SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNGTiếp theo I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT Nắm được thêm hai cách quan trọng để phát triển của từ vựng tiếng Việt là tạo từ ngữ mới và mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài.. - Việ
Trang 1SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
(Tiếp theo)
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Nắm được thêm hai cách quan trọng để phát triển của từ vựng tiếng Việt là tạo từ ngữ mới
và mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Việc tạo từ ngữ mới
- Việc mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài
2 Kỹ năng:
- Nhận biết từ ngữ mới được tạo ra và những từ ngữ mượn của tiếng nước ngoài
- Sử dụng từ ngữ mượn tiếng nước ngoài phù hợp
III – CHUẨN BỊ
1.Gv: Bảng phụ - Từ điển T.V
2.Hs: Đọc và chuẩn bị bài
IV- TỔ CHỨC DẠY HỌC
1.Ổn định lớp
2.Kiểm tra bài cũ
? Có những phương thức nào thường dùng để phát triển nghĩa của từ vựng?
? Làm BT 4-5
3.Bài mới
Hoạt động 1: Khởi động
Sự phát triển từ vựng không chỉ dừng lại ở mặt nghĩa mà còn ở sự p triển số lượng các từ Đó là nội dung bài học này
Hoạt động 2: Tìm hiểu việc
tạo từ mới
- HS đọc ví dụ 1:
- GV ghi những từ đó lên bảng
- Yêu cầu tạo từ mới (thuật
I Tạo từ ngữ mới
1
- điện thoại di động: điện thoại vô tuyến nhỏ mang theo người, được sử dụng trong vùng phủ sóng của
cơ sở cho thuê bao
Trang 2ngữ mới từ ngữ đã cho )
- Hỏi: Hiểu nghĩa mỗi cụm từ
như thế nào?
- Trong tiếng việt có những từ
được cấu tạo theo mô hình
x+tặc như "không tặc, hải tặc"
hãy tìm những từ ngữ mới
xuất hiện cấu tạo theo mô hình
đó
Hoạt động 3: GV gợi dẫn hs
thực hiện các yêu cầu của
SGK
- Xác định các từ Hán việt
trong hai đoạn trích a, b?
- Tìm những từ biểu thị các
khái niệm a, b?
- Kinh tế trí thức: nền kinh tế chủ yếu dựa vào việc sản xuất, lưu thông, phân phối các sản phẩm có hàm lượng tri thức cao
- Đặc khu kinh tế: khu vực dành riêng để thu hút vốn
và công nghệ nước ngoài, với những chính sách ưu đãi
- Sở hữu trí tuệ: quyền sở hữu đối với sản phẩm do hoạt động trí tuệ mang lại, được pháp luật bảo hộ như quyền tác giả, quyền đối với sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp…
2
- Lâm tặc: kẻ cướp tài nguyên rừng
- Tin tặc: kẻ dùng kĩ thuật thâm nhập trái phép vào
dữ liệu trên máy tính của người khác để khai thác hoặc phá hoại
- Gian tặc: những kẻ gian manh, trộm cắp (bất lương)
- Gia tặc: kẻ cắp trong nhà (rất khó phòng bị kẻ cắp trong nhà)
- Nghịch tặc: kẻ phản bội làm giặc
3 Kết luận1: Tạo thêm từ ngữ mới làm cho vốn từ tăng lên là một hình thức phát triển của từ vựng
II Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài.
1 Tìm những từ Hán Việt trong hai đoạn trích
a Thanh minh, lễ, tiết, tảo mộ, hội, đạp thanh, yến anh,
bộ hành, xuân, tài tử, giai nhân
b bạc mệnh, duyên, phận, thần linh, chứng giám, thiếp, đoan trang, tiết trinh bạch, ngọc
2 Tiếng Việt dùng những từ để chỉ những khái niệm sau:
a Bệnh mất khả năng miễn dịch, gây tử vong: AIDS, đọc là "ết"
b Nghiên cứu một cách có hệ thống những điều kiện
để tiêu thụ hàng hóa (chẳng hạn nghiên cứu nhu cầu,
Trang 3- Gọi hs đọc phần ghi nhớ
trong sgk
Hoạt động 4:Luyện tập
- Làm theo nhóm tại chỗ, giáo
viên tổ chức báo cáo kết
quả=> sửa chữa, kết luận
Bài 2: Chia hai nhóm bài 2
(3-4 nhóm) Mỗi nhóm từ 2 từ,
thi nhanh trong 3 phút lên
bảng
GV sửa chữa cách giải nghĩa
khen thưởng đội làm nhanh
Bài 3: Chia 2 cột cho 2 em lên
điền vào cột như bên
Bài 4: Thảo luận: Ngôn ngữ
của một đất nước từ vựng cần
thay đổi=> phù hợp với sự
phát triển
thị hiếu của khách hàng…): Ma-két-tinh
- Những từ này mượn của tiếng Anh
3 Kết luận 2: Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài cũng là một cách để phát triển từ vựng tiếng việt Bộ phận từ mượn quan trọng nhất trong tiếng việt là từ mượn tiếng Hán
III Luyện tập:
1 Bài 1:
X+ trường (chiến trường, công trường….) X+ hóa (cơ giới hóa )
X+ điện tử (thư điện tử, giáo dục điện tử…)
Bài 2: 5 từ mới gần đây
- Bàn tay vàng, bàn tay tài giỏi, hiếm có trong việc thực hiện một thao tác lao động và kinh tế nhất định
- Cầu truyền hình
- Cơm bụi: cơm giá rẻ, trong quán nhỏ
- Công nghệ cao…
- Công viên nước
- Đường cao tốc
Bài 3:
Mượn từ tiếng Hán Mãng xà Biên phòng Than ô, nô lệ
Tô thuế, phi án Phê bình, ca sĩ
Từ mượn ngôn ngữ Âu
xà phòng
ô tô
ra đi ô
cà phê
ca nô
Trang 44.Củng cố:
- Đọc một đoạn văn, thơ đã học trong đó có dùng từ mượn
5 Hướng dẫn học ở nhà:
- Sưu tầm 5 từ gốc Âu, 10 từ Hán Việt
- Nắm vững đặc điểm phát triển từ vựng Tiếng Việt Đọc thêm
- Chuẩn bị: Truyện Kiều của Nguyễn Du