MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ A,MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh: - Hiểu được vai trò của miêu tả nội tâm và mối quan hệ nội tâm với ngoại hình trong khi kể chuyện.. Đối tượng miêu
Trang 1MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ A,MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp học sinh: - Hiểu được vai trò của miêu tả nội tâm và mối quan hệ nội tâm với ngoại hình trong khi kể chuyện
- Rèn luyện kĩ năng kết hợp: kể chuyện với miêu tả nội tâm nhân vật khi viết bài văn tự sự
B.CHUẨN BỊ:
- GV: đọc tài liệu tham khảo
- H/s: Soạn bài theo SGK
C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
*Hoạt động 1: Khởi động
1-Tổ chức:
2.Kiểm tra: KT sự chuẩn bị bài của học sinh
3.Bài mới: Giới thiệu bài: Ở các lớp dưới, các em đã được làm quen với miêu tả, song chủ yếu
được đề cập tới miêu tả ở dạng bên ngoài Đối với người đó là miêu tả ngoại hình Trong chương trình NV9, các em sẽ được cung cấp một số hiểu biết về miêu tả hoàn cảnh, ngoại hình và nội tâm Đối tượng miêu tả của nội tâm là những suy nghĩ, tình cảm, diễn biến tâm trạng của nhân vật Để tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này mời các em vào bài học hôm nay
*Hoạt động 2: Bài mới
I Bài học.
1.Ngữ liệu và phân tích ngữ liệu:
* Ngữ liệu 1 : Đoạn trích "Kiều ở lầu Ngưng Bích"
?Trong đoạn trích những câu thơ nào tả cảnh?
-> "Trước lầu Ngưng Bích kho¸ xuân
…Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia"
Và "Buồn trông cửa bể chiều hôm
…Ầm ầm tiếng sãng kêu quanh ghế ngồi"
?Dấu hiệu nào cho em biết các câu thơ này tả cảnh?
-> Đối tượng miêu tả ở những câu thơ này là: Khung
cảnh thiên nhiên ở lầu Ngưng Bích (núi, trăng…)
?Tìm những câu thơ miêu tả tâm trạng của Thuý
Kiều
-> "Bên trời góc bể bơ vơ,
2 Kết luận:
*Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong v¨n b¶n tự sự
-> có thể quan sát được trực tiếp,
có thể cảm nhận được bằng các giác quan
Trang 2…có khi gốc tử đã vừa người ôm"
?Dấu hiệu nào cho em biết đoạn thơ trên miêu tả tâm
trạng của nàng Kiều?
-> Tập trung miêu tả tâm trạng của nàng Kiều:nỗi
nhớ về Kim Trọng, cha mẹ, nghĩ về thân phận cô
đơn, bơ vơ nơi đất khách quê người
?Những câu thơ tả cảnh có mối quan hệ ntn với việc
thể hiện nội tâm nhân vật?
-> Từ việc miêu tả khung cảnh thiên nhiên ở lầu
Ngưng Bích mênh mông, hoang vắng, rợn ngập ta
thấy tâm trạng của Kiều ở đây cô đơn, lẻ loi, buồn
rầu, lo lắng, sợ hãi…
- Tả cảnh cữa bể chiều hôm, ngọn nước lớn, cánh
hoa trôi, nội cỏ tàn úa, gió cuốn…là phương tiện để
thể hiện tâm trạng của Kiều: cô đơn, nỗi nhớ nhà,
quê hương, lo lắng cho thân phận trim nổi trước
cuộc đời, mông lung, lo âu, kinh sợ (nghệ thuật tả
cảnh ngụ tình)
?Cho biết miêu tả nội tâm có tác dụng ntn đối với
việc khắc hoạ nhân vật trong VB tự sự?
->Miêu tả nội tâm có vai trò và tác dụng rất to lớn
trong việc khắc hoạ đặc điểm, tính cách nhân vật
(nhân vật là yếu tố quan trọng nhất của tác phẩm tự
sự Xây dựng nhân vật nhà văn thường miêu tả ngoại
hình và miêu tả nội tâm Miêu tả nội tâm nhằm tái
hiện lại những trăn trở dằn vặt, những rung động tinh
vi trong tình cảm, tư tưởng của nhân vật -> chân
dung tinh thần của nhân vật)
?Qua ngữ liệu trên, em hiểu thế nào là miêu tả nội
tâm trong VB tự sự?
*Ngữ liệu 2: (Đoạn văn SGK/117)
- 1 H/s đọc
? Đoạn văn trên Nam Cao miêu tả ai, với những đặc
điểm gì?
-> Không quan sát được một cách trực tiếp
*Miêu tả nội tâm trong v¨n b¶n tự
sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật Đó là biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật, làm cho nhân vật sinh động
Trang 3-> Miêu tả Lão Hạc với những đặc điểm về nét mặt,
đầu…(tư thế)
?Qua những đặc điểm được miêu tả trên đây, em thử
đoán xem Lão Hạc đang có những cảm xúc, ý nghĩ
ntn?
->Tâm trạng đau khổ, dằn vặt của Lão Hạc khi bán
con Vàng
? Đoạn văn trên cũng được coi là đoạn văn miêu tả
nội tâm của Lão Hạc, em có nhận xét gì về cách
miêu tả của T/g?
-> Miêu tả nội tâm Lão Hạc qua nét mặt, cử chỉ ->
cách miêu tả gián tiếp
?Qua ngữ liệu trên hãy cho biết có mấy miêu tả nội
tâm -> 2 cách: Trực tiếp + gián tiếp
?Tìm một số đoạn văn Thơ đã học mieu tả nội tâm
nhân vật
- 1 H/s đọc ghi nhớ
*Người ta có thể miêu tả trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật;
cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục của nhân vật
* Ghi nhớ: SGK/117
*Hoạt động 3: Luyện tập
- 1H/s đọc yêu cầu của BT
- Hưỡng dẫn H/s làm bài
Bám sát vào đoạn trích
- Cần chỉ ra được những câu
thơ MT nội tâm của Kiều?
- Trình bày trước lớp
- H/s khác nhận xét
- Hướng dẫn H/s làm bài tập:
chuyển toàn bộ lời kể của T/g
sang lời của nhân vật Thuý
1-Bài tập 1: SGK/117
Thuật lại đoạn trích "Mã Giám Sinh…" bằng văn xuôi, chú
ý miêu tả nội tâm Thuý Kiều
"Nỗi mình thêm tức nỗi nhà
…Ngừng hoa bong then trông gương mặt dày"
-> Buồn rầu, tủi hổ, đau đớn ê chề khi mình bị coi như một món hang không hơn Là người luôn ý thức được nhân phẩm, Kiều đau ức trước cuộc đời ngang trái (đau vì tình duyên trắc trở, uất vì "nỗi nhà" bị vu oan giá hoạ Bao trùm tâm trạng Kiều ở đây là sự đau đớn, tái tê)
2-Bài tập 2: SGK/117
Đóng vai nàng Kiều viết đoạn văn kể lại việc báo ân báo oán, trong đó bộc lộ trực tiếp tâm trạng của Kiều lúc gặp
Trang 4Kiều, chú ý xưng hô cho phù
hợp
- Trình bày trước lớp
- H/s khác nghe, nhận xét
- GV đánh giá
- Hướng dẫn H/s làm BT
- Trình bày trước lớp
- H/s khác nhận xét, bổ xung
- GV đánh giá
Hoạn Thư
- Tâm trạng Kiều lúc gặp Hoạn Thư: oán giận (lời lẽ mềm mỏng, lễ phép, những thực ra là châm biếm, mỉa mai, chì chiết -> Nghe Hoạn Thư "trình bày" phân vân khó xử ->
quyết tha bổng cho Hoạn Thư
3- Bài tập 3: SGK/117
Kể lại diễn biến sự việc, chú ý miêu tả tâm trạng sau khi gây ra việc không hay với bạn
(vÝ dô: tâm trạng băn khoăn, hối hận khi việc không hay
đó đã xảy ra)
*Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò
- Hệ thống nội dung bài học
- Híng dẫn học sinh học và
chuẩn bị bài
- Miêu tả nội tâm trong v¨n b¶n tự sự - vai trò của nó
- 2 cách miêu tả nội tâm
- Học bài + xem lại và hoàn thành các bài
- Soạn : " Lục Vân Tiên gặp nạn"
- Chuẩn bị cho ch¬ng tr×nh địa phương phần văn