LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA Nguyễn Đình Chiểu -A.MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh: - Nắm được cốt truyện và những điều cơ bản về T/g, tác phẩm.. - Qua đoạn trích hiểu được khát vọng
Trang 1LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
Nguyễn Đình Chiểu
-A.MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp học sinh:
- Nắm được cốt truyện và những điều cơ bản về T/g, tác phẩm
- Qua đoạn trích hiểu được khát vọng cứu người, giúp đời của T/g và phẩm chất của 2 nhân vật: Lục Vân Tiên, Kiều Nguyện Nga
- Tìm hiểu đặc trưng phương thức khắc hoạ tính cách nhân vật của truyện
B.CHUẨN BỊ:
- GV: Tìm đọc truyện "Lục Vân Tiên" + tư liệu tham khảo
- HS: Sưu tầm + đọc toàn truyện
C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
*Hoạt động 1; Khởi động:
1.Tổ chức:
2.Kiểm tra:
- Câu hỏi: Vân tích cảnh Thuý Kiều báo oán
- KT sự chuẩn bị bài của H/s
3.Bài mới: Giới thiệu bài: Có một tác phẩm được G Ô - ba - rê đánh giá "như là một trong những
sản phẩm hiếm có của trí tuệ con người, có cái ưu điểm lớn là diễn tả được trung thực những tình cảm của cả một dân tộc"- đó chính là tác phẩm "Lục Vân Tiên" Chúng ta cùng vào bài học hôm nay để hiểu một phần của tác phẩm vì những nét chính nhất về T/g
*Hoạt động 2: Đọc - Hiểu văn bản
- Hướng dẫn H/s đọc: to, rõ,
truyền cảm, thay đổi giọng cho
phù hợp với câu thơ kể, tả, đối
thoại
- 1 H/s đọc chú thích (SGK/112)
?Giới thiệu những nét chính về
T/g?
GV diễn giảng thêm
I.Tiếp xúc với VB.
1 Đọc, kể tóm tắt :
2.Tìm hiểu chú thích: (SGK/112, 113, ->115) a,T¸c gi¶: Nguyễn Đình Chiểu (1822 - 1888)
- Tục gọi là Đỗ Chiểu
- Sinh tại Tân Thới - Gia Định (quê mẹ)
Trang 2?Giới thiệu những nét tiêu biểu
về tác phẩm?
- Quê cha Bồ Điền - Phong Điền - Thừa Thiên Huế
- Năm 1843, thi đỗ tú tài (21 tuổi)
- Là người có nghị lực sống và cống hiến cho đời
+ Bước vào đời hăm hở, đầy khát vọng + Bất hạnh ập tới thật khắc nghiệt (26 tuổi bị mù, dở dang đường công danh, đường tình duyên trắc trở, về quê nhà gặp buổi loạn li)
+ Không gục ngã trước số phận: ngẩng cao đầu sống, sống có ích đến hơi thở cuối cùng
+ Gánh vác 3 trọng trách: Làm thầy giáo Thầy thuốc Nhà thơ + Là thầy giáo danh tiếng, khắp miền lục tỉnh (khi ông mất cả cánh đồng Ba Tri rợp trắng khăn tang của các thế hệ học trò)
+ Ở cương vị thầy thuốc, hết lòng cứu nhân độ thế
+ Để lại cho đời bao trang thơ bất hủ, được lưu truyền rộng rãi: "Lục Vân Tiên", "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc"
- Là người có lòng yêu nước và tinh thần bất khuất chống giặc ngoại xâm
+ Kiên quyết giữ vững lập trường kháng chiến, tích cực tham gia kháng chiến, cùng các lãnh tụ nghĩa quân bàn bạc việc đánh giặc, viết văn thơ khích lệ tinh thần kháng chiến của nhân dân
+ Khi cả Nam kì rơi vào tay giặc, vẫn nêu cao tinh thần bất khuất trước kẻ thù "thua cuộc rồi lưng vẫn thẳng, đầu vẫn ngẩng cao, ngay kẻ thù cũng phải kính nể", giữ trọn lòng trung thành với Tổ Quốc, với nhân dân cho tới lúc mất
b.Tác phẩm: "Truyện Lục Vân Tiên"
- Truyện thơ nôm: kể nhiều hơn để đọc, để xem
- Sáng tác khoảng đầu những năm 50 - trước thế kỉ XIX
- Được lưu truyền rộng rãi dưới hình thức sinh hoạt
Trang 3- GV diễn giảng
?Truyện được viết theo kết cấu
ntn?
?Truyện được viết nhằm mục
đích gì?
?Nhận xét gì về đặc điểm thể
loại của truyện?
?VB trích được chia làm mấy
phần, nêu nội dung chính của
từng phần?
văn hoá dân gian như "kể thơ", "nói thơ vân Tiên",
"hát Vân Tiên"…
- Có ảnh hưởng sâu rộng tới toàn quốc
- Gồm 2082 câu thơ lục bát
- Truyện được kết cấu theo kiểu truyền thống của loại truyện phương đông: theo từng chương hồi, xoay quanh diễn biến của các nhân vật chính
- Truyện được viết ra nhằm mục đích trực tiếp là truyện dạy đạo lí làm người:
+ Xem trọng tình nghĩa giữa con người với con người trong XH: tình cha mẹ, con cái, vợ chồng, tình yêu
+ Đề cao tinh thành nghĩa hiệp, sẵn sàng cứu khốn phò nguy
+ Thể hiện khát vọng của nhân dân hướng tới lẽ công bằng và những điều tốt đẹp trong cuộc đời (kết thúc
có hậu)
- Thể loại: mang tính chất kể: chú trọng đến hành động của nhân vật nhiều hơn là miêu tả nội tâm ->
tính chất của nhân vật cũng thường bộc lộ qua việc làm lời nói, cử chỉ cuả họ
c,Tóm tắt truyện:
- 3 bố cục:
+ 2 phần: 14 câu đầu: Lục Vân Tiên đánh tan bọn cướp
Còn lại: Cuộc trò chuyện giữa Lục Vân Tiên với Kiều Nguyện Nga sau trận đánh
* Hoạt động 3: củng cố, dặn dò:
- Hệ thống bài - Những nét chính về: + T/g Ng Đình Chiểu
+ Tác phẩm "Truyện Lục Vân Tiên"
Trang 4- Hướng dẫn H/s về nhà học bài - Tóm tắt ngắn gọn tác phẩm
- Tìm đọc toàn tác phẩm
- Soạn tiếp bài
LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Nguyễn Đình Chiểu)
A.MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp học sinh: - Nắm được cốt truyện và những điều cơ bản về T/g, tác phẩm
- Qua đoạn trích hiểu được khát vọng cứu người, giúp đời của T/g và phẩm chất của 2 nhân vật: Lục Vân Tiên, Kiều Nguyện Nga
- Tìm hiểu đặc trưng phương thức khắc hoạ tính cách nhân vật của truyện
B.CHUẨN BỊ:
- GV: Tìm đọc truyện "Lục Vân Tiên" + tư liệu tham khảo + tranh chân dung
- HS: Sưu tầm + đọc toàn truyện
C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
*Hoạt động 1: Khởi động:
1.Tổ chức:
2.Kiểm tra: - Câu hỏi: Trình bày những điểm chính về T/g, tác phẩm.
- KT sự chuẩn bị bài của H/s
3.Bài mới: Giới thiệu bài: GV dẫn dắt vào bài.
*Hoạt động 2: Đọc - hiểu văn bản.
- 1 H/s đọc lại đoạn 1
?Hình ảnh Lục Vân Tiên đánh
cướp được miêu tả ở những câu
thơ nào?
II Phân tích v¨n b¶n
1 Nhân vật Lục Vân Tiên.
- Trước đoạn trích này là cảnh Vân Tiên thấy nhân dân đau khổ bèn hỏi thăm và được biết ở đó bọn cướp Phong Lai hung hãn đang hoành hành Mọi người khuyên chàng không nên tự chuốc lấy nguy hiểm
Trang 5?Nhận xột gỡ về NT của T/g trong
đoạn này?
?H/ảnh Lục Võn Tiờn hiện lờn ntn?
?Nhõn vật Lục Võn Tiờn gợi cho
nhớ tới hỡnh ảnh những nhõn vật
nào trong truyện cổ Trung Hoa,
trong truyện dõn gian?
?Sau trận đỏnh, Lục Võn Tiờn cú
thỏi độ, cỏch cư xử với Kiều
Nguyệt Nga và Kim Liờn ntn? (thể
hiện qua những cõu thơ nào?)
?Qua đõy em cũn hiểu thờm được
gỡ về tớnh cỏch và phẩm chất cuả
Lục Võn Tiờn?
- "ghộ lại bờn đàng
Bẻ cõy làm gậy nhằm làng xụng vụ
…chớ quen…hại dõn
…tả đột hữu xụng Khỏc nào Triệu Tử phỏ vũng Đương Dang
…một gậy thỏc rày thõn vong"
-> Sử dụng cỏc động từ, so sỏnh, từ lỏy
=> dũng cảm, anh hựng và tấm lũng vị nghĩa vong thõn (vỡ việc nghĩa, quờn thõn mỡnh)
Hình ảnh Lục Võn Tiờn được so sỏnh với dũng tướng Triệu tử Long - trận Đương Dang - truyện
"Tam quốc diễn nghĩa"
Hình ảnh Lục Võn Tiờn được khắc hoạ theo một
mụ tớp quen thuộc ở truyện nụm truyền thống: 1 chàng trai tài giỏi, cứu một cụ gỏi thoỏt khỏi tỡnh huống hiểm nghốo, rồi từ õn nghĩa đến tỡnh yờu
-> Niềm mong ước của tác giả và cũng là của nhõn dõn (trong thời buổi hỗn loạn, người ta trụng mong
ở những người tài đức, dỏm ra tay cứu nạn giỳp đời)
- Sau khi đỏnh thắng bọn cướp Phong Lai
"+ Hỏi: ai than khúc ở trong xe này?
+…nghe núi động lũng Đỏp rằng: Ta đó trừ dũng lõu la Khoan khoan ngồi đú chớ ra Nàng là phận gỏi ta là phận trai
… Nghe núi liền cười Làm ơn hỏ dễ trụng người trả ơn"
-> Võn Tiờn: hơi -> động lũng -> tỡm cỏch an ủi ->
õn cần hỏi han -> nghe núi muốn được lạy tạ vội gạt
đi ngay -> từ chối lời mời về thăm nhà của Nguyệt Nga để cho nàng đền đỏp cụng ơn (đoạn sau cũn từ
Trang 6?Quan niệm về người anh hùng
của Nguyễn Đình Chiểu thể hiện ở
những câu thơ nào? giải thích ý
nghĩa quan niệm đó?
* Đây cũng là quan niệm của Ng
Du qua nhân vật Từ Hải "Anh
hùng bất bằng mà tha"
-> Xuất phát từ câu nói củaMạnh
Tử "Kiến nghĩa bất vi vô dũng dã"
(thấy việc nghĩa mà không làm
không phải là người anh hùng)
?Nhận xét chung về Lục Vân Tiên
theo em T/g gửi gắm gì qua nhân
vật này?
?H/ảnh Nguyệt Nga được hiện lên
qua những lời lẽ mà nàng giãi bày
với Lục Vân Tiên, hãy tìm những
lời lẽ của nàng qua đoạn trích?
Em có nhận xét gì về lời lẽ của
nàng?
?Qua đây em hiểu được điều gì ở
Kiều Nguyệt Nga?
?Nguyệt nga suy nghĩ gì về việc
làm của Lục Vân Tiên đối với
mình? thể hiện cụ thể qua lời nói
nào?
?Em hiểu những câu nói này có ý
nghĩa gì?
chối nhận chiếc châm vàng của nàng…)
=> hào hiệp, chính trực, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm, nhân hậu, (sẵn sàng giúp đỡ người khác, có lòng thương người, ngay thẳng…)
- Quan niệm về người anh hùng:
"Nhớ câu kiến nghĩa bất vi Làm người thế ấy cũng phi anh hùng"
-> thấy việc nghĩa mà bỏ qua không làm thì không phải là người anh hùng
=> Với Vân Tiên làm việc nghĩa là một bổn phận, một lẽ tự nhiên, không coi đó là công trạng - đó là cách cư xử mang tinh thần nghĩa hiệp của các bậc anh hùng hảo hán
* Lục Vân Tiên: anh dũng, tài năng, có tấm lòng vị nghĩa vong thân, hào hiệp, chính trực, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm, nhân hậu
-> H×nh ¶nh lí tưởng mà t¸c gi¶ gửi gắm niÒm tin
và ước vọng
2.Nhân vật Kiều Nguyệt Nga.
-" Thưa rằng…
…làm con đâu dám cãi cha
Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành
…trước xe quân tử tạm ngồi Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa?"
-> Cách xưng hô khiêm nhường, nói năng vui vẻ, dịu dàng, mực thước, trình bày vấn đề rõ ràng, khúc triết, đáp ứng đầy đủ niềm thăm hỏi ân cần của Lục Vân Tiên, thể hiện chân thành niềm cảm kích, xúc động của mình
=> Lời lẽ của một cô gái khuê các, thuỳ mị, nết na,
có học thức.*
- Lâm nguy chẳng gặp giải ngay Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi"
Trang 7?Nhận xét chung về nhan vật Kiều
Nguyệt Nga?
…"lấy chi cho phí tấm lòng cùng ngươi"
-> Nàng là người chịu ơn, Lục Vân Tiên đã cứu cả cuộc đời trong trắng của nàng, nàng áy náy, băn khoăn, tìm cách đền đáp, dù nàng hiểu rằng có đền đáp đến mấy cũng là chưa đủ cuối cùng nàng đã tự nguyện gắn bó cuộc đời với chàng)
*Người con gái nết na, đức hạnh theo quan niệm truyền thống cổ xưa
*Hoạt động 3: Tổng kết, ghi nhớ
?Nhận xét gì về ngôn ngữ của VB
(trích)?
?Nhận xét gì về NT xây dựng nhân
vật của T/g?
?Nêu nội dung chính của v¨n b¶n
(trích)?
1 Nghệ thuật:
- Ngôn ngữ mộc mạc, bình dị, gần với lời nói thông thường, mang màu sắc địa phương Nam Bộ
- Ngôn ngữ thơ đa dạng phù hợp với diễn biến tình tiết (Đoạn đầu: lời Vân Tiên đầy phẫn nộ, tướng cướp kiêu căng, đoạn sau: cuộc đối thoại giữa Lục Vân Tiên và Nguyệt Nga thì lời lẽ mềm mỏng, xúc động, chân thành
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: qua hành động, cử chỉ, lời nói
2 Nội dung:
v¨n b¶n trích thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời của t¸c gi¶ và khắc hoạ những phẩm chất tốt đẹp của
2 nhân vật Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga
* Ghi nhớ: SGK/115
*Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò.
- Hệ thống bài
- Hướng dẫn học sinh làm bài tập
- Nhân vật + Lục Vân Tiên: dũng cảm, tài ba, trọng nghĩa
+ Kiều Nguyệt Nga: hiền hậu, nết na, ân tình
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật của T/g
- Làm bài tập (SGK/116)
- Học thuộc lòng Vb (trích) + học bài
- Soạn: "Miêu tả nội tâm trong VB tự sự"