1-Kiến thức: -Hệ thống hoá kiến thức về khởi ngữ và các thành phần biệt lập, liên kết câu và liên kết đoạn văn, nghĩa tường minh và hàm ý.. ?Viết đoạn văn giới thiệu truyện ngắn “Bến quê
Trang 1ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I-Mục tiêu bài dạy.
1-Kiến thức:
-Hệ thống hoá kiến thức về khởi ngữ và các thành phần biệt lập, liên kết câu và liên kết đoạn văn, nghĩa tường minh và hàm ý
2-Kĩ năng.
-Rèn kĩ năng áp dụng các thành phần câu, nghĩa tường minh và hàm ý
3-Thái độ.
-Giáo dục ý thức giữ gìn Tiếng Việt
II-Phương tiện thực hiện.
-Thầy: giáo án, sgk, bảng phụ
-Trò: vở bài tập,sgk, vở ghi
III-Cách thức tiến hành.
-Quy nạp
-Nêu vấn đề, thảo luận
IV-Tiến trình bài dạy.
A-Tổ chức:
B-Kiểm tra (kết hợp trong giờ)
C-Bài mới.
?Thế nào là thành phần biệt lập?
?Thành phần biệt lập gồm những thành
phần nào?
-HS lập bảng thống kê theo mẫu
I-Khởi ngữ và thành phần biệt lập
1-Lí thuyết.
khởi ngữ thành phần biệt lập
t.thái c.thán gọi đáp
quá
thưa ông
Trang 2?Cho biết những thành phần in đậm
trong đoạn trích là thành phần gì của
câu?
?Viết đoạn văn giới thiệu truyện ngắn
“Bến quê”của Nguyễn Minh Châu,có sử
dụng thành phần biệt lập?
VD: Bến quê là một câu chuyện về cuộc
đời-cuộc đời vốn rất bình lặng quanh
ta-với những nghịch lí không dễ gì hoá giải
Hình như trong cuộc sống hôm nay,
chúng ta có thể gặp ở đâu đó, một số
phận giống như hoặc gần giống như số
phận của Nhĩ trong câu chuyện của
Nguyễn Minh Châu
?Gọi hs đọc, sửa lỗi
?Thế nào là liên kết câu? Liên kết đoạn
văn?
-Các câu trong đoạn, các đoạn trong bài
phải liên kết về nội dung và hình thức
?Có những cách liên kết nào?
-Lặp từ ngữ
-Đồng nghĩa, trái nghĩa, liên tưởng
-Phép thế
-Phép nối
*Bài 1
a-Xây cái lăng ấy (khởi ngữ) b-Dường như (tình thái) c-Những người con gái (phụ chú) d-thưa ông(gọi đáp)
-Vất vả quá(cảm thán)
*Bài 2
II-Liên kết câu và liên kết đoạn văn.
1-Lí thuyết.
-Các câu trong một đoạn văn, các đoạn trong một bài văn phải liên kết chặt chẽ với nhau
về hình thức và nội dung
+Nội dung: các đoạn phải phục vụ chủ đề văn bản, câu phải phục vụ chủ đề đoạn
+Hình thức: các đọan văn phải đựơc sắp xếp theo một trình tự hợp lí
Phép lặp, thế, nối
Trang 3-HS đọc bài tập 1sgk/ 110
?Cho biết mỗi từ ngữ in đậm trong các
đọan trích dưới đây thể hiện phép liên
kết nào?
?Nhận xét về sư liên kết câu trong đoạn
văn sau?
-Ông Huyến có sức hấp dẫn thực đặc
biệt Đường làng không dài nhưng ngóc
ngách Ông có thể đột ngột rẽ vào bất cứ
đâu cũng có thể tìm ra được những sự
việc cụ thể và khêu gợi lên những câu
chuyện lí thú
2-Bài tập.
a- Nhưng, rồi, và (phép nối) b-Cô bé (phép lặp)
c-Cô bé- nó(phép thế) d-Bây giờ cao sang rồi để ý đâu đến bọn chúng tôi nữa(thế đại từ)
3-Bài tập tham khảo.
-Các câu 1 và 2 chưa có sự liên kết, chưa thống nhất về chủ đề
-Câu 2 nói về đường làng, câu 1 nói về ông Huyên Nhưng nhờ có câu 3 mà cả đoạn văn
có sự liên kết hoàn chỉnh
D-Củng cố
-GV khái quát về các nội dung đã ôn tập
+Các thành phần biệt lập
+Khởi ngữ
+Liên kết câu, liên kết đoạn văn
E-Hướng dẫn học bài.
-Học bài, ôn kĩ nội dung đã học
-Làm lại các bài tập vào vở
-Viết một đoạn văn có dùng các thành phần biệt lập và liên kết câu
Trang 4ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I-Mục tiêu bài học(như t 138)
II-Phương tiện thực hiện.
III-Cách thức tiến hành.
IV-Tiến trình bài dạy.
A-Tổ chức:
B-Kiểm tra 15’: 1-Đề bài: Cho khổ thơ sau :
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân
(Viễn Phương- Viếng lăng Bác)
Trình bày cảm nhận của em về khổ thơ trên bằng một đoạn văn diễn dịch Đoạn văn sử dụng phép lặp (gạch chân phép lặp)
2- Đáp án-thang điểm.
*Về nội dung (8đ): đảm bảo được các ý sau
- Cảm xúc của tác giả khi ở trong lăng viếng Bác
+Hình ảnh Bác nằm trong lăng được diễn tả xúc động bởi khung cảnh và không khí thanh tĩnh
như ngưng kết cả thời gian và không gian ở bên trong lăng Bác đã được nhà thơ gợi tả rất đạt bằng hai câu thơ:
Bác nằm trong……
……… dịu hiền
Câu thơ diễn tả thật chính xác và tinh tế sự yên tĩnh, trang nghiêm và ánh sáng dịu nhẹ, trong trẻo của không gian trong lăng Bác
+ Hinh ảnh “vầng trăng dịu hiền” là một ẩn dụ gợi nghĩ đến một tâm hồn cao đẹp, sáng trong của
Bác và những vần thơ tràn đầy ánh trăng của Người
+Tâm trạng xúc động của tác giả được biểu hiện bằng một hình ảnh ẩn dụ sâu xa:
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
………trong tim
“Trời xanh, vầng trăng” là hình ảnh vũ trụ kì vĩ gợi suy ngẫm về cái cao cả, vĩ đại, bất diệt, trường tồn ở Bác Người đã hóa vào thiên nhiên đất nước, dân tộc Dù lí trí khẳng định như vậy nhưng tình cảm xót thương không chấp nhận sự mất mát thực tế
Trang 5+Câu cảm thán “Mà sao….tim!” diễn tả trực tiếp những tình cảm chân thành, trào dâng, xót đau, thương tiếc vô hạn của nhà thơ trước di hài của Người
+Giọng thơ thành kính, thiêng liêng, tác giả thể hiện nỗi xót thương vô hạn của người con miền Nam, cũng như của cả dân tộc trước sự ra đi của vị lãnh tụ
*Về hình thức: (2đ)
-Đúng đoạn văn diễn dịch: Câu chủ đề đứng ở đầu đoạn văn (1đ)
-Dùng phép lặp, gạch chân (1đ)
C-Bài mới.
?Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý?
-HS đọc truyện cười
?Người ăn mày muốn nói điều gì với người nhà
giàu qua câu in đậm ở cuối truyện?
-HS đọc bài 2
?Trong mỗi trường hợp, hàm ý được tạo ra
bằng cách cố ý vi phạm phương châm hội
thoại?
?Các câu nào trong đoạn văn sau vi phạm
phương châm quan hệ?Cho biết câu đó có hàm
ý gì?
*Toàn quay sang hỏi tôi:
-Còn anh ở đơn vị nào”
-Bí mật quân sự
III-Nghĩa tường minh và hàm ý.
1-Lí thuyết.
-Tường minh: nghĩa được biểu hiện trực tiếp những từ ngữ diễn đạt
-Hàm ý: được suy ra từ những từ ngữ diễn đạt
2-Bài tập.
*Bài tập 1.sgk/111.
=>Hàm ý: địa ngục mới chính là nơi dành cho các ông nhà giàu
*Bài 2/111
-Tớ thấy họ ăn mặc rất đẹp hàm ý, chơi không hay
=>Vi phạm phương châm quan hệ
-Tớ bảo cho Chi biết rồi: hàm ý : chưa báo cho Nam và Tuấn
=> vi phạm phương châm về lượng
3-Bài 3/
Trang 6-Sao anh là bộ đội mà đi một mình?
-Công tác gì hở anh?
-Bí mật quân sự
D-Củng cố:
?Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý?
?Hàm ý thường dùng trong ngữ cảnh nào?
+Tế nhị kín đáo
E-Hướng dẫn học bài.
-Ôn lại những đơn vị kiến thức đã học
-Viết một đoạn văn có dùng hàm ý(nội dung tự chọn)