Mục tiêu - Hiểu người kể chuyện là hình tượng ước lệ về người trần thuật trong tác phẩm truyện - Thấy được tác dụng của việc lựa chọn người kể chuyện trong một số tác phẩm đã học - Học
Trang 1NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
(Tự học có hướng dẫn)
I Mục tiêu
- Hiểu người kể chuyện là hình tượng ước lệ về người trần thuật trong tác phẩm truyện
- Thấy được tác dụng của việc lựa chọn người kể chuyện trong một số tác phẩm đã học
- Học sinh có thái độ đúng đắn khi sử dụng yếu tố này
1 Kiến thức
- Biết được thế nào là người kể chuyện, vai trò và mối quan hệ giữa người kể chuyện với ngôi kể trong văn bản tự sự
- Hiểu và nhận diện được thế nào là người kể chuyện, vai trò và mối quan hệ giữa người kể chuyện với ngôi kể trong văn bản tự sự
- Phân tích và nhận diện được thế nào là người kể chuyện, vai trò và mối quan hệ giữa người kể chuyện với ngôi kể trong văn bản tự sự
2 Kĩ năng.
- Rèn kĩ năng nhận diện và tập kết hợp các yếu tố này trong khi đọc văn cũng như viết văn
II Các kĩ năng sống được giáo dục trong bài
III Đồ dùng dạy học
1 GV: Bảng phụ.
2 HS: Xem trước và tập trả lời các câu hỏi SGK
IV Phương pháp
- Vấn đáp, động não, bình
- Kĩ thuật khăn trải bàn
V Các bước lên lớp
1 Ổn định tổ chức 1’
2 Kiểm tra bài cũ.3’
H : Người kể trong văn bản tự sự có những ngôi kể nào ?
TL: Người kể trong văn bản tự sự có những ngôi kể thứ nhất, thứ 2, thứ 3
3 Tiến trình tổ chức hoạt động dạy và học
Trang 2HĐ1 Khởi động.
H Thế nào là văn tự sự?
Ai cũng biết tự sự là kể lại sự việc,
thuật lại sự việc diễn ra ntn? Nhưng ai là
người kể chuyện? Người kể xuất hiện ở
ngôi nào, xưng là gì, có nghĩa là sự việc
ấy được nhìn nhận qua con mắt (điểm
nhìn) của ai? Người đó là người ntn,
người trong cuộc hay người ngoài cuộc?
Chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay
HĐ2 Hình thành kiến thức mới.
- Mục tiêu: Hiểu người kể chuyện là
hình tượng ước lệ về người trần thuật
trong tác phẩm truyện, thấy được tác
dụng của việc lựa chọn người kể chuyện
trong một số tác phẩm đã học
- Yêu cầu HS đọc bài tập
H Đoạn trích kể về ai và kể về sự việc
gì?
H Ai là người kể về các nhân vật và sự
việc trên ?
- Người kể dấu mặt
H Nêu các dấu hiệu cho ta biết ở đây
các nhân vật không phải là người kể
chuyện?
H Nếu là 1 trong 3 nhân vật trên thì
ngôi kể và lời văn phải thay đổi ntn ?
1’
24’
I Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
1 Bài tập
Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi
a Chuyện kể về cuộc chia tay giữa
3 người: ông hoạ sĩ già, cô kĩ sư, anh thanh niên
b Người kể dấu mặt (vô nhân xưng) Không xúât hiện trong câu chuyện vì thế cả 3 nhân vật trong đoạn văn đều trở thành đối tượng miêu tả một cách khách quan: “Anh thanh niên vừa vào, kêu lên,” “Cô
kĩ sư mặt đỏ ửng” “Bỗng, nhà hoạ sĩ già quay lại”
- Nếu người kể là 1 trong 3 nhân vật
Trang 3H Những câu: “Giọng cười nhưng đầy
tiếc rẻ” “những người con gái sắp xa ta
Biết bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta như
vậy” Là nhận xét của người nào? về ai
- GV: Câu nhận xét: “những người con
gái ” người kể chuyện như nhập vào
anh thanh niên để nói hộ suy nghĩ và
tình cảm của anh ta, nhưng vẫn là câu
trần thuật của người nói chuyện Câu nói
đó vang lên không chỉ nói hộ anh thanh
niên mà là tiếng lòng của rất nhiều
người trong tình huống đó Nếu đó là
câu nói trực tiếp của anh thanh niên thì
tính khái quát sẽ bị hạn chế rất nhiều
H* Nêu những căn cứ để có thể nhận
xét: Người kể ở đây dường như thấy hết
và biết tất mọi việc, mọi hành động, tâm
tư, tình cảm của các nhân vật ?
trên thì ngôi kể và lời văn phải thay đổi, hoặc là xưng “tôi”, hoặc là xưng tên 1 trong 3 nhân vật đó để
kể lại chuyện ( như thế người kể ở đây không xuất hiện và vô nhân xưng )
c
- Là nhận xét của người kể chuyện
về anh thanh niên và suy nghĩ của anh ta
d Căn cứ vào :
- Người kể chuyện: Không xuất hiện trong đoạn văn, ở bên ngoài quan sát, miêu tả, liên tưởng, tưởng tượng để “hoá thân” vào từng nhân vật (thật ra đây là vồn sống, sự từng trải và tái tưởng tượng tuyệt vời của nhà văn )
- Các đối tượng miêu tả một cách khách quan
- Người kể chuyện am hiểu tất cả mọi sự việc, hành động và những diễn biến nội tâm tinh tế của các nhân vật
Trang 4H* Qua tìm hiểu bài tập em có nhận xét
gì về vai trò của người kể chuyện trong
văn tự sự ?
- H/s đọc ghi nhớ
- GV nhấn mạnh
HĐ3 HD HS luyện tập.
- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức làm
được các bài tập
- Gọi HS đọc và nêu yêu cầu bài tập
- TLN – KT KTB - 5 phút
- Trình bày - Nhận xét - KL
15’
2 Ghi nhớ
- SGK/193
- Vai trß ngêi kÓ chuyÖn
II Luyện tập
Bài tập 1
Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi
a
- Người kể là nhân vật “tôi” (chú
bé, người trong cuộc, ngôi thứ nhất)
kể lại cuộc gặp gỡ cảm động với mẹ của mình sau những ngày xa cách
- Ưu điểm: Miêu tả được những diễn biến tâm lí sâu sắc, phức tạp, những tình cảm tinh tế, sinh động của nhân vật “tôi”
- Hạn chế: Không miêu tả được những diễn biến tâm lí của nhân vật người mẹ, tính khách quan không cao, lời văn trần thuật dễ nhàm chán, đơn điệu
4 Củng cố 1’
- GV chốt lại những đơn vị kiến thức cơ bản của tiết học
5 HD HS học bài 1’
- Xem lại cách giải bài tập và học ghi nhớ
- Chuẩn bị bài Ôn tập làm văn