai
Phương pháp động não có thể dùng để lý giải bất kì một vấn đề đạo đức nào, song đặc biệt phù hợp với các vấn đề học sinh đã có kinh nghiệm ứng xử
+ VD: Trong bài: “Đi học đều và đúng giờ”, giáo viên đưa ra các câu hỏi
cho cả lớp thảo luận: Đi học đều và đúng giờ có lợi gì?
- Các em đưa ra ý kiến: Thực hiện tốt qui định của nhà trường, không làm mất thời gian của cô giáo và các bạn, học được đầy đủ bài, không làm mất trật tự trong giờ học, biết vâng lời cô giáo…
Trang 7- Giáo viên viết tất cả các ý kiến của các em lên bảng.
- Hỏi các em: Tại sao bạn lại trả lời như vậy?
- Giáo viên tổng hợp lại: Đi học đầy đủ và đúng giờ là các em đã biết vâng lời cô, thực hiện tốt qui định của nhà trường; đi học đều sẽ không bị mất bài, được nghe cô giảng bài; đến trễ sẽ làm mất thời gian cô giảng bài cho các bạn, làm lớp học đang chăm chú tìm hiểu bài phải ngừng lại vì bạn đến trễ Đây là tất các ý kiến của cả lớp đưa ra Nếu các em đã biết ích lợi của việc đi học đều và đúng giờ, cô mong bạn nào cũng thực hiện tốt
2 Phương pháp đóng vai:
Để các chuẩn mực hành vi đạo đức trở thành thói quen tốt trong cuộc sống hàng ngày đòi hỏi học sinh cần phải luyện tập thường xuyên Không phải ngày một, ngày hai mà thói quen ấy được hình thành Cụ thể là phải được luyện tập trong giờ thực hành môn Đạo đức Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định Qua tiết thực hành đóng vai giúp các em hình thành được thao tác hành động phù hợp với mẫu hành vi đạo đức đã học
Qua sử dụng phương pháp này học sinh được thực hành những kĩ năng ứng xử
và bày tỏ thái độ trong những tình huống giả định, gây sự chú ý và hứng thú cho học sinh khi đóng vai tạo điều kiện nảy sinh óc sáng tạo của học sinh Khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của các em theo chuẩn mực hành vi đạo đức Có thể thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm thông qua các vai diễn
Để áp dụng phương pháp đóng vai vào trong bài giảng một cách tự nhiên
và đạt hiệu quả cao:
- Trước tiên giáo viên phải chia nhóm, giao nhiệm vụ đóng vai cho từng nhóm và quy định thời gian chuẩn bị
- Giáo viên đưa tình huống phải phù hợp với chủ đề nội dung bài học, với trình độ học sinh và điều kiện, hoàn cảnh lớp học
- Tình huống mở, gần gũi với đời sống thực tế hàng ngày Không cho trước kịch bản và lời thoại
- Yêu cầu học sinh phải hiểu rõ vai của mình trong bài tập đóng vai để không lúng túng và lạc đề Cố gắng nhập mình với vai diễn một cách tự nhiên, không gò bó, phải biết phối hợp tốt các vai “diễn” khi thực hiện Đặc biệt nên khích lệ cả những học sinh còn nhút nhát chưa mạnh dạn cùng tham gia
- Các nhóm thảo luận chuẩn bị đóng vai
- Các nhóm lên thực hiện vai diễn
- Cả lớp thảo luận nhận xét sau khi đóng vai Đây là bước quan trọng, có
ý nghĩa thiết thực trong việc sử dụng phương pháp đóng vai:
+ Yêu cầu các em học sinh tham gia đóng vai nêu cảm xúc khi thể hiện vai “diễn” của mình trước lớp:
+ Cách ứng xử của các vai diễn phù hợp hay chưa? Chưa phù hợp ở chỗ nào? + Cảm xúc của các em khi thực hiện cách ứng xử? Và khi nhận được cách ứng xử (Đúng hoặc Sai)?
Trang 8+ Yêu cầu các học sinh khác nhận xét cách ứng xử và sự nhập vai của các vai “diễn” Ở bước này giáo viên tạo điều kiện để học sinh đưa ra nhiều cách ứng xử khác nhau:
+ Thực tế nếu là các em trong trường hợp đó em thể hiện cách ứng xử như thế nào?
- Giáo viên chốt lại định hướng cho học sinh về cách ứng xử tích cực, cần thiết trong tình huống
- Một số lưu ý khi áp dụng phương pháp đóng vai:
+ Đối với học sinh lớp Một, tình huống đóng vai phải phù hợp với chủ đề giáo dục của bài, vừa sức đối với các em
+ Chỉ tổ chức đóng vai khi cần thiết, có tác dụng giáo dục thiết thực trong đời sống hàng ngày của các em
+ Khi tổ chức đóng vai nên hóa trang, đạo cụ đơn giản sẵn có nhằm tăng tính hấp dẫn, tạo điều kiện cho học sinh nhập vai dễ dàng
+ VD: Trong bài “Lễ phép, vâng lời thầy cô giáo”
Giáo viên đưa ra nhiệm vụ: đóng vai học sinh mang vở lên nộp bài cho cô giáo
- Các nhóm thảo luận cách đóng vai và phân công người lên đóng vai cô giáo
- Các nhóm lên đóng vai
- Lớp thảo luận, nhận xét theo gợi ý của giáo viên: Các bạn đóng vai như
vậy đã phù hợp chưa? Khi đóng vai (cô giáo hoặc bạn học sinh) em cảm thấy như thế nào?
- Giáo viên chốt lại ý kiến kết luận: Các em biết đóng vai tình huống như vậy là rất tốt Các em nên nhớ rằng khi đưa một vật gì cho thầy cô giáo hoặc người lớn tuổi hơn các em thì các em phải đưa bằng hai tay để tỏ lòng kính trọng, lễ phép của mình
3 Phương pháp trò chơi:
Trò chơi là phương pháp giúp học sinh phát hiện và chiếm lĩnh những nội dung học tập thông qua việc chơi trò chơi
Trò chơi học tập nói chung và trò chơi trong dạy – học môn Đạo đức nói riêng có tác dụng giúp học sinh biết vận dụng kiến thức đã học phát triển tư duy, tạo thói quen tập trung, tính độc lập, ham hiểu biết và khả năng suy luận Khi chơi các em thay đổi đội hình, các em được khởi động tự do thoải mái trong giới hạn cho phép; chống mệt mỏi, tăng cường khả năng thực hành,… Được thử nghiệm, tưởng tượng, suy ngẫm, lập luận để trò chơi đạt kết quả nhanh nhất và chính xác nhất mà không nghĩ là mình đang học Vì cùng với học, chơi là nhu cầu không thể thiếu được của học sinh tiểu học Dù không phải là hoạt động chủ đạo, song vui chơi vẫn giữ một vai trò rất quan trọng trong hoạt động sống của các em Qua trò chơi trẻ không những phát triển về mặt trí tuệ, thể chất, thẩm
mỹ mà còn được hình thành nhiều phẩm chất và hành vi đạo đức
Trang 9Lý luận thực tiễn đã chứng tỏ rằng: Nếu biết tổ chức cho trẻ vui chơi một cách hợp lý, đúng đắn thì đều mang lại hiệu quả giáo dục toàn diện
+ Qua trò chơi, học sinh được luyện tập những kĩ năng, những thao tác hành vi đạo đức, được thể hiện hành vi một cách đúng đắn, tự nhiên, rèn khả năng biết lựa chọn cho mình cách ứng xử phù hợp trong tình huống Các em được hình thành năng lực quan sát, được rèn luyện kĩ năng nhận xét, biết đanh giá hành vi của người khác là phù hợp hay không phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội Khi chơi trò chơi trong giờ học, học sinh có cơ hội thể nghiệm những chuẩn mực hành vi Nhờ vậy sẽ hình thành được ở các em niềm tin về những chuẩn mực hành vi đã học, tạo động cơ bên trong cho hành vi ứng xử trong cuộc sống thực tế; tạo cơ hội để học sinh tham gia vào các mối quan hệ giao tiếp làm tăng cường khả năng giao tiếp giữa học sinh với học sinh và giữa học sinh với giáo viên một cách tự nhiên và dễ dàng
Dạy – học môn Đạo đức quan trọng chủ yếu là giáo dục tư tưởng, ý thức, hành vi phẩm chất đạo đức cho học sinh Thực tế trong giảng dạy trò chơi là phương pháp dạy học được sử dụng nhiều và rất đa dạng Dù với hình thức hay phương pháp nào thì đích cuối cùng cũng là giúp học sinh lĩnh hội kiến thức và cũng cố khắc sâu các tri thức đã học biến nó thành những chuẩn hành vi đạo đức cho riêng mình
Trò chơi có những quy định luật lệ nhất định “Trò chơi học tập” mang tính
thi đua và đòi hỏi sự tự giác rất cao của học sinh, có như thế mới đem lại kết quả cao trong học tập Nó giáo dục cho các em tính thật thà, biết đánh giá chính xác kết quả học tập của mình và bạn Khi chơi các em thể hiện được tính trung thực của cá nhân
Một số yêu cầu cần đảm bảo khi áp dụng phương pháp trò chơi:
+ Ở học sinh lớp Một cần tổ chức những trò chơi nhỏ, đơn giản, phù hợp với tình hình lớp học, gây hứng thú cho học sinh Trò chơi phải dễ tổ chức và dễ thực hiện, phải phù hợp với chủ đề Đạo đức và đảm bảo tính giáo dục, nhằm mục đích củng cố hoặc khắc sâu nội dung bài học Phù hợp với đặc điểm và trình độ học sinh, với thời gian, hoàn cảnh điều kiện thực tế của lớp
+ Trò chơi chuẩn bị chu đáo, hình thức tổ chức phải đa dạng phong phú Thay đổi nội dung trò chơi để học sinh không bị nhàm chán
+ Cần quy định rõ thời gian chơi (không quá 5 phút)
+ Luật chơi phải giới thiệu rõ ràng: nội dung trò chơi, cách tổ chức, cách tính điểm (nếu cần giáo viên có thể vừa hướng dẫn, vừa thực hiện mẫu)
+ Trò chơi phải đảm bảo huy động nhiều học sinh tham gia, mang tính tập thể Học sinh phải nắm được quy tắc chơi và tôn trọng luật chơi
+ Khi tổ chức trò chơi thi đua tránh để học sinh đặt nặng vấn đề hơn thua trong khi chơi
+ Tạo điều kiện để học sinh tham gia, tổ chức, điều khiển toàn bộ các khâu của trò chơi (Chuẩn bị, tiến hành, đánh giá sau trò chơi)
Trang 10+ Địa điểm chơi phải đảm bảo an toàn cho học sinh trong khi tham gia trò chơi
+ Có thể đưa ra các tiêu chí cho nhóm thắng trong trò chơi, nhằm động viên khuyến khích các em khi tham gia chơi Mặt khác cũng cần khích lệ động viên những nhóm chưa hoàn thành nhiệm vụ tránh cho các em sự lúng túng, mất
tự tin khi chơi
Ở lớp Một có thể tổ chức trò chơi “Tiếp sức”, “Giới thiệu tên”; “Cây hoa
kiến thức”, “xem tranh” …
+ VD: Trong bài “Ôn tập và thực hành kỹ năng giữa học kỳ I”.
Giáo viên tổ chức cho các em chơi trò chơi “Cây hoa kiến thức” Giáo viên dùng một cây gắn nhiều hoa, trong mỗi hoa đều có một câu hỏi về chuẩn mực hành vi đạo đức hay thực hành một hành vi đạo đức nào đó
Giáo viên hướng dẫn các em hình thành các nhóm thi đua, nhóm nào trả lời được nhiều câu hỏi hay hành vi đạo đức thì nhóm đó sẽ thắng
- Giáo viên hướng dẫn các em cách chơi
- Tổ chức cho học sinh chơi
- Lớp nhận xét tuyên dương
- Giáo viên kết luận về các chuẩn mực hành vi các em đã thực hiện đúng Ngoài trò chơi “Cây hoa kiến thức” tôi còn tổ chức cho học sinh chơi một số trò chơi khác như sau:
+ Trò chơi “Vòng tròn chào hỏi”
+ Mục đích: Trò chơi này là củng cố việc hình thành thái độ vâng lời, lễ phép của học sinh đối với người lớn tuổi
+ Cách chơi: Giáo viên cho học sinh đứng thành vòng tròn, sau lưng mỗi
em sẽ có tên một nhân vật có tuổi lớn hơn học sinh (cô giáo, anh năm, bác tư, bà sáu ….) Đầu tiên, giáo viên cho học sinh đóng vai bạn học sinh, những bạn khác khi được bạn học sinh mời đóng vai thì bạn đó đưa bông hoa quay về đằng trước, hai bạn chào nhau Bạn vừa được mời đóng vai lại có quyền mời bạn khác
…cứ như thế cho hết vòng tròn
+ Kết quả đạt được: Sau trò chơi các em biết cách ứng xử chào hỏi khi gặp người lớn tuổi hơn mình
+ Trò chơi “Nếu …thì”
+ Mục đích: Ôn lại các kiến thức đã học
+ Cách chơi: Giáoviên cho từng cặp học sinh nói với nhau về một vấn đề
gì đó theo cách nói câu “Nếu …thì”…Ví dụ: “Nếu tôi nói chuyện thì tôi không
hiểu bài”, “Nếu tôi nói chuyện thì tôi không nghe được cô giảng bài”.…Các dãy
thi đua với nhau, dãy nào nói được nhiều câu thì dãy đó sẽ thắng + Kết quả: Các em đã hiểu được các hành vi chuẩn mực đạo đức làm thế nào là tốt, làm thế nào là không tốt từ đó học sinh có cách ứng xử phù hợp
+ Trò chơi: Xem tranh