LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA Trích Truyện Lục Vân Tiên -Nguyễn Đình Chiểu I- Mục tiêu bài dạy: 1-Kiến thức: -Nắm được những nét chủ yếu về cuộc đời và sự nghiệp, vị trí của Nguyễn Đ
Trang 1LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
( Trích Truyện Lục Vân Tiên -Nguyễn Đình Chiểu)
I- Mục tiêu bài dạy:
1-Kiến thức:
-Nắm được những nét chủ yếu về cuộc đời và sự nghiệp, vị trí của Nguyễn Đình Chiểu, kể được tóm tắt cốt truyện Lục Vân Tiên
-Qua đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga, hiểu được khát vọng vì nghĩa cứu người và phẩm chất của 2 nhân vật chính Lục Vân Tiên và KNN
2- Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng đọc phân tích truyện thơ, cách kể chuyện và xây dựng nhân vật
3-Thái độ:
- Giáo dục ý thức yêu lẽ phải, bảo vệ công lí
II- Phương tiện thực hiện:
-Thầy: giáo án, sách giáo khoa, bảng phụ, tranh ảnh về Nguyễn Đình Chiểu
-Trò: vở soạn, sgk, vở ghi
III-Cách thức tiến hành:
-Nêu vấn đề, thảo luận
-Phân tích, bình luận
IV- Tiến trình bài dạy:
A-Tổ chức:
B-Kiểm tra: Đọc thuộc lòng “Kiều ở lầu Ngưng Bích”? Phân tích ND và NT?
C- Bài mới:
-GV hướng dẫn đọc:chú ý chuyển giọng phù
hợp với yêu cầu của thơ kể chuyện, tả trận
đánh, cử chỉ và lời nói của nhân vật sau trận
đánh
-GV đọc mẫu, gọi hs đọc, nhận xét cách đọc
I-Đọc-tìm hiểu chú thích:
1-Đọc:
Trang 2của hs.
- HS đọc chú thích trong SGK
? Giới thiệu vài nét chính về tác giả?
-Quê nội
-Quê ngoại
-Đỗ tú tài ở Gia Định
-Năm 27 tuổi bị mù, về quê Gia Định dạy
học và bốc thuốc cứu dân Khi Pháp xâm
lược,ông tham gia phong trào kháng chiến,
sáng tác thơ văn khích lệ tinh thần chiến đấu
của nhân dân
?Giới thiệu vài nét chính về tác phẩm?
-Viết bằng chữ Nôm
? HS tóm tắt dựa vào 4 ý sau:
-LVTcứu KNN khỏi tay bọn cướp đường
-LVT gặp nạn được nhân dân cứu giúp
-KNN gặp nạn vẫn thuỷ chung với Vân Tiên
-LVT và KNN gặp nhau
- HS đọc chú giải sgk
? Xác định kiểu văn bản và phương thức biểu
đạt?
2- Chú thích:
* Tác giả:
- Cụ Đồ Chiểu( 1822-1888) -Quê nội: Huế
-Quê ngoại:Gia Định
-1843 đỗ tú tài ở Gia Định
- Chưa kịp thi tiếp thì mẹ mất, ông ốm nặng bị mù, bị bội hôn
- Về quê sáng tác, bốc thuốc
- Là nhà thơ lớn của dân tộc để lại nhiều áng văn chương có giá trị:
Truyện Lục Vân Tiên, văn tế
*Tác phẩm:
- “Truyện Lục Vân Tiên” sáng tác cuối thế kỉ XIX
+Gồm 2082 câu lục bát + Viết bằng chữ Nôm
-Đoạn trích “LVT nằm ngay phần đầu của tác phẩm
* Từ khó:
-Phong lai -Hồ đồ
II-Tìm hiểu văn bản:
1-Kiểu văn bản và PTBĐ:
- Truyện thơ Nôm, tự sự, miêu tả
Trang 3?Đoạn trích chia làm mấy phần?
- 2 phần
- HS chú ý 14 câu đầu
? Lục Vân Tiên gặp cướp trong hoàn cảnh nào?
- Trên đường đi thi
-Hành động: bẻ cây làm gậy
?Trước thái độ của bọn cướp, thái độ của Vân
Tiên như thế nào?
- Căm giận
?Trước mặt Vân Tiên, bọn cướp có cử chỉ gì,
hành động gì?
-Phong lai (trùm cướp) mặt đỏ phừng phừng,
thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây, chúng
truyền vây bốn phía => hung dữ, thách thức
?Em có nhận xét gì về lực lượng 2 bên?
- Vân Tiên: một mình, vũ khí thô sơ
-Lũ giặc: nhiều người, đầy gươm giáo
?Trước sự chênh lệch ấy, Vân Tiên ứng xử như
thế nào?
-Vân Tiên tả đột hữu xông
Đương Giang
=> rất nhanh
*Thảo luận nhóm: Em có nhận xét gì về tài
năng của Vân Tiên?
-Tài năng của chàng được ứng với Triệu Tử
Long, một viên tướng giỏi của Lưu Bị
2-Bố cục: 2 phần.
- 14 câu đầu
-Còn lại
3-Phân tích.
a- Hình ảnh Lục Vân Tiên.
*Hoàn cảnh gặp cướp:
- Trên đường đi thi gặp bọn cướp đang hoành hành nhân dân
- Hành động:bẻ cây làm gậy, xông vô=> diệt trừ bọn hung đồ
-Lời nói: kêu bớ đảng hung đồ
- Thái độ: sôi sục, căm giận “Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân”=>lên án hành động của bọn chúng
-Bọn cướp: Phong lai mặt đỏ phừng phừng, hung dữ thách thức Vân Tiên
=>Lực lượng 2 bên không cân xứng
-Vân Tiên ứng xử: tả đột hữu xông, như Triệu Tử => rất nhanh không do
dự tính toán, hơn thiệt, không quản hiểm nguy đến tính mạng
=> Cách so sánh ấy làm cho người đọc thấy được tài năng của Vân Tiên hiện lên như một dũng tướng tài ba
Trang 4? Theo em, Lục Vân Tiên chiến đấu vì mục
đích gì?
- Vì nhân dân
? Kết quả ra sao?
- Lâu la
chạy ngay
Phong Lai
.thân vong
? Kết quả đó nói lên điều gì?
- Nhân nghĩa thắng hung tàn
* Thảo luận nhóm:
Trong thực tế, sự chênh lệch giữa Lục Vân
Tiên với lũ giặc như vậy thì Vân Tiên có thắng
một cách dễ dàng như vậy được không?
Tác giả dùng nghệ thuật gì để xây dựng Vân
Tiên ở đây?
( Xã hội VN cuối thế kỉ XIX đầy những biến
động lớn: sự thối nát của triều đình nhà
Nguyễn, thực dân Pháp nhảy vào xâm lược Xã
hội đầy dẫy bọn bất lương bắt nạt dân lành
Trước tình hình ấy, tiếng nói của văn chương
thể hiện ước mơ khát vọng chiến thắng lũ hung
tàn độc ác Trong đó có tiếng nói của cụ Đồ
Chiểu)
?Qua việc đánh cướp Vân Tiên là người như
thế nào?
- Vân Tiên chiến đấu vì tình yêu thương con người, vì nhân dân
- Kết quả: bọn cướp bị đánh tan, không kịp trở tay
=> Nhân nghĩa bao giờ cũng chiến thắng
-Nghệ thuật: tác giả đã xây dựng nhân vật lí tưởng để thể hiện khát vọng nhân dân: nhân nghĩa thắng hung tàn
=> Vân Tiên là một trang anh hùng hảo hán: có tài võ dũng, có khí phách anh hùng, có tấm lòng vì nghĩa quên thân
D-Củng cố:
-Kể lại Truyện Lục Vân Tiên
-Đọc diễn cảm đoạn trích
Trang 5-Em có suy nghĩ gì về hành động cứu người của Vân Tiên?
E-Hướng dẫn học bài:
-Học thuộc lòng đoạn trích
-Kể tóm tắt truyện
-Em hiểu gì về 2 câu thơ cuối đoạn?
-Tác giả giới thiệu Kiều Nguyệt Nga là con người như thế nào?
? Thái độ của cô với người đã cứu mình ra sao?
? Câu hỏi học bài cũ:phân tích hình ảnh Lục Vân Tiên qua đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga”
TUẦN 8 TIẾT 39
LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
( Trích Truyện Lục Vân Tiên-Nguyễn Đình Chiểu)
S:
G:
I -Mục tiêu bài học ( như tiết 38)
II-Phương tiện thực hiện
III -Cách thức tiến hành
IV -Tiến trình bài dạy:
A- Tổ chức:
B- Kiểm tra: tóm tắt Truyện Lục Vân Tiên? Giới thiệu tác giả?
C-Bài mới:
?Trong cuộc kì ngộ này lời lẽ của chàng được
miêu tả như thế nào?
- Cười nói “Làm ơn há
“Khoan khoan ngồi đó
3-Phân tích (tiếp) a-Hình ảnh Lục Vân Tiên:
* Lục Vân Tiên gặp Kiều Nguyệt Nga:
- Chàng cười nói hỏi han ôn tồn “Làm
ơn há dễ trông người trả ơn”
“khoan khoan
là phận trai”
=> giản dị, mộc mạc, chân thành của
Trang 6=> đứng đắn, lịch sự.
? Em hiểu thế nào về nghĩa của 2 câu thơ cuối
“Nhớ câu
anh hùng”
=> thấy việc nghĩa mà không làm thì không
phải là anh hùng
? Lời nói của Vân Tiên giống lời nói của nhân
vật nào trong Truyện Kiều?
- Giống Từ Hải
“Anh hùng tiếng đã gọi rằng ”
?Qua phân tích, em thấy phẩm chất gì nổi bật
trong con người Lục Vân Tiên?
-Dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài
? Kiều NN được giới thiệu là con người như
thế nào?
- Là con quan tri phủ
-Đến tuổi trưởng thành, xinh đẹp, hiếu thảo
? Thái độ của KNN đối với ân nhân được miêu
tả như thế nào?
-Xưng hô mực thước
?Khi được LVT cứu giúp, nàng băn khoăn điều
gì?
- Muốn trả ơn “Hà Khê cho chàng”
chàng trai Nam Bộ
-Cách ứng xử đứng đắn, đàng hoàng lịch sự
- Hai câu thơ thể hiện quan niệm: làm việc nghĩa là lẽ sống của người hiền nhân quân tử
=> Vân Tiên là một nho sinh chính trực, phong thái đường hoàng, khinh tài trọng nghĩa, đôn hậu bao dung,ân cần thăm hỏi, ứng xử đúng mực, từ chối sự đền đáp ơn huệ
=>Lục Vân Tiên là chàng trai dũng cảm giàu lòng nhân nghĩa: làm việc nghĩa là bổn phận,là lẽ tự nhiên không coi đó là công trạng.Đó là cách cư xử mang tinh thần nghĩa hiệp của anh hùng hảo hán
2- Hình ảnh Kiều Nguyệt Nga.
-Là con gái quan tri phủ xinh đẹp, hiếu thảo, thuỳ mị, nết na,có học thức
- Xưng hô: tiện thiếp, quân tử dịu dàng mực thước làm xúc động cảm kích trước hành động nghĩa hiệp của Lục Vân Tiên
-Muốn trả ơn cho người đã cứu mình, cứu cả đời người con gái nàng là người có tình cảm trước sau đằm thắm
ân tình
=> Kiều NN là người biết trọng nghĩa tình, tự nguyện gắn bó cuộc đời mình với Lục Vân Tiên, cô gái khuê các gặp hiểm nghèo được cứu giúp
Trang 7?KNN có những phẩm chất gì?
- Trọng nghĩa khinh tài
“ Ơn ai một chút chẳng quên”
? Sau khi phân tích 2 nhân vật trong đoạn trích,
em rút ra bài học gì?
H/s th¶o luËn nhãm
- HS đọc ghi nhớ sgk/115
?Khái quát lại nội dung và nghệ thuật?
-Kết cấu tình tiết men theo diễn biến của
nhân vật
- Kể theo mô típ truyền thống: gặp nạn =>
được cứu => lấy nhau
* Bài tập: Thảo luận nhóm
- Các nhóm trả lời
-Bài tập ( bảng phụ)
- Thảo luân nhóm:
- Gọi đại diện học sinh làm bài tập?
-GV chốt lại: hai nhân vật trong đoạn trích chủ
yếu được miêu tả qua hành động và ngôn
ngữ.Hành động( mạnh mẽ, dũng cảm).Lời
nói( cương trực, thẳng thắn, không vòng vo uẩn
*Ghi nhớ sgk/ 115
4- Tổng kết:
a- Nội dung: đoạn trích thể hiện khát
vọng hành đạo giúp đời của tác giả và khắc hoạ những phẩm chất đẹp đẽ của
2 nhân vật:LVT tài ba, dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài; KNN hiền hậu, nết na, ân tình
b-Nghệ thuật:
- Xây dựng nhân vật lí tưởng
-Nghệ thuật so sánh
-Ngôn ngữ kể chuyện mộc mạc giản dị gần gũi với nhân dân lao động, phù hợp với diễn biến tâm lí nhân vật
III- Luyện tập:
?Theo em, nhân vật trong đoạn trích này được miêu tả chủ yếu qua ngoại hình, nội tâm hay hành động cử chỉ?
Điều đó cho ta thấy truyện gần giống với loại truyện nào mà em đã học?
Trang 8+Cách miêu tả như vậy rất gần với cách miêu
tả trong truyện
D- Củng cố:
- Hình ảnh LVT đại diện cho những ai ở xã hội ấy?
-Thái độ nhà thơ được thể hiện như thế nào khi xây dựng nhân vật LVT?
- Bài tập trắc nghiệm: Đoạn thơ thể hiện khát vọng gì của tác giả?
A-Được cứu đời cứu người C-Có công danh hiển hách
B-Trở nên giàu sang, phú quí D-Có tiếng tăm vang dội
E -Hướng dẫn học bài:
-Học thuộc lòng đoạn trích
-Phân tích hình ảnh LVT và KNN? + Bố cục
+Chủ đề, nội dung đoạn trích
+Tìm những nghệ thuật chủ yếu trong đoạn thơ