LỤC VÂN TIÊN CỨU KỀU NGUYỆT NGATrích Truyện Lục Vân Tiên Nguyễn Đình Chiểu I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Hiểu và lí giải được vị trí của tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên và đóng góp của Nguyễn Đình
Trang 1LỤC VÂN TIÊN CỨU KỀU NGUYỆT NGA
(Trích Truyện Lục Vân Tiên)
Nguyễn Đình Chiểu
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu và lí giải được vị trí của tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên và đóng góp của Nguyễn
Đình Chiểu cho kho tàng văn học dân tộc
- Nắm được giá trị nội dung và nghệ thuật của một đoạn trích trong tác phẩm Truyện Lục
Vân Tiên.
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Nguyễn Đình Chiểu và tác phẩm Truyện Lục Vân
Tiên.
- Thể loại thơ lục bát truyền thống của dân tộc qua tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên.
- Những hiểu biết bước đầu về nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm Truyện Lục
Vân Tiên.
- Khát vọng cứu người, giúp đời của tác giả và phẩm chất của hai nhân vật Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga,
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu một đoạn trích truyện thơ
- Nhận diện và hiểu được tác dụng của các từ địa phương Nam Bộ được sử dụng trong đoạn trích
- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng nhân vật lí tưởng theo quan niệm đạo đức mà Nguyễn Đình Chiểu đã khắc hoạ trong đoạn trích
III CHUẨN BỊ
1 GV : Tác phẩm : Lục Vân Tiên
Tranh , ảnh minh hoạ
2 HS : soạn bài
IV TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? Đọc thuộc lòng đoạn trích "Kiều ở lầu Ngưng Bích" và nêu ND chính ?
Trang 2? Phân tích 8 câu cuối của đ trích để thấy được bút pháp tả cảnh ngụ tình
đặc sắc của N Du ?
3 Bài mới
Hoạt động 1 : Khởi động
Không chỉ là nhà thơ nổi tiếng khắp lục tỉnh Nam Bộ, ông còn là thầy giáo, thầy thuốc và là nhà yêu nước lớn cuối TK 19 Hôm nay các em sẽ được tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của ông
Hoạt động 1.Đọc- Tìm hiểu chung
? Nêu những nét lớn nhất về cuộc đời và
sự nghiệp văn thơ của nhà thơ Nguyễn
Đình Chiểu?
- Bao bất hạnh ập đến, đầy nghiệt ngã
nhưng ông không gục ngã trước số
phận ông vẫn ngẩng cao đầu và sốngcó
ích đến hơi thở cuối cùng…ở cương vị
nào ông cũng LĐ hết mình và nêu
gương sáng cho đời
? Nhưng trong hoàn cảnh đen tối ấy,
NĐC đã có những suy nghĩ và hành
động như thế nào?
- Tỉnh trưởng Bến Tre đến thăm ông , có
nhã ý mời ông cộng tác và hưởng lương
bổng nhưng ông kiên quyết từ chối Bản
thân gđ ông đã di dời đến nhiều nơi sinh
sống, từ khi giặc bắt đầu chiếm 3 tỉnh
miền tây bởi không muốn sống trong
vùng địch chiếm
? Sự nghiệp thơ văn của Nguyễn Đình
Chiểu có những tác phẩm tiêu biểu
nào ?
I.Đọc- Tìm hiểu chung
1 T á c giả Nguyễn Đì nh Chiểu ( 1822-1888)
a Cuộc đời :
- Quê nội Thừa Thiên, Huế, quê ngoại ở Gia Định
- Cuộc đời đầy đau khổ và bất hạnh: đỗ
tú tài ở Gia định năm 1843 Chưa kịp thi tiếp thì mẹ mất, ốm nặng, bị mù, bị bội hôn
- Nghị lực phi thường, cống hiến và gánh vác nhiều trọng trách:
+ thầy thuốc + thầy giáo +Cùng các lãnh tụ nghĩa quân (Trương Định, Phan Tòng) bàn mưu kế chống Pháp
- Sáng tác nhiều thơ văn khích lệ tinh thần yêu nước, chiến đấu của nhân dân Nam Bộ
- Khí tiết cao cả, không khuất phục trước bất kì một thủ đoạn dụ dỗ, mua chuộc nào của giặc
b Sự nghiệp th ơ v ă n bất hủ : toàn bộ viết bằng chữ Nôm:
Trang 3? Nêu những hiểu biết của em về tác
phẩm LV ?
? Với truyện tuyên truyền đạo lí thì
kiểu kết cấu này có ý nghĩa gì ?
Cho học sinh ghi tóm tắt theo 4 ý sau:
HS lần lượt tóm tắt nội dug theo sgk
? Truyện "LVT" được viết ra nhằm mục
- Truyện thơ Lục Vân Tiên, Ngư Tiều y thuật vấn đáp, Dương Từ - Hà Mậu(giai đoạn 1)
- Văn Tế nghĩa sĩ Cần giuộc, Văn tế Trương Đinh, nhiều bài thơ khác.(giai đoạn 2)
=> Là nhà thơ, nhà văn tiêu biểu nhất Miền Nam cuối thế kỉ 19 với quan niệm
« văn dĩ tải đạo » => dẫn đầu cho phong trào thơ văn yêu nước cận đại Nam Bộ
2 T á c phẩm
- Hoàn cảnh sáng tác: khoảng 50 năm đầu của TK 19 (1850),
- Kết cấu: Truyện thơ Nôm được kết cấu theo kiểu truyền thống của loại truyện phương Đông, theo từng ch ươ ng hồi, xoay quanh diễn biến cuộc đ ời của
c á c nh â n vật ch í nh
- Truyện dài 2082 câu thơ lục bát và được lưu truyền rộng rãi khắp lục tỉnh
và miền nam Trung Bộ dưới nhiều hình thức: nói thơ, kể chuyện, hát LVT… và lan rộng ảnh hưởng ra toàn quốc
3 T ó m tắt :
- LVT đánh cướp cứu KNN
- VT gặp nạn được thần và người cứu giúp
- NN gặp nạn được phật và dân cứu
- LVT và KNN gặp lại được nhau sống hạnh phúc
4 Gi á trị của t á c phẩm:
a Nội dung
* Hiện thực :
- Vạch trần cái xấu và cái ác trong xã hội
Trang 4đích gì?
(Truyền dậy đạo lí làm người)
? Tại sao có thể coi tác phẩm này có
tính chất tự truyện ?
- c/đ LVT …
- Nghị lực sống cao cả, sống có
ích
? Em có nhận xét gì về nội dung của
truyện so với ND truyện cổ tích ?
HS đọc
GV sơ lược vị trí và h/c hiện tại của
LVT
? Căn cứ nội dung đ, trích, có thể chia
làm mấy phần ?ND từng phần ?
Hoạt động 2 Tìm hiểu đoạn trích
"LVTCKNN"
* Nhân đạo:
- Đề cao đạo đức nhân dân
+ Đề cao tinh thần nghĩa hiệp + Xem trọng tình nghĩa sâu nặng, cao thượng giữa con người với con người + Thể hiện khát vọng của nhân dân hướng tới lẽ công bằng và những điều tốt đẹp trong cuộc đời
=> Ở thời đại đó, chế độ phong kiến khủng hoảng nghiêm trọng, kỉ cương trật tự xã hội lỏng lẻo, đạo đức suy vi, một tác phẩm như thế đã đáp ứng nguyện vọng của nhân dân, nên ngay từ lúc mới ra đời, truyện LVT đã được nhân dân Nam Bộ tiếp nhận nồng nhiệt
b Nghệ thuật
- Truyện kể bằng thơ mang tính chất dân gian rõ rệt như một câu chuyện cổ tích
- Chú trọng đến diễn biến, hành động của nhân vật, ít miêu tả tâm trạng
- Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị
- Truyện mang phong cách Nam Bộ rõ rệt
II Tìm hiểu đoạn trích "LVTCKNN"
1.Vị trí đoạn trích:
Phần đầu truyện, từ câu 123-180
2 Giải nghĩa từ khó (chú thích sgk)
3 Bố cục: 2 phần
- LVT đánh tan bạn cướp, tiêu diệt tên cầm đầu Phong Lai
- Cuộc trò chuyện giữa LVT với KNN sau trận đánh (đoạn còn lại)
4.Củng cố:
Trang 5Tham khảo: Cuộc đời NĐC- LVT truyện – NXB KHXH-1994 5.Hướng dẫn học bài
- Học thuộc lòng và phân tích hình ảnh LVT và KNN trong đ thơ
===============================
Trang 6
LỤC VÂN TIÊN CỨU KỀU NGUYỆT NGA
(Trích Truyện Lục Vân Tiên)
Nguyễn Đình Chiểu
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu và lí giải được vị trí của tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên và đóng góp của Nguyễn
Đình Chiểu cho kho tàng văn học dân tộc
- Nắm được giá trị nội dung và nghệ thuật của một đoạn trích trong tác phẩm Truyện Lục
Vân Tiên.
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Nguyễn Đình Chiểu và tác phẩm Truyện Lục Vân
Tiên.
- Thể loại thơ lục bát truyền thống của dân tộc qua tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên.
- Những hiểu biết bước đầu về nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm Truyện Lục
Vân Tiên.
- Khát vọng cứu người, giúp đời của tác giả và phẩm chất của hai nhân vật Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga,
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu một đoạn trích truyện thơ
- Nhận diện và hiểu được tác dụng của các từ địa phương Nam Bộ được sử dụng trong đoạn trích
- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng nhân vật lí tưởng theo quan niệm đạo đức mà Nguyễn Đình Chiểu đã khắc hoạ trong đoạn trích
III CHUẨN BỊ
1 GV : Tác phẩm : Lục Vân Tiên
Tranh , ảnh minh hoạ
2 HS : soạn bài
IV TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
Trang 7? Những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp thơ văn của NĐC.
? Tóm tắt truyện Lục Vân Tiên của NĐC ?
3 Bài mới
Hoạt động 1 : Khởi động
Là n.v thể hiện tư tưởng của tác phẩm, LVT được xây dựng trong nhiều tình huống để thể hiện tình cảm và mơ ước khát vọng của tác giả Nd đ triíc này là một tiiìnhhuống như thế
Hoạt động 3 Đọc tìm hiểu chi tiết
? Hình ảnh LVT đánh cướp được tập
trung miêu tả ở những câu thơ nào?
?
? Cách miêu tả, so sánh với những
nhân vật trong truyện cổ Trung Hoa,
trong truyện cổ dân gian có ý nghĩa
gì?
- Hình ảnh VT tả đột hữu xông giữa
vòng vây của lũ cướp được miêu tả
thật đẹp:
+ Cách đánh giặc công khai, đàng
hoàng, quang minh, chính đại sánh
ngang với các anh hùng hảo hán :
Triệu Tử Long
? Kết quả của tận đánh không cân sức
ấy?
+ Trận đánh diễn ra nhanh chóng, bất
ngờ như trong truyện cổ tích…
? Qua đó, ta thấy LVT là một con
người như thế nào?
?Nhận xét về hành động, thái độ ứng
xử của VT với hai cô gái ?
II Đọc tìm hiểu chi tiết(tiếp)
1 Nh â n vật LVT:
a LVT đá nh c ư ớp:
- Vân Tiên: bẻ cây …xông vô…
tả đột hữu xông- Triệu Tử
So sánh, làm nổi bật h/đ mạnh mẽ, vẻ đẹp của 1 dũng tướng anh hùng, sẵn sàng cứu giúp người nguy nghĩa hiệp
Kết quả: - lâu la …vỡ tan
- Phong Lai thác rày thân vong -VT chiến thắng lẫy lừng
=> Là một con người t à i n ă ng v à c ó tấm
l ò ng vị nghĩa (cái tài của người anh hùng
và sức mạnh bênh vực kẻ yếu, chiến thắng những thế lực bạo tàn
b Khi gặp Kiều Nguyệt Nga
- Động lòng, tìm cách an ủi họ: "Ta đã trừ
Trang 8? Qua cuộc gặp gỡ này, LVT lại bộc
lộ thêm những nét đẹp về phẩm chất
như thế nào?
? Tác giả gửi gắm điều gì qua hình
ảnh LVT
=> đó là niềm tin và ước vọng của
NĐC
? Hãy phân tích những lời giãi bầy,
cử chỉ của KNN với VT để hiểu về
tính cách của nàng?
? Với tư cách là người chịu ơn, KNN
trong đoạn trích này đã bộc lộ những
nét đẹp tâm hồn như thế nào?
dòng lâu la"
- Ân cần hỏi han
- VT từ chối sự trả ơn của hai cô gái: "làm
ơn há dễ trông người trả ơn" => làm việc nghĩa là một bổn phận không đợi trả ơn
=> Dường như với VT làm việc nghĩa là một bổn phận, là lẽ tự nhiên, con người trọng nghĩa khinh tài ấy không coi đó là công trạng Đó là cách cư xử mang tinh thần nghĩa hiệp của các bậc anh hùng hảo hán
=>Một con người chính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, cũng rất từ tâm, nhân hậu
=> Với những nét tính cách đó, LVT là một hình ảnh lí tưởng mà NĐC gửi gắm niềm tin và ước vọng của mình
2 H ì nh ảnh Kiều Nguyệt Nga
- Là một cô gái khuê các, thuỳ mị, nết na,
có học thức
- Là một người đằm thắm, ân tình và rất trọng ơn nghĩa :
Lâm nguy chẳng gặp giải nguy Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi
+ Nàng rất áy náy, băn khoăn tìm cách trả
ơn chàng, dù hiểu rằng đền đáp bao nhiêu cũng là chưa đủ: Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi
- Tự nguyện gắn bó cuộc đời với VT- một chàng trai khảng khái, hào hiệp,
- Liều mình để giữ trọn ân tình, thuỷ chung với VT
=> Nguyệt Nga là một người phụ nữ mang những nét đẹp truyền thống: hiền thục, trong trắng, có lễ giáo, hiếu thảo, có học thức Nàng còn là một con người rất mực
Trang 9Hoạt động 4 Tổng kết
- Nhận xét về nghệ thuật của đoạn
trích?
? Đoạn trích giúp ta hiểu điều gì về
mơ ước , khát vọng của tác giả?
Gọi học sinh đọc lại phần ghi nhớ
-sgk trang 115
Hoạt động 5 Luyện tập
? Đoạn trích hoàn thiện thêm vẻ đẹp
nào của n.v KNN?
đằm thắm, ân tình và biết trọng ơn nghĩa
n v lí tưởng
III Tổng kết
1 Nghệ thuật:
- Nhân vật chủ yếu được miêu tả qua hành động, cử chỉ, lời nói
- LVT là một truyện kể mang nhiều tính chất dân gian nên ngôn ngữ mộc mạc, giản
dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói của người dân Nam Bộ
- Ngôn ngữ thơ da dạng, phù hợp với diễn biến tình tiết
2 Nội dung:
- Đoạn trích đã thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả và khắc hoạ những phẩm chất đẹp đẽ của hai nhân vật : LVT và KNN
IV Luyện tập
Đọc them : KNN cống giặc Ô Qua
4.Củng cố:
? Qua đoạn trích “LVT cứu KNN”, tác giả thể hiện quan niệm về người anh hùng như thế nào? Câu thơ nào nói lên rõ nhất quan niệm ấy?
5.Hướng dẫn học bài
- Học thuộc lòng đ.trích và ghi nhớ
- CN của em về 2 n v chính trong đ trích?
- Soạn: LVT gặp nạn
=============================