- Nắm vững hơn và biết vận dụng những kiến thức về từ vựng đã học từ lớp 6 đến lớp 9 từ đơn và từ phức , thành ngữ , nghĩa của từ , từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ -
Trang 1Tổng kết về từ vựng
A.Mục tiêu : Giúp HS.
- Nắm vững hơn và biết vận dụng những kiến thức về từ vựng đã học từ lớp 6 đến lớp 9
( từ đơn và từ phức , thành ngữ , nghĩa của từ , từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ )
- Nghiêm túc học tập
B Chuẩn bị : Thầy - Trò soạn bài
C Tiến trình dạy - học
1 ổn định (1')
2 Kiểm tra
3 Bài mới (40')
?Ôn lại khái niệm từ đơn , từ
phức ? phân biệt các loại từ phức ?
?Xác định từ ghép ,từ láy trong
sách giáo khoa ?
?Trong các từ láy đã cho , từ láy
náo có sự ‘giảm nghĩa ‘’từ láy nào
có sự ‘’tăng nghĩa ‘’so với nghĩa
của yếu tố đó ?
?Thành ngữ là gì ?
?Xác định thành ngữ , tục ngữ
trong các trường hơp.?
I.Từ đơn và từ phức 1.Khái niệm
Từ tiếng Việt
Từ đơn từ phức
Từ láy Từ ghép
2.-Từ ghép : Ngặt nghèo ,giam giữ ,bó buộc ,tươi
tốt ,bọt bèo,cỏ cây,đưa đón , nhường nhịn, rơi rụng , mong muốn
-Từ láy : Nho nhỏ , gật gù ,lạnh lùng , xa xôi , lấp lánh
3.
-Những từ láy có sự ‘'giảm nghĩa ‘’trăng trắng ,
đèm đẹp , nho nhỏ ,lành lạnh,xôm xốp -Những từ láy có sự ‘’tăng nghĩa ‘’ : Sạch sành sanh sát sàn sạt,nhấp nhô
II.Thành ngữ 1.Khái niệm thành ngữ : 2.Thành ngữ :b,d,e - Tục ngữ: a,c
-a: hoàn cảnh , môi trường xã hội có ảnh hưởng quan trọng đến tính cách , đạo đức con người
Trang 2?Giải thích các thành ngữ , tục ngữ
đó ?
?Tìm các thành ngữ theo yêu cầu ?
(GV cho thi giữa 2 dãy lớp mỗi dãy
tìm một đề tài )
?Thế nào là nghĩa của từ ?
?Chọc cách hiểu đúng trong các
những cách hiểu ?
?Chọn cách giải thích đúng ?
?Thế nào là từ nhiều nghĩa và các
hiện tượng chuyển nghĩa của từ ?
?Trong 2 câu thơ sau , từ ‘’hoa
‘’trong ‘’thềm hoa’’,’’lệ hoa’’được
dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa
chuyển , có thể coi đây là hiện
tượng chuyển nghĩa làm xuất hiện
từ nhiều nghĩa được không ?
vì sao ?
-b; Làm việc không đến nơi đến chốn , thiếu trách nhiệm
-c; Cách giữ gìn thức ăn với chó , nèo -d: Tham lam
-e: Sự thương cảm giả dối 3.Tìm thành ngữ
Có yếu tố chỉ động vật có yếu tố chỉ thực vật -Như chó với mèo - bãi bể nương dâu -Đầu voi đuôi chuột -bèo dạt mây trôi
-Như hổ về rừng - cắn rơm cắn cỏ -Miệng hùm gan sứa - cây cao bóng cả -Vuốt râu hùm - cây nhà lá vườn -Kiến bò chảo nóng - cưỡi ngựa xem hoa -Mỡ để miệng mèo -bẻ hành bẻ tỏi
III.Nghĩa của từ 1.Khái niệm 2.Cách hiểu đúng : a
3.Độ lượng :Tính từ
=>Cách giải thích đúng là : b (a: giải nghĩa cho DT)
IV Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ
1.Khái niệm 2.
*Từ “hoa “ trong “thềm hoa “.”lệ hoa “được dùng theo nghĩa chuyển
*Đây không thể coi là hiện tượng chuyển nghĩa làm xuất hiện từ nhiều nghĩa vì chỉ là nghĩa chuyển lâm thời , chưa làm thay đổi nghĩa của từ , chưa thể đưa
Trang 3vào từ điển
4.Củng cố - Hướng dẫn (4')
- Nắm nội dung bài
- Nhận xét giờ học Học sinh soạn bài tiếp theo
Tổng kết về từ vựng
**************
A.Mục tiêu : Giúp HS
1.Kiến thức :
- Nắm vững hơn và biết vận dụng những kiến thức về từ vựng đã học từ lớp 6 đến lớp 9
.( từ đồng âm , từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ,cấp độ khái quát của nghĩa từ vựng )
B Chuẩn bị :
Thầy – Trò soạn bài
C Các hoạt động dạy - học
1 ổn định (1')
2.Kiểm tra :
.3Bài mới (40')
?Thế nào là từ đồng âm ?
Phân biệt với từ nhiều nghĩa ?
?Trong 2 ví dụ ( SGK) trượng
hợp nào là hiện tượng nhiều
nghĩa , trường hợp nào là hiện
tượng đồng âm ?Giaỉ thích ?
V.Từ đồng âm 1.Khái niệm :
Từ đồng âm là những những từ có cách phát âm giống nhau nhưng nghĩa khác xa nhau
-Từ nhiều nghĩa :các từ có liên quan với nhau
2 a)Từ ‘’lá ‘’:Hiện tượng nhiều nghĩa ;
-Lá phổi :Nghĩa chuyển b)Từ ‘’đường ‘’ : Đồng âm -Đường 1 : Danh từ : con đường
- Đường 2: Danh từ : Chất giọng
VI Từ đồng nghĩa 1.Khái niệm
Trang 4?Thế nào là từ đồng nghĩa ?
?Chọn cách hiểu đúng ?
?Vì sao từ ‘’xuân’’có thể thay thế
cho từ ‘’tuổi ‘’?
?Thế nào là từ trái nghĩa ?
?Xác định các cặp từ có quan hệ
trái nghĩa ?
?Hoàn thiện sơ đồ thể hiện cấp độ
khái quát của nghĩa từ ngữ ?
?Vận dụng kiến thức về trường từ
vựng để phân tích sự độc đáo
trong cách dùng từ ?
-Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau , hoặc gần giống nhau
2 Chọn cách hiểu đúng : d
3 Từ ‘’xuân’’có thể thay thế cho từ ‘’tuổi ‘’.
- 1năm chỉ có 1 mùa xuân -> Tác dụng :+ Tránh lặp từ + Thể hiện tinh thần lạc quan của tác giả
VII Từ trái nghĩa 1.Khái niệm
- Từ trái nghĩa : Là những từ có nghĩa trái ngược nhau
2.Cặp từ có quan hệ trái nghĩa :Xấu - đẹp , xa – gần ,
(voi-chuột ) , rộng – hẹp,
3.* Sống – chết , chẵn –lẻ , chiến tranh- hoà bình
(thường không kết hợp với các phó từ chỉ mức độ : già - trẻ
Còn lại (thường kết hợp với các phó từ chỉ mức độ )
VIII Các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
-Học sinh hoạn thiện sơ đồ
IX Trường từ vựng 1.Khái niệm:
2.Tác giả dùng 2 từ cùng trường từ vựng là ‘’tắm ‘’và
‘’bể’’
->Góp phần tăng giá trị biểu cảm của câu nói , làm cho câu nói có sức tố cáo mạnh mẽ hơn
4.Củng cố -Hướng dẫn (4')
- Nắm nội dung bài
- Soạn bài tiếp theo