- Một từ có thể có một nghĩa hoặc nhiều nét nghĩa khác nhau?. Thế nào là hiện tượng chuyển loại của từ.. -Nghĩa gốc: là nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ sở để hình thành nghĩa khác.. ?Có t
Trang 1TỔNG KẾT TỪ VỰNG
(Từ đơn, từ phức, từ nhiều nghĩa)
I -Mục tiêu bài dạy:
1- Kiến thức:
-Củng cố những kiến thức đã học về từ vựng trong chương trình Ngữ văn THCS
từ đơn, từ phức, từ nhiều nghĩa
2-Kĩ năng:
-Rèn kĩ năng hệ thống hoá kiến thức đã học về từ đơn, từ phức, từ nhiều nghĩa
3-Thái độ:
-Giáo dục ý thức sử dụng từ trong khi nói và viết
II- Phương tiện thực hiện:
-Thầy: giáo án, sgk, bảng phụ, từ điển
-Trò:vở bài tập, vở viết, sgk
III- Cách thức tiến hành:
-Tổng hợp, nêu vấn đề, thảo luận nhóm
- Qui nạp
IV-Tiến trình bài dạy:
A-Tổ chức:
B-Kiểm tra: Kết hợp trong giờ.
C-Bài mới:
?Thế nào là từ đơn?
-Là từ chỉ có một tiếng
?Thế nào là từ phức?
-Là từ có từ 2 tiếng có nghĩa trở lên
-HS đọc bài tập 2 sgk
I- Từ đơn và từ phức.
1-Khái niệm:
*Từ đơn: là từ có một tiếng có nghĩa
VD: mưa, gió, nhà, cửa,
*Từ phức: là từ có từ 2 tiếng trở lên
VD: quần áo, đất đai, nhà cửa,,
2-Bài tập: phân biệt từ ghép, từ láy:
a-Từ ghép:
Trang 2?Phân biệt từ ghép từ láy?
- Từ ghép: ngặt nghèo
-Từ láy: nho nhỏ
-HS đọc bài 3
?Xác định từ láy giảm nghĩa?
- Nho nhỏ
?Từ láy tăng nghĩa ?
- Gập ghềnh
? Nêu khái niệm của thành ngữ?
- Là cụm từ cố định
-HS đọc bài tập 2/123
?Trong những tổ hợp từ sau đây, tổ hợp từ nào là
thành ngữ? Tổ hợp từ nào là tục ngữ?
- Thành ngữ: được voi đòi tiên
-Tục ngữ: chó treo mèo đậy
?Nhắc lại khái niệm nghĩa của từ?
-Là nội dung mà từ biểu thị
- HS đọc bài tập
? Chọn cách hiểu đúng trong các cách sau?
-Cách a hợp lí
- Ngặt nghèo, giam giữ, bó buộc, tươi tốt, bọt bèo, cỏ cây,rơi rụng, mong muốn
b-Từ láy:
- Nho nhỏ, gật gù, lạnh lùng, xa xôi, lấp lánh
3-Xác định từ láy giảm nghĩa và từ láy tăng nghĩa.
a-Giảm nghĩa: nho nhỏ, xanh xanh, đèm đẹp, lành lạnh
b- Tăng nghĩa: gập ghềnh, lổm ngổm, móm mém
II-Thành ngữ:
1- Khái niệm:
-Là cụm từ cố định, có nghĩa hoàn chỉnh
VD: mẹ tròn con vuông, mặt xanh nanh vàng, ba chìm bảy nổi
2-Bài tập:
a-Thành ngữ: đánh trống bỏ dùi, được voi đòi tiên, nước mắt cá sấu
b- Tục ngữ: gần mực thì đen, gần đèn thì rạng
-Chó treo mèo đậy
III-Nghĩa của từ:
1-Khái niệm:
- là nội dung mà từ biểu thị
2-Bài tập: chọn cách hiểu đúng.
-Cách a
Trang 3- Cách b chưa hợp lí.
- Cách c có sự nhầm lẫn giữa nghĩa gốc a và
nghĩa chuyển
- Cách d sai
-HS đọc bài 3: chọn cách giải thích đúng
+ Cách b đúng Vì dùng từ “rộng lượng” định
nghĩa cho từ “Độ lượng” Phần còn lại là cụ thể
hoá cho từ rộng lượng
+Cách giải thích a không hợp lí vì dùng danh từ
để định nghĩa tính từ
?Thế nào là từ nhiều nghĩa?
- Một từ có thể có một nghĩa hoặc nhiều nét
nghĩa khác nhau
+VD: chân:-chân người
-chân núi
? Thế nào là hiện tượng chuyển loại của từ?
-Thay đổi để tạo ra từ nhiều nghĩa
?Phân biệt nghĩa gốc và nghĩa chuyển?
-Nghĩa gốc: là nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ sở
để hình thành nghĩa khác
-Nghĩa chuyển
- HS đọc bài tập 2 sgk/124
? Từ “hoa” trong “thềm hoa” “ lệ hoa” được
dùng theo nghiĩa gốc hay nghĩa chuyển?
-Chuyển
?Có thể coi đây là hiện tượng chuyển nghĩa làm
xuất hiện từ nhiều nghĩa được không? Vì sao?
3-Bài tập 3:chọn cách giải thích
đúng
- Cách b
IV-Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển loại nghĩa của từ.
1- Khái niệm:
-Là một từ có thể có nhiều nghĩa
-Hiện tượng chuyển nghĩa của từ để tạo ra từ nhiều nghĩa
+ Nghĩa gốc: nghĩa ban đầu
+ Nghĩa chuyển: được hình thành trên
cơ sở nghĩa gốc
VD: Mùa xuân (1) là tết trồng cây Làm cho đất nước càng xuân(2).
xuân (1) là mùa xuân(gốc) xuân (2)là sự tươi trẻ của đất nước(chuyển)
2-Bài tập 2:
- Hoa: nghĩa chuyển (đẹp)
IV-Từ đồng âm.
Trang 4-Không.Vì nó chỉ là nghĩa lâm thời chưa được
cố định hoá trong từ “hoa” và chưa được chú
giải trong từ điển
?Thế nào là từ đồng âm?
-Giống nhau về âm thanh nhưng nghĩa khác xa
nhau
?Phân biệt với từ nhiều nghĩa?
-Từ nhiều nghĩa: một từ có chứa nhiều nét nghĩa
khác nhau
- HS đọc bài tập 2 (124)
?Xác định từ nhiều nghĩa và từ đồng âm?
1-Khái niệm:
- Từ đồng âm là từ giống nhau về âm thanh
VD: đường( ăn) với đường( đi)
-Từ nhiều nghĩa:
VD: chín :+làm chín thực phẩm +sự vật phát triển đến giai đoạn cuối.(chuối chín)
2-Bài tập:
a-Từ nhiều nghĩa Vì nghĩa của từ “lá
phổi” Có thể coi là kết quả chuyển
nghĩa của từ “lá” trong “lá xa cành”.
b- Có hiện tượng từ đồng âm, vì hai
từ “đường” có vỏ âm thanh giống
nhau nhưng ý nghĩa hoàn toàn khác nhau
D-Củng cố:
-Chúng ta đã ôn tập được những đơn vị kiến thức nào?
+Từ đơn, từ phức
+Thành ngữ
+Nghĩa của từ
+Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ
+Từ đồng âm
E-Hướng dẫn học bài:
-Về ôn tập toàn bộ kiến thức đã ôn tập
-Ôn tập tiếp những kiến thức sau:
+Từ trái nghĩa
+Từ đồng nghĩa
Trang 5+Cấp độ khái quát của từ ngữ.
+Trường từ vựng