Mục tiêu - Hiểu được vai trò miêu tả nội tâm trong một văn bản tự sự - Vận dụng hiểu biết về miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự để đọc hiểu văn bản 1.. Kiến thức - Trình bày nội tâm nhâ
Trang 1MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I Mục tiêu
- Hiểu được vai trò miêu tả nội tâm trong một văn bản tự sự
- Vận dụng hiểu biết về miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự để đọc hiểu văn bản
1 Kiến thức
- Trình bày nội tâm nhân vật và miêu tả nội tâm nhân vật trong tác phẩm tự sự
- Hiểu tác dụng của miêu tả nội tâm và mối quan hệ giữa nội tâm với ngoại hình trong khi kể chuyện
- Phân tích tác dụng của miêu tả nội tâm và mối quan hệ giữa nội tâm với ngoại hình trong khi kể chuyện
2 Kĩ năng
- Biết kể chuyện với miêu tả nội tâm nhân vật khi làm bài văn tự sự
- Kết hợp kể chuyện với miêu tả nội tâm nhân vật khi làm bài văn tự sự
- Phát hiện và phân tích được tác dụng của miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
II Các kĩ năng sống được giáo dục trong bài
III Đồ dùng dạy học
1 GV Bảng phụ
2 HS Chuẩn bị trước bài.
IV Phương pháp
- PP: Vấn đáp, động não, phân tích mẫu
- KTDH: TLN
V Các bước lên lớp
1 Ổn định tổ chức (’1)
2 Kiểm tra bài cũ (3’)
H Thế nào là miêu tả trong văn bản tự sự?
TL: miêu tả có vai trò quan trọng vì nó nêu cụ thể chi tiết về nhân vật, cảnh vật, sự việc…và làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, sinh động
3 Tiến trình hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy và trò T.g Nội dung chính
Trang 2HĐ1 Khởi động
Ở chương trình Ngữ văn lớp 8, miêu
tả chủ yếu được đề cập đến ở dạng miêu
tả bên ngoài Đối với tả người đó là miêu
tả ngoại hình Ngữ văn 9 tiếp tục rèn
luyện về miêu tả những có nâng cao và
phát triển thêm
HĐ2 Hình thành kiến thức mới.
- Mục tiêu: Nội tâm nhân vật và miêu tả
nội tâm nhân vật trong tác phẩm tự sự
Tác dụng của miêu tả nội tâm và mối
quan hệ giữa nội tâm với ngoại hình trong
khi kể chuyện
- HS đọc bài tập bảng phụ
H Chỉ ra những câu thơ tả cảnh và
những câu thơ tả tâm trạng của Kiều?
- HS trả lời
- GV kl
H Em chỉ được ra như vậy là nhờ vào
1’
25’ I Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm
trong văn bản tự sự.
1 Bài tập-SGK/117
a BT1 Đọc đoạn trích Kiều ở lầu
Ngưng Bích
a
- Tả ngoại cảnh + Trước lầu Ngưng Bích khoá xuân
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia
+ Buồn trông cửa bể chiều hôm
ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
- Tả nội tâm Bên trời góc biển bơ vơ
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
b Biết được điều đó nhờ các dấu hiệu:
Trang 3dấu hiệu nào?
- HS trả lời
- GV chốt
H Những câu thơ tả cảnh có quan hệ như
thế nào đối với việc thể hiện nội tâm nhân
vật?
- HS trả lời
- GV kl
- GV: Sự phân biệt giữa miêu tả cảnh
thiên nhiên và miêu tả nội tâm chỉ là
tương đối, bởi trong miêu tả cảnh thiên
nhiên đã gửi gắm tình cảm và trong miêu
tả nội tâm cũng có những yếu tố ngoại
cảnh đan xen
VD: Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thì khó mà phân biệt một cách cơ học
đâu là cảnh, đâu là tình được
- Nguyễn Du còn có một tuyên ngôn nổi
tiếng:
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ
H Vậy, theo em miêu tả nội tâm có tác
dụng như thế nào đối với việc khắc hoạ
nhân vật trong văn bản tự sự?
- Miêu tả nội tâm nhân vật là một bước
tiến của nghệ thuật, những tác phẩm văn
học dân gian: Thần thoại, truyền thuyết,
cổ tích, truyện cười, ngụ ngôn nhìn
chung không có miêu tả tâm trạng, nội
tâm Nhân vật trong truyện cổ dân gian
- Miêu tả bên ngoài bao gồm cảnh sắc thiên nhiên và ngoại hình của con người, sự vật có thể quan sát trực tiếp được
- Miêu tả nội tâm bao gồm những suy nghĩ của nhân vật (ở đây là Kiều) về thân phận, quê hương cha mẹ
- Câu thơ tả cảnh và câu thơ miêu tả nội tâm có quan hệ với nhau Bởi từ cảnh, ta thấy được nội tâm của nhân vật Kiều và ngược lại từ việc miêu tả tâm trạng của Kiều người đọc hiểu được hình thức bên ngoài của cô
c Miêu tả nội tâm là biện pháp rất quan trọng để khắc hoạ “chân dung tình thần” của nhân vật , khắc hoạ đặc điểm, tính cách nhân vật
Trang 4chủ yếu là tự bộc lộ mình qua hành động,
sự việc, ngôn ngữ Tính cách nhân vật
cũng đơn giản, một chiều, phần lớn là các
nhân vật chức năng, loại nhân vật sinh ra
chỉ để làm việc, thực hiện một chức năng
nào đó Phải đến giai đoạn sau này của
văn học viết mới có miêu tả nội tâm, miêu
tả tâm trạng
- Yêu cầu 1 em đọc bài tập 2
H* Em có nhận xét gì về cách miêu tả
nội tâm nhân vật của tác giả?
- HS trả lời
- GV kl
H Vậy theo em thế nào là miêu tả nội
tâm trong văn bản tự sự?
- 1 HS trình bày ghi nhớ
- GV nhấn mạnh
HĐ3 HD HS luyện tập
- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức làm
tốt các bài tập
- Gọi 1 em đọc và nêu yêu cầu bài tập
- HS làm bài tập
- Đọc bài tập
- GV nhận xét bài tập
13’
b BT2
- Đọc ĐV và nhận xét cách miêu tả nội tâm
- Miêu tả nội tâm Lão Hạc thông qua nét mặt, cử chỉ
2 Ghi nhớ
- SGK/117 -Kh¸i niÖm
II Luyện tập
Bài tập 1: Viết đoạn văn diễn tả tâm
trạng của em sau khi làm điều có lỗi với bạn
Trang 54 Củng cố và HDHS học bài (2’)
H Thế nào là mieu tả nội tâm trong văn bản tự sự?
- Xem lại các bài tập, nắm vững ghi nhớ
- Chuẩn bị bài Nghị luận trong văn bản tự sự