Sinh trưởng trong một gia đình đại quý tộc, nhiều đời làm quan và có truyền thống văn học.. Nguyễn Du sinh ra trong một gia tộc quyền quý, từ nhỏ đã được giáo dục bài bản, lại nhiều năm
Trang 1Giới thiệu tác giả Nguyễn Du và tác phẩmTruyện Kiều
NGUYỄN DU (1765 -1820), tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên, quê ở Tiên Điền, Nghi Xuân – Hà Tĩnh Sinh trưởng trong một gia đình đại quý tộc, nhiều đời làm quan và có truyền thống văn học Cha là Nguyễn Nhiễm, đỗ tiến sĩ, làm quan đến chức Tể tướng
Ông sống trong giai đoạn thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX là giai đoạn lịch sử đầy biến động, đỉnh cao là cuộc khởi nghĩa Tây Sơn Nguyễn Du lưu lạc nhiều năm trên đất Bắc rồi về quê ở ẩn
Cuộc đời Nguyễn Di trải qua nhiều thăng trầm trong một giai đoạn lịch sử biến động dữ dội nhất Từ một cậu ấm, Nguyễn Du sớm phải mồ côi cha mẹ, sống lang bạc khắp nơi, chịu không biết bao nhiều khổ cực Cuộc đời làm quan của ông cũng không suông sẻ Lúc đầu, ông cùng cha làm quan dưới triều Lê Khi khởi nghĩa Tây Sơn nổ ra, ông bị bắt, được tha và sống lẩn trốn khắp nơi Khi nhà Nguyễn phục hưng, Nguyễn Du miễn cưỡng ra làm quan Được nhà vua tin tưởng, nhiều lần cử đi xứ Trung Quốc
Nguyễn Du là một người bất đắc chí Ông luôn muốn làm quan giúp đời nhưng lại sinh ra ngay thời đại rối loạn, chế độ phong kiến suy tàn Phong trào Tây Sơn nổ ra càng khiến những mâu thuẫn trong tu tưởng của Nguyễn Du bùng phát Ông nhận
rõ sự mục nát của triều đình nhà Lê, nhà Nguyễn, nhận rõ sự tích cực và tiến bộ của phong trào Tây Sơn của anh em Nguyễn huệ Thế nhưng, với sự ràng buộc của
tư tưởng trung quân trong xã hội phong kiến không cho phép ông có những hành động bứt phá Bởi thế, dù làm quan triều Nguyễn, được nhà vua tin cẩn, ông cũng không mất mặn mà
Tài năng văn học lỗi lạc, phi thường:
Trang 2Nguyễn Du sinh ra trong một gia tộc quyền quý, từ nhỏ đã được giáo dục bài bản, lại nhiều năm sống trong nhân dân nên có kiến thức sâu rộng, am hiểu văn hóa dân tộc và văn chương Trung Quốc
Cuộc đời từng trải, tiếp xúc nhiều nên ông thông cảm với mọi đau khổ của nhân dân Từ những số phận trong đời sống, những tâm tư chắt lọc, Nguyễn Du gửi gắm tất cả vào trong tác phẩm của mình Có thể nói, tác phẩm của Nguyễn Du chính là tiếng nói của con người đau khổ, bị đè nén trong xã hội phong kiến nước ta thế kỉ
18 Nguyễn Du xứng đáng là thiên tài văn học, là nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn, là danh nhân văn hóa có đóng góp to lớn cho sự phát triển của văn học dân tộc
Tác phẩm truyện Kiều:
Truyện Kiều nguyên bản có tên là Đoạn trường tân thanh Do cách gọi của dân gian theo tên của nhân vật chính là Thúy Kiều nên mới có tên là Truyện Kiều còn được lưu truyền cho tới ngày nay Truyện gồm 3254 dòng thơ lục bát
Giá trị nội dung:
Giá trị hiện thực:
Lên án, tố cáo xã hội bất công với những thế lực xấu xa, tàn bạo(bọn buôn người, tham quan ô lại, thế lực đồng tiền) đẩy con người đến bước đường cùng
Giá trị nhân đạo:
Trang 3Là tiếng nói thương cảm trước số phận con người Khẳng định và đề cao tài năng, nhân phẩm và những khát vọng chân chính của con người như quyền sống, tự do, công lí, tình yêu, hạnh phúc
Giá trị nghệ thuật:
Ngôn ngữ dân tộc và thể thơ lục bát đạt đến đỉnh cao Nghệ thuật tự sự phát triển vượt bậc từ nghệ thuật dẫn truyện đến nghệ thuật miêu tả thiên nhiên, khắc họa tính cách và miêu tả tâm lí nhân vật
Những đoạn trích Truyện Kiều được học ở THCS:
Trong chương trình Ngữ văn lớp 9, học sinh được học 3 đoạn thơ: Chị em Thúy Kiều; Cảnh ngày xuân; Kiều ở lầu Ngưng Bích Hai đoạn trích: Mã Giám Sinh mua Kiều và Kiều báo ân báo oán là phần đọc thêm
Đoạn thở Chị em Thúy Kiều sử dụng bút pháp ước lệ, lấy vẻ đẹp của thiên nhiên
để gợi tả vẻ đẹp của con người, khắc họa rõ nét chân dung chị em Thúy Kiều Ca ngợi vẻ đẹp, tài năng của con người và dự cảm về kiếp người tài hoa bạc mệnh là biểu hiện của cảm hứng nhân văn ở Nguyễn Du
Đoạn thơ Cảnh ngày xuân là bức tranh thiên nhiên, tơi đẹp, trong sáng gợi lên qua
từ ngữ bút pháp miêu tả giàu chất tạo hình của Nguyễn Du
Đoạn thơ Kiều ở lầu Ngưng Bích là một trong những đoạn miêu tả nội tâm nhân vật thành công nhất trong Truyện Kiều, đặc biệt là bằng bút pháp tả cảnh ngụ tình
Trang 4Đoạn thơ cho thấy cảnh ngộ cô đơn, buồn tủi và tấm lòng chung thủy, hiếu thảo của Kiều
Ở đoạn thơ Mã Giám Sinh mua Kiều, bằng việc miêu tả ngoại hình, cử chỉ và ngôn ngữ đối thoại để khắc họa tính cách nhân vật, tác giả đã bóc trần bản chất xấu xa,
đê tiện của Mã Giám Sinhl; qua đó lên án những thế lực tàn bạo chà đạp lên nhan sắc và nhân phẩm của người phụ nữ
Đoạn thơ Thúy Kiều báo ân báo oán làm nổi bật tính cách nhân vật Thúy Kiều và Họan Thư qua ngôn ngữ đối thoại Đoạn thơ thể hiện ước mơ công lí chính nghĩa theo quan điểm của quần chúng nhân dân: con người bị áp bức đau khổ vùng lên cầm cán cân công lí “Ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác”