Mục tiêu - Hiểu vai trò của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh - Tạo lập được văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật - Học sinh có ý thức sử dụng m
Trang 1SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I Mục tiêu
- Hiểu vai trò của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
- Tạo lập được văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
- Học sinh có ý thức sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh làm cho bài văn thuyết minh hay hơn Học sinh yêu quý môn học
*Trọng tâm kiến thức kĩ năng
1 Kiến thức
- HS biết được văn bản thuyết minh và cỏc phương phỏp thuyết minh thường dựng Vai trũ của cỏc biện phỏp nghệ thuật trong bài thuyết minh
- HS hiểu được văn bản thuyết minh và cỏc phương phỏp thuyết minh thường dựng Vai trũ của cỏc biện phỏp nghệ thuật trong bài thuyết minh
- HS phân tích được Văn bản thuyết minh và cỏc phương phỏp thuyết minh thường dựng Vai trũ của cỏc biện phỏp nghệ thuật trong bài thuyết minh
2 Kĩ năng
- HS biết được cỏc biện phỏp nghệ thuật được sử dụng trong cỏc văn bản thuyết minh Vận dụng cỏc biện phỏp nghệ thuật khi viết văn thuyết minh
- HS hiểu được cỏc biện phỏp nghệ thuật được sử dụng trong cỏc văn bản thuyết minh Vận dụng cỏc biện phỏp nghệ thuật khi viết văn thuyết minh
- HS phân tích được cỏc biện phỏp nghệ thuật được sử dụng trong cỏc văn bản thuyết minh Vận dụng cỏc biện phỏp nghệ thuật khi viết văn thuyết minh
II Các kĩ năng sống được giáo dục trong bài
III Đồ dùng dạy học
1 GV: Bảng phụ
2 HS: Đọc và trả lời trước những câu hỏi sách giáo khoa.
IV phương pháp
- Thuyết trình, vấn đáp, động não, cặp đôi
- TLN
V Các bước lên lớp
1 Ổn định (1’)
Trang 22 Kiểm tra (5’)
- Cho hs nhắc lại văn bản thuyết minh mà các em đã học ở lớp 8
H Em đã được học thuyết minh về vấn đề gì ?
TL: - Thuyết minh về một thể loại văn học
- Thuyết minh về một phương pháp (cách làm )
- Thuyết minh vè danh lam thắng cảnh
3.Tiến trình các hoạt động dạy học
Hoạt động 1 – Khởi động
Văn bản thuyết minh các em đã
được học tập, vận dụng trong chương
trình Ngữ văn lớp 8, lên lớp 9, các em
tiếp tục học làm kiểu văn bản này với
một số yêu cầu cao hơn như sử dụng
một số biện pháp nghệ thuật vào văn
bản thuyết minh, kết hợp thuyết minh
với miêu tả các biện pháp nghệ thuật và
miêu tả có tác dụng ntn chúng ta cùng
tìm hiểu bài hôm nay
HĐ2: Hình thành kiến thức mới
H.Văn bản thuyết minh là gì ?
- Là kiểu văn bản thông dụng trong mọi
lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri
thức khách quan về đặc điểm, tính chất,
nguyên nhân …của các hiện tượng và
sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng
phương thức trình bày, giới thiệu, giải
thích
H.Văn bản thuyết minh được viết ra
nhằm mục đích gì ?
- Cung cấp tri thức khách quan về
những sự, vật hiện tượng, vấn đề …
2’
18’ I Tìm hiểu việc sử dụng biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
1 Ôn tập văn bản thuyết minh
- Là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức khách quan về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân
Trang 3được chọn làm đối tượng để thuyết
minh
H Cho biết các phương pháp thuyết
minh thường gặp?
- Định nghĩa, ví dụ, liệt kê, dùng số liệu,
phân loại, so sánh
- Gọi 2 hs đọc văn bản “Hạ Long đá và
nước”
H Văn bản thuyết minh về vấn đề gì?
Vấn đề ấy có khó không? Tại sao?
- GV Chốt
H Để cho sinh động, ngoài những
phương pháp thuyết minh đã học, tác
giã còn sử dụng biện pháp nghệ thuật
nào?
- TL nhóm
- Đại diện nhóm trả lời
- Bổ sung => nhận xét => kết luận
H Nếu chỉ dùng phương pháp liệt kê
Hạ Long có nhiều nứơc, nhiều đảo,
nhiều hang động lạ lùng thì chưa nêu
đực sự kì lạ của Hạ Long Vậy tác giả
còn sử dụng những nghệ thuật nào?
- Bắt đầu bằng sự miêu tả sinh động:
2 Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
a Bài tập: Đọc văn bản “Hạ Long đá
và nước”
- Văn bản thuyết minh về sự kì lạ của
Hạ Long Đây là một vấn đề khó thuyết minh vì:
+ Đối tượng thuyết minh rất trừu tượng (giống như trí tuệ, tâm hồn, tình cảm, đạo đức…)
+ Ngoài việc thuyết minh về đối tượng, còn phải truyền được cảm xúc
và sự thích thú tới người đọc
- Ngoài các phương pháp thuyết minh
đã học tác giả còn sử dụng những biện pháp nghệ thuật như: Miêu tả, so sánh, liên tưởng …
Trang 4“Chính nước làm cho đá sống dậy; làm
cho đá vốn bất động và vô tri bỗng trở
nên linh hoạt, có thể động đến vô tận và
có tri giác, có tâm hồn
- Tác giả tưởng tượng, liên tưởng:
+ Nước tạo nên sự di chuyển và khả
năng di chuyển theo mọi cách tạo nên
sự thú vị của cảnh sắc
+ Tuỳ theo tốc độ, góc độ di chuyển của
du khách, tuỳ theo cả hướng ánh sáng
rọi vào các đảo đá, mà thiên nhiên tạo
nên thế giới sống động, biến hoá đến lạ
lùng
- Sau mỗi đổi thay góc độ quan sát, tốc
độ di chuyển, ánh sáng phản chiếu…là
sự miêu tả những biến đổi của hình ảnh
đảo đá, biến chúng từ những vật vô tri
thành vật sống động, có hồn
- Nhờ vào trí tưởng tượng phong phú,
cách sử dụng phương pháp nghệ thuật
GV gọi hs tìm thêm một số chi tiết khác
để khắc sâu được việc sử dụng các biện
pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết
minh
H* Em có nhận xét gì về tác dụng của
cách sử dụng các thủ pháp nghệ thuật
trong văn bản thuyết minh?
- Văn bản trở nên sinh động, hấp dẫn
H Ta cần sử dụng các biện pháp nghệ
thuật đó như thế nào trong văn bản
thuyết minh?
- Sử dụng nghệ thuật thích hợp, làm nổi
bật đặc điểm của đối tượng thuyết minh,
gây hứng thú cho người đọc
- Gọi 1 hs trình bày ghi nhớ
Trang 5HĐ3 : Hướng dẫn hs luyện tập
- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức giải
quyết được các bài tập
- Yêu cầu hs hoạt động nhóm theo các
câu hỏi sách giáo khoa
- Trả lời, nhận xét, kết luận
H*.Văn bản có tính chất thuyết minh
không? Vì sao?
- HS trả lời
- GV chốt
H Những phương pháp thuyết minh
nào đã được sử dụng ?
- HS trả lời, nhận xét
- GV chốt
H Bài thuyết minh này có nét gì đặc
biệt ?
- HS trả lời
- GV nhận xét, kl
H Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật
nào ?
- HS trả lời, nhận xét
- GV kl
H Các biện pháp nghệ thuật đó có tác
dụng gì ? Chúng có gây hứng thú và
làm nổi bật nội dung không ?
- HS trả lời
- Gọi hs đọc và nêu yêu cầu bài tập
H Nhận xét về biện pháp nghệ thuật
được sử dụng trong đoạn văn?
15’
3 Ghi nhớ
- SGK/ -
- Sử dụng nghệ thuật trong VB thuyết
minh
II Luyện tập Bài tập 1: Nhận xét văn bản Ngọc
Hoàng xử tội ruồi xanh
a
- Bài văn có tính chất thuyết minh vì
đã cung cấp cho người đọc những tri thức khách quan về loài ruồi
- Tính chất ấy được thể hiện ở những chi tiết:
+ Con là ruồi xanh…Ruồi giấm … + Bên ngoài…19 triệu tỷ con ruồi + Một mắt…trượt chân
- Những phương pháp thuyết minh được sử dụng: Giải thích, nêu số liệu,
so sánh … b
- Bài viết có nét đặc biệt như:
+ Về hình thức: Giống như văn bản tường thuật một phiên toà
+ Về cấu trúc: Giống như biên bản một cuộc tranh luận về mặt pháp lí
+ Về nội dung: Giống như một câu
Trang 6- HS nêu ý kiến, nhận xét
- GV chốt
chuyện kể về loài ruồi
- Tác giả đã sử dụng các biện pháp nghệ thuật như: Kể chuyện, miêu tả,
ẩn dụ, nhân hoá, có tình tiết
c Các biện pháp nghệ thuật có tác dụng, gây hứng thú cho bạn đọc nhỏ tuổi, vừa là truyện vui, vừa học thêm tri thức
Bài tập 2 Nhận xét về biện pháp NT
Đoạn văn nhằm nói về tập tính của chim cú dưới dạng một ngộ nhận (định kiến) thời thơ ấu, sau lớn lên đi học mới có dịp nhận thức lại sự nhầm lẫn
cũ Biện pháp nghệ thuật ở đây chính
là lấy ngộ nhận hồi nhỏ làm đầu mối câu chuyện
4 Củng cố: (2’)
- GV chốt lại những đơn vị kiến thức cơ bản
5 Hướng dẫn hs học bài: (2’)
- Xem lại cách giải các bài tập, học ghi nhớ
- Chuẩn bị tiết 5 Luyện tập – Thực hiện các yêu cầu luyện tập vào vở soạn