CẢNH NGÀY XUÂNTrích Truyện Kiều- Nguyễn Du I- Mục tiêu bài dạy : 1- Kiến thức: - Giúp hs nắm được nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên của Nguyễn Du, kết hợp tả, gợi, sử dụng từ ngữ, hình ản
Trang 1CẢNH NGÀY XUÂN
(Trích Truyện Kiều- Nguyễn Du) I- Mục tiêu bài dạy :
1- Kiến thức:
- Giúp hs nắm được nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên của Nguyễn Du, kết hợp tả, gợi, sử dụng từ ngữ, hình ảnh giàu chất tạo hình để tả ngày cuối xuân với những đặc điểm riêng Qua cảnh vật phần nào nói lên tâm trạng nhân vật
2-Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát và tưởng tượng trong khi làm văn miêu tả, phân tích hình ảnh giàu chất tạo hình để tả cảnh
3-Thái độ:
- Giáo dục ý thức trân trọng vẻ đẹp con người, thiên nhiên,và bảo vệ nó
II- Phương tiện thực hiện:
- Thầy : giáo án, sgk, Truyện Kiều, bảng phụ
- Trò: vở soạn, sgk, vở ghi
III-Cách thức tiến hành:
-Nêu vấn đề, thảo luận
- Phân tích, bình giảng
IV-Tiến trình bài dạy:
A- Tổ chức:
B- Kiểm tra:
? Đọc thuộc lòng đoạn trích “Chị em Thuý Kiều”.Nêu nội dung và nghệ thuật tiêu biểu?
? Phân tích vẻ đẹp của Thuý Kiều để thấy được nghệ thuật miêu tả nhân vật của Nguyễn Du?
C- Bài mới:
- GV hướng dẫn đọc:đọc chậm, khoan thai, tình
cảm trong sáng
? Nêu vị trí đoạn trích?
I- Đọc –tìm hiểu chú thích.
1- Đọc.
2-Chú thích:
*Vị trí đoạn trích: phần I tác phẩm từ
Trang 2- Phần I
?Giải thích 1 số từ sau?
+ thiều quang:ánh sáng đẹp, ý nói có 90 ngày
trong mùa xuân thì đã 60 ngày trôi qua sang
tháng 3
+Thanh minh: tết đầu tháng 3
+đạp thanh: giẫm lên cỏ xanh
+yến anh: chim én chim oanh
=>ví cảnh từng đoàn người nhộn nhịp đi chơi
xuân
? Xác định kiểu văn bản và phương thức biểu
đạt?
+Truyện thơ, tự sự ,miêu tả
?Tìm bố cục đoạn trích? (bảng phụ)
+ 3 phần:
- 4 câu đầu:khung cảnh ngày xuân
- 8 câu tiếp: khung cảnh lễ hội đạp thanh
- 6 câu cuối:cảnh chị em Kiều du xuân trở về
? Em có nhận xét gì về bố cục?
- Học sinh đọc 4 câu đầu
? Hình ảnh “ con én đưa thoi” gợi cho em liên
tưởng điều gì về thời gian và cảm xúc?
+Thời gian của mùa xuân vui tươi trôi nhanh
quá
?Hai câu thơ sau gợi cho em cảm xúc gì?
“ Cỏ non
câu 39 đến 56
* Từ khó:
+ thiều quang: ánh sáng đẹp
+thanh minh +đạp thanh +yến anh
II- Tìm hiểu văn bản 1-Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt.
- Truyện thơ, tự sự, miêu tả
2- Bố cục:
3 phần:
- 4 câu đầu
- 8 câu tiếp
- 6 câu cuối
=>theo trình tự không gian thời gian
3- Phân tích:
a- Khung cảnh ngày xuân:
- Con én đưa thoi:ẩn dụ, nhân hoá chỉ thời gian trôi nhanh, ngày xuân vui tươi trôi đi rất nhanh
-> Gợi cảm giác nuối tiếc -Thiều quang: ánh sáng đẹp -Chín chục đã ngoài sáu mươi: sang tháng ba (qua sáu mươi ngày)
- Hai câu thơ:
Trang 3bông hoa”
+không gian: tận chân trời
+ hình ảnh: cỏ non
+màu sắc: xanh, trắng
-Từ ngữ giàu tính tạo hình làm nổi bật bức
tranh thiên nhiên tuyệt đẹp
=>cảm giác trẻ trung trong sáng
- HS đọc tiếp 8 câu tiếp
? Cảnh lễ hội mùa xuân được miêu tả như thế
nào?
+Lễ tảo mộ
+Cảnh du xuân
?Cảnh người du xuân được miêu tả qua những
từ ngữ nào?
+ Gần xa, nô nức, yến anh, dập dìu, sắm sửa
(Người đi lễ hội vừa đi vừa rắc tiền để cúng
những linh hồn đã khuất Đó là truyền thống
văn hoá tâm linh của các dân tộc phương đông,
một trong những phong tục cổ truyền lâu đời
mang tính chất mê tín lạc hậu.)
+tài tử, giai nhân, yến anh
=> những trai thanh gái lịch đi lễ hội
- HS đọc 6 câu cuối:
? Cảnh chị em Kiều trở về được miêu tả như
thế nào?
“ Cỏ non xanh
bông hoa”
=> bức hoạ tuyệt tác về cảnh vật là sự đan xen giữa màu xanh của cỏ non bát ngát với màu trắng của hoa lê gợi lên cảm giác mênh mông, trong sáng, trẻ trung, nhẹ nhàng mà thanh khiết
b- Cảnh lễ hội ngày xuân.
- Tiết thanh minh 3/3 + lễ tảo mộ: viếng mộ,sửa sang, thắp hương mộ cho người thân
+Hội đạp thanh: du xuân nơi đồng quê
- Các từ ngữ:
+ Gần xa, nô nức, yến anh, dập dìu,sắm sửa, ngổn ngang
=> từ láy,từ ghép diễn tả không khí lễ hội đông vui, rộn ràng, náo nức
+Tài tử, yến anh, giai nhân => ẩn dụ diễn tả những trai thanh gái lịch dáng điệu khoan thai, ung dung thanh trong
lễ hội
c- Cảnh ba chị em trở về:
- Tà tà: chiều buông xuống
- Thơ thẩn: lưu luyến
- Phong cảnh: thanh thanh, dòng suối như chiếc cầu bé bắc ngang
- Nao nao: tâm trạng hơi buồn của chị
Trang 4+Sau buổi lễ hội hoà với dòng người chậm
rãi,trên đường về, chị em Kiều không có gì
phải vội Nao nao cũng chính là tâm trạng hơi
buồn của chị em Kiều
? Em hình dung như thế nào về bức tranh xuân
qua đoạn trích?
+ Hs đọc ghi nhớ sgk/87
? Nhắc lại nội dung và nghệ thuật?
- Đáp án:D
em Kiều
=> Từ láy diễn tả chị em Kiều ra về trong buổi chiều xuân thật yểu điệu thướt tha
* Ghi nhớ sgk/87
4- Tổng kết:
a- Nội dung: tả cảnh mùa xuân để gợi
lên tâm trạng nuối tiếc vẻ đẹp của ngày xuân
b- Nghệ thuật: sử dụng từ láy, bút pháp
miêu tả giàu chất tạo hình
III- Luyện tập:
1- Bài tập 1: Nhận xét nào sau đây
đúng với nội dung đoạn trích?
A-Tả vẻ đẹp của chị em Kiều
B-Tả chị em Kiều đi chơi xuân
C-Tả mọi người đi lễ hội trong tiết thanh minh
D-Tả cảnh thiên nhiên mùa xuân
D- Củng cố:
- Gọi hs đọc ghi nhớ sgk
- Thảo luận nhóm câu hỏi sau: Thiên nhiên trong Truyện Kiều được coi như một nhân vật Em
có ý kiến gì không?
+Thiên nhiên đổi mùa
+Thiên nhiên như một nhân vật lặng lẽ, kín đáo nhưng không mấy khi vắng mặt
E- Hướng dẫn học bài:
- Học thuộc lòng đoạn thơ
-Phân tích vẻ đẹp thiên nhiên trong tiết thanh minh
- Soạn “ Mã Giám Sinh mua Kiều”
+Tìm bố cục + Tìm chủ đề