Các vấn đề nảy sinh nổi cộm như: vị trí pháp lý chưađảm bảo cho đội ngũ thực hiện đầy đủ trách nhiệm; chức năng tham mưu và thực thichưa được phân định rõ, do đó nhiều chính sách chưa th
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kếtquả nêu trong Luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ côngtrình nào khác
Tác giả
Lê Ngọc Hồng
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Đề tài “Hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ởtrung ương” là đề tài được tác giả tâm đắc và được các thầy các cô Học viện Hànhchính Quốc gia khuyến khích và giúp đỡ thực hiện
Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới hai giảng viên hướng dẫn tậntình và hết mình vì sự nghiệp đào tạo, vì khoa học hành chính: Phó giáo sư, Tiến sĩLưu Kiếm Thanh và Phó giáo sư, tiến sĩ Ngô Thành Can Các thầy đã tận tâm giúp đỡtác giả hoàn thành Luận án này
Tác giả gửi lời cảm ơn tới các giáo sư: PGS.TS Văn Tất Thu, GS.TSKH.NGND Nguyễn Văn Thâm, PGS.TS Dương Văn Khảm, PGS.TS Nguyễn VănHậu… đã mở đường chỉ lối, định hướng khoa học cho tác giả hoàn thành Luận án
Tác giả cảm ơn Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, Lãnh đạo Bộ Nội vụ, Lãnhđạo Học viện Hành chính, Lãnh đạo và các thầy cô Khoa Sau Đại học và Khoa Vănbản và Công nghệ Hành chính- Học viện Hành chính Quốc gia đã quan tâm, hỗ trợ,động viên, giúp đỡ tác giả hoàn thành Luận án
Tác giả cảm ơn lãnh đạo các đơn vị Bộ Nông nghiệp phát triển Nông thôn, Bộ
Tư pháp, Bộ Y tế, Bộ Thông tin truyền thông, Bộ Tài Nguyên Môi trường, Bộ Giáodục và Đào tạo… đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả nghiên cứu và thực hiện cuộckhảo sát tại các cơ quan đơn vị
Do thời gian có hạn, nội dung nghiên cứu lại khá rộng, vì vậy Luận án chắcchắn không trách khỏi thiếu sót Tác giả mong muốn nhận được sự giúp đỡ nhiều hơncủa các nhà khoa học, các thầy cô để nội dung nghiên cứu được hoàn thiện, góp phầnvào công cuộc nghiên cứu và triển khai cải cách hành chính ở Việt Nam
Trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm
Tác giả
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN……….
LỜI CAM ĐOAN………
MỤC LỤC ………
DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT………
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ………
MỞ ĐẦU………
Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÔNG TÁC THAM MƯU CỦA CƠ QUAN HCNN Ở TRUNG ƯƠNG ……….
1.1 Về khái niệm tham mưu và thuật ngữ liên quan ………
1.2 Về kỹ năng, quy trình, phương tiện kỹ thuật tham mưu …………
1.3 Về nghiên cứu, tổ chức công tác tham mưu
1.4 Về điều kiện, yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tham mưu………….
1.5 Về giải pháp, công nghệ hoàn thiện công tác tham mưu……….
1.6 Kinh nghiệm quốc tế về đổi mới công tác tham mưu ………
Tiểu kết chương 1………
Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC THAM MƯU CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở TRUNG ƯƠNG 2.1 Khái niệm, chức năng, đặc điểm, vai trò của tham mưu của cơ quan hành chính NN ở trung ương Trang i i i ii i vi i vii i 1 11 12 13 17 18 19 23 2.1.1 Khái niệm tham mưu và các thuật ngữ liên quan……… 24
2.1.2 Chức năng , nhiệm vụ của bộ phận tham mưu……… 25
2.1.3 Đặc điểm, phạm vi, đối tượng của tham mưu trong hành chính nhà nước ở trung ương ……… 28
2.1.4 Trách nhiệm, quyền, nghĩa vụ của tham mưu……… 29
2.2 Nội dung, kỹ năng, quy trình và các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động tham mưu của cơ quan HCNN ở trung ương 2.2.1 Nội dung công tác tham mưu của cơ quan HCNN ở TƯ……… 31
2.2.2 Kỹ năng và quy trình tham mưu……… 32
2.2.3 Điều kiện, yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động tham mưu………… 34
Trang 6Yêu cầu, nguyên tắc tổ chức hoạt động tham mưu của cơ quan hành chính
nhà nước ở trung ương
Yêu cầu về năng lực và tổ chức bộ máy tham mưu ………
2.3.2 Những nguyên tắc chủ yếu trong công tác tham mưu của cơ quan hành
chính nhà nước ở trung ương
35
39
Tổ chức bộ máy, đội ngũ nhân sự tham mưu của cơ quan hành chính nhà
nước ở trung ương
Tổ chức bộ máy tham mưu của cơ quan HCNN ở TƯ………….
2.4.2 Tổ chức, quản lý đội ngũ nhân sự tham mưu HCNN ở TƯ.…
Phương tiện kỹ thuật, công nghệ tham mưu
4244
2.5.1 Khái niệm kỹ thuật,phương pháp kỹ thuật………. 472.5.2 Trang thiết bị kỹ thuật tham mưu……… 48
2.6 Quy trình, phương pháp thực hiện hoạt động tham mưu
2.6.4 Phương pháp trình bày đề xuất, làm việc với lãnh đạo………… 52
2.7 Kinh nghiệm công tác tham mưu hành chính trên thế giới 53
Trang 73.1 Khái quát về cơ quan hành chính nhà nước trung ương………… 59
3.2 Hệ thống văn bản quy định hiện hành và thực trạng cơ cấu tổ chức bộ máy,
nhân sự tham mưu hành chính NN ở trung ương
3.2.1 Hệ thống văn bản quy định hiện hành của nhà nước về công tác tham
3.2.2 Thực trạng cơ cấu tổ chức bộ máy tham mưu hành chính nhà nước ở
trung ương……… 67
iv
Trang 83.2.3 Thực trạng đội ngũ nhân sự tham mưu của cơ quan hành chính NN ở
trung ương
3.3 Thực trạng quy trình tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương Thực trạng hoạt động phát hiện vấn đề
3.3.2 Thực trạng tổng hợp, phân tích thông tin
3.3.3 Thực trạng xây dựng báo cáo, đề xuất phương án ……….
3.3.4 Thực trạng trình bày phương án, trình lãnh đạo……
3.3.5 Tổng hợp đánh giá chất lượng thực hiện các giai đoạn tham mưu……
3.4 Thực trạng đánh giá chất lượng hoạt động tham mưu của cơ quan HCNN ở trung ương Thực trạng đánh giá sản phẩm tham mưu……….
3.4.3 giá sản phẩm tham mưu…………
…
3.5 Thực trạng đảm bảo các điều kiện đảm bảo hiệu quả cho tham mưu của cơ quan HCN N ở TƯ Thực trạng công tác nhân sự tham mưu
………
3.5.2 trạng đảm bảo các điều kiện vật chất, thông tin, môi trường pháp lý cho tham mưu của cơ quan HCNN ở TƯ
3.5.3
hợp điều kiện đảm bảo hiệu quả công tác
3.5.1.
3.4.1.
3.3.1.
Trang 93.6 Đánh giá chung và phân tích nguyên nhân chất lượng hoạt động tham
mưu……….
Tiểu kết chương 3………
Chương 4 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THAM MƯU CỦA CƠ QUAN
HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở TRUNG ƯƠNG 4.1 Quan điểm chỉ đạo, giải pháp thể chế hóa, đổi mới cơ chế, tổ chức bộ máy
tham mưu của cơ quan HCNN ở trung ương
4.1.1 Quan điểm chỉ đạo về đổi mới công tác tham mưu của cơ quan HCNN ở
87
899193
93101
105
105108
110
Trang 104.1.2 Giải pháp thể chế hóa hoạt động tham mưu………
4.1.3 Giải pháp về tổ chức bộ máy tham mưu……….
4.2 Giải pháp về tổ chức đội ngũ nhân sự tham mưu
4.2.1 Đổi mới cơ chế tổ chức đội ngũ nhân sự tham mưu………
4.2.2 Xây dựng khung năng lực cán bộ tham mưu ………
4.3 Áp dụng công nghệ tự động hóa, mô hình liên thông, tích hợp thông tin
trong tham mưu
4.3.1 Tự động hóa trong phân loại, xử lý sai số, đảm bảo tính định lượng của
thông tin ………
4.3.2 Tự động hóa trong điều tra thống kê, xử lý số liệu………
4.3.3 Xây dựng mô hình liên thông, tổ chức nguồn tin dùng chung trong tham
4.3.4
dựng hệ thống tích hợp thông tin trong tham mưu………
4.4.
mới phươn
g pháp, quy trình tham mưu chiến lược
4.4.1
mới phương xác định vấn
đề, phân công giải quyết……
4.4.2
mới phương pháp kỹ thuật trong xây dựng phương
án, quản lý chiến lược, kế hoạch, quy hoạch………
……
4.4.3
mới phương pháp trình bày phương
án tham mưu
……
4.4.4
dựng phương pháp làm việc với lãnh đạo…
………
4.5.1.
Trang 114.5 Giải pháp về đánh giá và định giá sản phẩm tham mưu, xây dựng thị
trường ý tưởng
Giải pháp đánh giá sản phẩm tham mưu……….
4.5.2 Định giá sản phẩm tham mưu………
4.5.3 Giải pháp xây dựng thị trường ý tưởng tham mưu………
Tiểu kết chương 4………
KẾT LUẬN……….
DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU……….
TÀI LIỆU THAM KHẢO………
PHỤ LỤC………
111 112
114 116
120 122
123 124
128
130 139 140
146 150 151 155 156 158 159 165
Trang 12DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BCH TƯ : Ban chấp hành Trung ương
CBCC : Cán bộ công chức
CAND : Công an nhân dân
CVBĐTƯ : Chuyên viên ban đảng trung ương
KNTM : Kỹ năng tham mưu
NCKH : Nghiên cứu khoa học
NQTƯ : Nghị quyết trung ương
NQTƯ : Nghị quyết trung ương
TTĐT : Thông tin điện tử
UBND : Ủy ban nhân dân
VPCP : Văn phòng Chính phủ
Trang 13DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
I DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1.: Khảo sát năng lực đội ngũ và công tác tổ chức tham mưu
2010-2014……… 71
Bảng 3.2.: Bảng Tổng hợp khảo sát khối lượng công việc và hiệu quả đảm bảo thông tin tham mưu……… 77
Bảng 3.3.: Bảng Tổng hợp đánh giá chất lượng thực hiện các giai đoạn tham mưu 88
Bảng 3.4.: Bảng Tổng hợp kết quả đánh giá chất lượng tham mưu năm 2011-2014……… 90
Bảng 3.5.: Bảng Tổng hợp Khảo sát đánh giá kết quả đào tạo bồi dưỡng cán bộ tham 93 mưu………
Bảng 3.6.: Bảng So sánh mức độ phù hợp nội dung đào tạo bồi dưỡng kỹ năng cho cán bộ tham mưu năm 2011-2014………… 95
Bảng 3.7.: Bảng Tổng hợp khảo sát khối lượng công việc chuyên môn trong bộ máy tham mưu……… 100
Bảng 3.8.: Bảng Tổng hợp kết quả đánh giá điều kiện, môi trường phục vụ hoạt động tham mưu năm 2010-2014……… 106
Bảng 4.1.: Mẫu bảng đánh giá năng lực đội ngũ tham mưu…… 117
Bảng 4.2.: Mẫu bảng trắc nghiệm thái độ……… 145
Bảng 4.3.: Mẫu bảng đánh giá sản phẩm tham mưu……… 147
Bảng 4.4.: Mẫu bảng tính chi phí sản phẩm tham mưu……… 148
Trang 14II DANH MỤC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ
Biểu đồ Biểu đồ Đánh giá chất lượng các giai đọan tham mưu 893.1.:
Đồ thị Đồ thị Tổng hợp điểm đánh giá năng lực tham mưu năm
3.2.: 2011-2014……… 91
Đồ thị 3.3.: Biểu đồ Đánh giá mức độ đầy đủ các loại thông tin phục vụ
Đồ thị 3.4: Đồ thị Tương quan năng lực tham mưu với điều kiện, môi
Trang 15PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong giai đoạn hội nhập sâu với việc tham gia vào các tổ chức kinh tế-thươngmại quốc tế, Việt Nam phải đương đầu với nhiều thách thức về nâng cao trình độquản lý hành chính nhà nước, nâng cao chất lượng quyết định hành chính và năng lựcquản lý hành chính nhà nước, tăng cường kiểm tra, giám sát cũng như xây dựng chiếnlược tầm xa để tăng chỉ số cạnh tranh, đưa đất nước vượt qua khó khăn, thách thứccủa sân chơi lớn Khi trình độ quản lý không tương xứng với yêu cầu phát triển, ViệtNam rất dễ thua thiệt trong sân chơi quốc tế và khu vực với những yêu cầu khắt khe
về cạnh tranh lành mạnh, công khai thông tin, bồi thường hậu quả của các quyết định
HC sai lầm
Thứ nhất, có thể thấy rõ vai trò quan trọng của công tác tham mưu trong hoạt
động quản lý hành chính nhà nước Một trong những điều kiện cơ bản đảm bảo choquyết định hành chính và năng lực quản lý hành chính được nâng cao nằm ở vai tròcủa tham mưu Bộ máy tham mưu có nhiệm vụ đề xuất các phương án trong chínhsách, chiến lược cũng như trong tổ chức triển khai, kiểm tra, giám sát thực hiện Độingũ tham mưu là cầu nối nhà quản lý với đối tượng thực thi, đối tượng quản lý, làcánh tay phải đắc lực giúp lãnh đạo có đầy đủ điều kiện đưa ra các quyết sách đúngđắn Đôi khi, nhờ sức mạnh của tham mưu nhà lãnh đạo có thể lật ngược tình thế, đạtmục tiêu thắng lợi trong điều kiện nguồn lực hết sức hạn chế Vị trí vai trò, tầm quantrọng của nhà lãnh đạo cũng được nâng cao, trách nhiệm cũng nặng nề hơn Việc đảmbảo chất lượng tham mưu còn phụ thuộc rất nhiều vào phương pháp làm việc, phốihợp giữa người tham mưu với lãnh đạo, đối tượng phục vụ của đội ngũ tham mưu
Thứ hai, những thách thức do sự phát triển, thay đổi nhanh chóng của nền kinh
tế xã hội trong giai đoạn hội nhập toàn cầu đặt ra những yêu cầu đổi mới, chủ động,sáng tạo trong quản lý nhà nước và trực tiếp là yêu cầu đổi mới hoạt động tham mưu.Thời đại kinh tế tri thức đòi hỏi sự tăng cường hàm lượng tri thức trong các hoạt độngkinh tế, chính trị, xã hội Vị trí tham mưu qua đó được nâng cao như là một trongnhững yếu tố cơ bản, mang tính quyết định cho sự phát triển Những quyết định hànhchính cũng phức tạp hơn, đòi hỏi chất lượng tham mưu nâng cao lên một bước Cũngnhư bất kỳ hoạt động nào trong bộ máy quản lý, việc nâng hiệu quả hoạt động thammưu cần đảm bảo theo hướng tăng cường tính định lượng trong tổ chức và đánh giácông việc, tính toán, cung cấp cơ sở vật chất kỹ thuật, công nghệ đáp ứng yêu cầuhoạt động tham mưu; chuyển dần từ tính nghệ thuật, tính cá nhân
Trang 16trong công tác tham mưu sang thành các yếu tố kỹ thuật, xây dựng thành quy trình,tiêu chuẩn thông qua việc lượng hóa hoạt động tham mưu, đảm bảo tính chuyênnghiệp từ khâu tổ chức đến nội dung kỹ thuật tham mưu Tăng thêm tính khách quantrong tham mưu cũng là biện pháp hướng tới của việc đảm bảo các yếu tố kỹ thuậtcho tham mưu.
Chúng ta đang sống ở môi trường động, khi mà thời sự thế giới có quá nhiềuthay đổi và chúng ta nhanh chóng nhận ra rằng chúng ta là một phần gắn liền chặt chẽvới thế giới còn lại, chúng ta sẽ cố gắng để làm cho sự khác biệt của chúng ta với thếgiới còn lại đó không quá lớn lao, để chúng ta có thể sánh chung bước với nhân loại.Kinh nghiệm ở nhiều nước trên thế giới và trong khu vực đã cho thấy sự cần thiết,tích cực chủ động trong nghiên cứu xây dựng đường lối và ứng phó kịp thời vớinhững thay đổi của tự nhiên và xã hội của chính quyền trong giai đoạn hiện nay mangtính sống còn
Thứ ba, hoạt động tổ chức và thực hiện công tác tham mưu của cơ quan hành
chính nhà nước ở trung ương hiện nay chưa thực sự phù hợp với yêu cầu của quản lýnhà nước Các vấn đề nảy sinh trong hoạt động cả về kỹ thuật cũng như trong khâu tổchức tham mưu cho thấy tính cấp thiết của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật cũngnhư đảm bảo các yếu tố kỹ thuật cho bộ máy tham mưu hoạt động xứng tầm vớinhiệm vụ trong thời kỳ mới Các vấn đề nảy sinh nổi cộm như: vị trí pháp lý chưađảm bảo cho đội ngũ thực hiện đầy đủ trách nhiệm; chức năng tham mưu và thực thichưa được phân định rõ, do đó nhiều chính sách chưa thực sự đảm bảo tính kháchquan; vấn đề tổ chức nguồn tin và xử lý thông tin còn mang tính phụ thuộc vào thôngtin tổ chức quốc tế bên ngoài dẫn đến quyết định không khách quan và phần nhiều bịthua thiệt trong môi trường cạnh tranh; các nội dung nhiệm vụ như xây dựng kếhoạch, quy hoạch còn mang tính chủ quan, duy ý chí, tính khả thi còn rất thấp; Cácquyết định hành chính còn thiếu tính đột phá; khoảng cách giữa công tác dự báo cònquá xa so với yêu cầu thực tế; sự phối hợp giữa các bộ phận khác nhau trong hệ thốngtham mưu hành chính còn rời rạc; Những hoạt động cần tham mưu hỗ trợ trực tiếpnhư họp báo, các chuyến công du cho thấy đội ngũ tham mưu còn nhiều bị động, lúngtúng, thiếu chuyên nghiệp; vấn đề tổ chức đội ngũ tham mưu cũng nảy sinh nhiều bấtcập, việc xác định khối lượng công việc, phân công trong đội ngũ tham mưu, đánh giákết quả tham mưu còn tuỳ tiện, chưa sâu sát… Có thể nói, chất lượng nội dung thammưu chưa thực sự đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của quản lý hành chính nhà nước Tính kịpthời, chất lượng tổng hợp thông tin chưa cao Đội ngũ tham mưu làm việc chưa thực
sự chuyên nghiệp Vấn đề đặt ra là cần nghiên cứu xây dựng những giải pháp tổnghợp làm cơ sở để tăng cường chất lượng tham mưu cho đúng tầm với vai trò và vị trícủa tham mưu thời kỳ đổi mới Khi có
Trang 17biến thì sức mạnh đường lối chưa được thể hiện rõ ràng, quá trình chuẩn bị cũng chưaliên tục và chủ động Những kết quả này chịu ảnh hưởng trực tiếp từ phương thức,cách thức tham mưu chính sách nói chung.
Thứ tư, Những kinh nghiệm cụ thể, quý báu về tổ chức công tác tham mưu trên
thế giới được nghiên cứu và ứng dụng vào Việt Nam còn đơn lẻ, chưa mang tính hệthống Tổng hợp một số tư liệu, đề tài, bài viết nghiên cứu khoa học cũng như quakhảo sát thực tiễn Việt Nam và nước ngoài, qua đánh giá sơ bộ có mấy vấn đề cầnxem xét một cách nghiêm túc và đầy đủ về công tác tham mưu và hoạt động xây dựngchính sách ở Việt Nam như sau:
Công tác tham mưu trong hoạt động quản lý nhà nước ở Việt nam được xâydựng hiện có những khác biệt với nhiều nước trên thế giới, mô hình tham mưu chiếnlược của thế giới có nhiều thay đổi mang tính linh hoạt Hiệu quả công tác tham mưucủa Việt nam chưa cao, chưa có những đột phá ở tầm chiến lược.Việc đánh giá vềhiệu quả công tác này ở Việt nam cũng chưa đầy đủ, thống nhất, rõ ràng và bài bản.Trong khi đó, các nước đã có những nghiên cứu và đánh giá hiệu quả chính sách rấttốt, từ đó có thể đánh giá được hiệu quả vận hành của hoạt động tham mưu.Kết quảtham mưu, hiệu quả của các chính sách hiện ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế
xã hội, thậm chí cả an ninh quốc phòng, vị thế và vận mệnh quốc gia Yêu cầu chấtlượng đối với công tác tham mưu cần phải theo chuẩn quốc tế
Ngay các nước có hệ thống chính trị tương đồng với nước ta cũng có nhữngđột phá lớn về hoạt động tham mưu, xây dựng chính sách Việc điều chỉnh, thay đổi,
áp dụng mô hình tham mưu đã thành công ở nhiều nước vào Việt nam có là hợp lý?Trước tiên cần đặt vấn đề Việt nam được gì và mất gì nếu áp dụng những mô hình đó
Có vẻ như theo cơ chế hiện hành, mô hình quản lý ở Việt Nam hiện nay thiên về yêucầu quá cao, quá nhiều những tố chất cá nhân của đội ngũ tham mưu Sử dụng trí tuệ
và chất xám xã hội như thế nào để có thể tận dụng được những tinh hoa trí tuệ trong
xã hội Các nước phát triển không xây dựng chính sách tham mưu trí tuệ mang tính lệthuộc cá nhân mà thường xây dựng một cơ chế linh hoạt và hiệu quả nhằm tổ chứchọat động tham mưu, xây dựng chính sách ở tầm mức cao
Liệu có thể tạo môi trường thử nghiệm mô hình đổi mới, cải cách hoạt độngtham mưu xây dựng chính sách trong bối cảnh Việt Nam: Xây dựng cầu nối giữa bộmáy tham mưu chuyên trách kết nối với hệ thống cơ quan, tổ chức, viện nghiên cứuchuyên nghiệp? Tóm lại có thể xã hội hóa công tác tham mưu, xây dựng trung tâm trợgiúp liên ngành trong tham mưu nhà nước? Hoạt động tham mưu, đề xuất ý tưởng,chính sách có thể thương mại hóa được không? Nhằm làm cho hoạt động tham mưuthực sự là chuyên nghiệp chứ không phải chuyên trách nhưng cứng nhắc, cồng kềnhnhư hiện nay Phân biệt, tách bạch rõ hoạt động sự vụ với đề xuất ý tưởng
Trang 18chiến lược trong công tác tham mưu.Về cơ chế, cơ chế chính sách hiện nay có là ràocản để cải cách bộ máy tham mưu? Lãnh đạo và tham mưu là cặp bài trùng không thểtách rời Cần đặt ra yêu cầu đối với lãnh đạo trong xây dựng cơ chế tương tác với bộmáy tham mưu Việc đổi mới hệ thống lãnh đạo không chỉ đơn giản là nhận thức mà
là cần thay đổi cả tư duy Có những phương pháp gì để khuyến khích vật chất, xâydựng động lực cho đội ngũ tham mưu
Hoàn thiện công tác tham mưu phục vụ lãnh đạo trong quản lý HCNN là tậptrung vào: Cơ chế lãnh đạo, nhận thức của Lãnh đạo với vai trò tham mưu và đổi mới
cơ chế tổ chức hoạt động tham mưu; Xây dựng công cụ đánh giá, lượng hóa tối đatiêu chuẩn đánh giá hoạt động tham mưu; Xây dựng cơ chế khuyến khích vật chất, tạođộng lực cho hoạt động tham mưu; Xây dựng quy trình tổ chức tham mưu một cáchlinh hoạt; Xây dựng hệ thống trung tâm hỗ trợ thông tin tham mưu liên ngành, việnxây dựng chính sách chiến lược, xã hội hóa công tác tham mưu Kỹ thuật hóa, tiêuchuẩn và quy trình hóa một số hoạt động tham mưu Cần quản lý sáng kiến một cáchthường xuyên, liên tục và định kỳ Đây chính là lý do tác giả lựa chọn hướng nghiên
cứu là “Hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương”.
2 M c đích và nhi m v nghiên c u ục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ệm vụ nghiên cứu ục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ứu
Mục đích nghiên cứu của đề tài: Nghiên cứu lý luận về công tác tham mưu của
cơ quan nhà nước ở trung ương để có cơ sở khoa học đánh giá thực trạng và đề xuấtgiải pháp hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trungương
Nhiệm vụ nghiên cứu: Luận án tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về: công tác tham mưu; vai trò và nội dung cácyếu tố kỹ thuật, công nghệ của công tác tham mưu, đặc biệt là hệ thống hoạt độngtham mưu cho hoạt động quản lý hành chính nhà nước cấp trung ương
- Thực hiện việc khảo sát thực trạng tổ chức quản lý hoạt động tham mưu, thựctrạng, kết quả hoạt động tham mưu và thực trạng việc đảm bảo yếu tố kỹ thuật, côngnghệ cho công tác tham mưu ở các cơ quan hành chính nhà nước cấp trung ương Từcác khảo sát trên, Luận án tiến hành phân tích thực trạng, xác định mối quan hệ giữacác yếu tố,mức độ ảnh hưởng giữa các yếu tố với nhau Qua đó tiến hành đánh giá vàxác định nguyên nhân của kết quả tham mưu, trong đó xác định rõ mức độ đảm bảocủa yếu tố kỹ thuật, công nghệ trong tham mưu của cơ quan hành chính nhà nướctrung ương trong sự so sánh hợp lý với mô hình tổ chức tham mưu các nước trên thếgiới
- Trên cơ sở đánh giá thực trạng và phân tích nguyên nhân, Luận án đưa ra giảipháp hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung
Trang 19ương, cụ thể là đảm bảo các yếu tố kỹ thuật, công nghệ cho công tác tham mưu, giớithiệu mô hình tổ chức tham mưu phù hợp với yêu cầu hiện tại và các điều kiện cầnthiết khi áp dụng mô hình hiện đại hóa công tác tham mưu.
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của Luận án là hòan thiện công tác tham mưu của cơquan hành chính nhà nước ở trung ương
Phạm vi nghiên cứu của Luận án:
Phạm vi về thời gian: Tìm hiểu công tác tham mưu trong quản lý HCNN tronggiai đoạn hiện nay được xem xét theo quá trình tương ứng quá trình đẩy mạnh cảicách hành chính Về khảo sát số liệu minh chứng, tác giả tập trung thu thập thông tinkhảo sát cụ thể 5 năm phát triển gần đây, trong khoảng từ 2009-2014 là giai đoạn tuyngắn nhưng có nhiều thay đổi mãnh liệt, gắn với mốc Việt Nam đang bước đầu đẩymạnh cải cách hành chính giai đoạn 2 với những bước tiến nhằm hiện đại hóa nềnhành chính, bắt nhịp với toàn cầu hóa Giai đoạn này cũng đồng thời có rất nhiều thayđổi trong chính sách pháp luật về tổ chức hành chính, đặc biệt là trong lĩnh vực tổchức thông tin, văn phòng, tham mưu Bối cảnh kinh tế xã hội thời kỳ này cũng gắnvới khủng hoảng kinh tế, là cơ sở để thử thách chất lượng quyết định hành chính, bảnlĩnh tham mưu, qua đó đánh giá hiệu quả tham mưu trong điều kiện khắc nghiệt củathực tế
Phạm vi về không gian: Đề tài nhận diện và khảo sát, đánh giá thực trạng tổchức và thực hiện các yếu tố đảm bảo cho công tác tham mưu giới hạn trong hoạtđộng tham mưu của các cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương Cụ thể ở đây tác giảgiới hạn phạm vi không gian là hoạt động của các bộ mà trong đó tập trung nghiêncứu hoạt động của các vụ thuộc bộ
Phạm vi về nội dung: Luận án giới hạn trong việc nghiên cứu thực trạng, đưa
ra các giải pháp hòan thiện công tác tham mưu của cơ quan quản lý hành chính NN
Đề tài nghiên cứu thực trạng công tác tham mưu, bao gồm bộ máy, nhân sự, quy trình,phương pháp, công cụ thực hiện Cùng với đó, Luận án nghiên cứu và các điều kiệnchủ quan đảm bảo thực hiện hoạt động này Luận án xác định tập trung vào tìm hiểuhoạt động tham mưu chuyên ngành, tức là tham mưu trong các bộ mà không phân tích
kỹ hoạt động tham mưu tổng hợp tại các văn phòng của cơ quan hành chính nhà nước
ở trung ương Luận án tìm hiểu công tác tham mưu trong cơ quan hành chính nhànước giúp lãnh đạo ban hành quyết định cũng như hoạt động tham mưu trong xâydựng chính sách của các cơ quan hành chính nhà nước
5 Ph ương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ng pháp lu n và ph ận và phương pháp nghiên cứu ương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ng pháp nghiên c u ứu
Phương pháp luận:
Trang 20Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận Chủ nghĩa Mac Lenin và tưtưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân dodân và vì dân.
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp cụ thể được áp dụng để nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra xã hội học,
- Phương pháp thống kê, xử lý, phân tích số liệu:Phân tích đ nh tính tàiịnh tính tài
li u ph ng v n sâu, k t qu quan sát;ệu phỏng vấn sâu, kết quả quan sát; ỏng vấn sâu, kết quả quan sát; ấn sâu, kết quả quan sát; ết quả quan sát; ả quan sát;
- Phương pháp tổng hợp, đối chiếu, so sánh, phương pháp giả định, sử dụng công cụ đánh giá, đo lường;
- Phương pháp hệ thống;
- Phương pháp thiết kế công cụ nghiên cứu
Phương pháp tổng hợp, đối chiếu được áp dụng để xác định mối liên quan củakết quả tham mưu với các yếu tố ảnh hưởng, mức độ ảnh hưởng của các yếu tố lên kếtquả tham mưu, từ đó xác định hiệu quả công tác tham mưu Phương pháp đối chiếucòn dùng để xác định mức độ liên quan giữa các yếu tố cấu thành của công tác thammưu và mức độ liên quan, để đánh giá vai trò các giai đoạn trong quy trình tham mưuđối với kết quả tham mưu cũng như vai trò của công tác tham mưu đối với hoạt độngquản lý hành chính NN Phương pháp này giải quyết các nhiệm vụ trong Chương 2 vàChương 3
Phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp hệ thống sử dụng công cụ đánhgiá được áp dụng để xử lý kết quả đánh giá từ nhiều kênh khác nhau, từ đó có nhậnđịnh chung về chất lượng tham mưu được làm rõ ở Chương 3
Phương pháp so sánh được dùng để đánh giá điều kiện, hoàn cảnh, cách thức ápdụng kinh nghiệm công tác tham mưu của các nước trong điều kiện hoàn cảnh ViệtNam, để phân tích đặc điểm quả công tác này ở các cơ quan trong hành chính ở trungương so với các cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương cũng như so sánh thựctrạng công tác tham mưu giữa các cơ quan hành chính NN ở trung ương với nhau.Phương pháp so sánh còn được tiến hành để đánh giá công tác tham mưu qua từnggiai đoạn Phương pháp so sánh được thực hiện giải quyết các nhiệm vụ ở Chương 3
và Chương 4
Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong đề tài bao gồm giai đoạn tìm hiểu,tổng hợp, phân tích, hê thống hóa lý thuyết, các kết quả nghiên cứu thực tiễn của cáctác gỉa trong và ngoài nước được đăng tải trên các sách, báo, tạp chí, đề tài khoa học
về vấn đề có liên quan
Trang 21Phương pháp giả định được sử dụng để phân tích, chọn lọc đối tượng tìm hiểucũng như để xây dựng giải pháp cho công tác tham mưu ở chương 4 dựa trên kết quảphân tích ở chương 3.
Về phương pháp điều tra xã hội học thực hiện nhiệm vụ ở Chương 3, trong quátrình áp dụng phương pháp,có thể thấy rằng tham mưu là một hoạt động mang tínhphức tạp, hàm lượng tri thức rất cao, mang tính tổng quát, đồng thời mang tính sángtạo, thậm chí có dấu ấn cá nhân, tính mới và tính phát hiện Vì vậy, phương pháp điều
tra khảo sát thống kê ở đây phụ thuộc nhiều vào hình thức điều tra chuyên môn là phù
hợp Còn hình thức điều tra trọng điểm và chọn mẫu thì áp dụng không phải là chủđạo Điều đó có nguyên nhân do đặc thù của công tác tham mưu kể trên cần nghiêncứu sâu vào kinh nghiệm cá biệt của người cán bộ tham mưu làm kinh nghiệm; nhiềutính chất kỹ năng của đội ngũ tham mưu không đơn thuần phản ánh thông qua sốlượng Việc lựa chọn các con số khảo sát thực sự cần chọn lọc nhằm mang tính điển
hình Với hình thức điều tra chuyên môn, Luận án chọn mẫu không thiên về số lượng
khách thể nghiên cứu là các vụ và các bộ mà chỉ chọn một số khách thể tiêu biểu, có tính đặc thù và đi sâu làm rõ công tác tổ chức, quy trình, cách thức vận hành của hoạt
động tham mưu của những tổ chức này
Cụ thể, tác giả đã lựa chọn tiến hành nghiên cứu khảo sát hoạt động tổ chức vàthực hiện công tác tham mưu chủ yếu ở 5 bộ: Bộ Tài nguyên môi trường, Bộ Y tế, BộNông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Tư pháp, Bộ Giáo dục và đào tạo Trong đó,
Bộ Tư pháp đóng vai trò thẩm định các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật do các
bộ ban hành và tham mưu cho chính phủ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật vềquản lý dân sự Các bộ còn lại có chứa năng tham mưu cho Chính phủ quản lý xã hộitheo từng lĩnh vực kinh tế và xã hội Về yếu tố công nghệ, phương pháp, Bộ Nôngnghiệp và Bộ Tài nguyên Môi trường là những điển hình thí điểm về đầu tư phát triển
hạ tầng kỹ thuật, công nghệ trong cải cách hành chính Ngoài ra, tác giả có thu thập
bổ sung thêm thông tin, tìm hiểu kinh nghiệm về tổ chức hoạt động tham mưu củamột số bộ khác ngoài 5 bộ trên
Đối với 5 bộ là đối tượng khảo sát chính, ở mỗi bộ, tác giả lựa chọn 2 vụ tiêubiểu, thường là vụ pháp chế và 1 vụ chuyên môn
Về đối tượng cụ thể để phát phiếu khảo sát, tác giả lựa chọn các công chứctham mưu là chuyên viên chính trở lên, thường xuyên và trực tiếp xây dựng và đềxuất dự thảo văn bản chính sách, giải pháp cho các vấn đề thuộc lĩnh vực được phâncông Cụ thể, tác giả đã phát 87 phiếu khảo sát cho các công chức tham mưu thuộccác vụ đã chọn
Trang 22Phương pháp chuyên gia, được tiến hành nhằm trưng cầu ý kiến đóng góp củacác nhà chuyên môn có kinh nghiệm trong lĩnh vực… về những nội dung cần thếtcủa…, làm cơ sở lý luận cho nghiên cứu.
Về đối tượng lãnh đạo trong bộ máy tham mưu: tác giả lựa chọn đối tượng là các vụ trưởng, vụ phó Cụ thể tác giả đã phát 9 phiếu khảo sát cho lãnh đạo cấp vụ
Và 2 phiếu phỏng vấn sâu Tác giả cũng có phỏng vấn 01 lãnh đạo cấp bộ về công tác đánh giá chất lượng sản phẩm tham mưu và hoạt động tham mưu
Nguồn thông tin làm cơ sở xây dựng bảng hỏi: Khung lý thuyết đưa ra về côngtác tham mưu; Kết quả trưng cầu ý kiến chuyên gia ;Kết quả trưng cầu ý kiến của cán
bộ lãnh đạo; Kết quả thăm dò Tổng hợp các nguồn trên, xây dựng Bảng hỏi: 01 bảnghỏi về mức độ thực hiện, yêu cầu điều kiện dành cho công chức tham mưu; 01 bảnghỏi tìm hiểu ý kiến đánh giá của lãnh đạo Về mức độ: 01 bảng hỏi phỏng vấn sâu.Bảng hỏi dành cho cấp lãnh đạo: Nhằm tìm hiểu đánh giá khách quan của lãnh đạo vềmức độ cần thiết và mức độ thực hịên Bảng phỏng vấn sâu: Chuẩn bị các câu hỏitheo yêu cầu nghiên cứu của đề tài
6 Câu h i nghiên c u và Gi thuy t khoa h c ỏi nghiên cứu và Giả thuyết khoa học ứu ả thuyết khoa học ết khoa học ọc
Câu hỏi nghiên cứu:
a, Công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương đượcnghiên cứu trên cơ sở lý luận nào?
b, Công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương hiện nayđược tổ chức và thực hiện theo cách thức nào? Mức độ đáp ứng yêu cầu quản lý hànhchính nhà nước của công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trungương hiện nay như thế nào? Công tác này hiện nay có những ưu điểm gì cần phát huy
và hạn chế gì cần khắc phục? Các điều kiện cốt lõi đảm bảo chất lượng công tác thammưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương hiện nay được đáp ứng ở mức độnào?
d, Cần có giải pháp gì để hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hànhchính nhà nước ở trung ương?
Giả thuyết khoa học:
Hệ thống cơ sở lý luận về công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhànước ở trung ương hiện nay còn chưa đầy đủ, cần phải được bổ sung, hoàn chỉnh đểbảo đảm là cơ sở nghiên cứu thực trạng và xây dựng giải pháp hoàn thiện công tácnày
Giả định các giải pháp hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chínhnhà nước đã có và đã đúng và đã được triển khai thực hiện là giải pháp cốt lõi trongviệc hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương,Luận án chứng minh:
Trang 23Một là, thực trạng công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ởtrung ương hiện nay chưa đáp ứng được thực tiễn yêu cầu của quản lý hành chính nhànước.
Hai là thực trạng các điều kiện cơ bản hiện nay chưa đảm bảo chất lượng côngtác tham mưu của cơ quan hành chính phù hợp với yêu cầu của quản lý hành chínhnhà nước
Ba là, việc áp dụng kết quả nghiên cứu của Luận án sẽ xây dựng được các điềukiện phù hợp, giải quyết được các hạn chế trong hoạt động tham mưu của cơ quanhành chính nhà nước ở trung ương
Các giải pháp được xây dựng chủ yếu tập trung vào áp dụng kỹ thuật, côngnghệ hiện đại cho công tác tham mưu cho cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương.đảm bảo tính định lượng cho thông tin tham mưu, tăng cường tính dự báo, giúp giảmthiểu các sai số cho quyết định quản lý Tổ chức và hoạt động tham mưu được xâydựng và tiến hành một cách linh hoạt, tập hợp được trí tuệ của tập thể, của xã hội Cáctiêu chuẩn và mức độ cảnh báo cũng như xây dựng phương án tham mưu chiến lượcphù hợp với yêu cầu, tiêu chuẩn quốc tế Phát huy hiệu quả mô hình tự động hóa trongtham mưu Tổ chức và hoạt động tham mưu được xây dựng và tiến hành một cáchlinh hoạt, tập hợp được trí tuệ của tập thể, của xã hội Thành lập những trung tâm kếtnối và hỗ trợ tham mưu về mặt thông tin và phương pháp một cách thông suốt và hệthống trong toàn bộ bộ máy QLNN ở trung ương, có sự kết nối tới các bộ phận, giaitầng của xã hội và kết nối, tư vấn, hỗ trợ tối đa cho tham mưu địa phương
Dưới góc độ khoa học quản lý hành chính công, việc xây dựng các giải pháp hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương sẽ đảm bảo chất lượng, đảm bảo các yêu cầu về tính hợp lý, hợp pháp, tính nhất quán, tính khả thi cho các quyết định quản lý hành chính nhà nước ở trung ương, đảm bảo tính hiệu quả cho các chỉ đạo ở tầm vĩ mô; Từ đó, đảm bảo hiệu quả hoạt động quản lý hành chính nhà nước nói chung
7 Nh ng đóng góp m i c a Lu n án ững đóng góp mới của Luận án ới của Luận án ủa Luận án ận và phương pháp nghiên cứu
a, Về mặt lý luận:
Luận án xác định lại khái niệm tham mưu và chủ thể tham mưu; xác định vị trí,nhiệm vụ, vai trò công tác tham mưu đối với hoạt động quản lý hành chính NN; xâydựng và hoàn chỉnh nội dung, lý luận về công tác tổ chức hoạt động tham mưu, quytrình, phương pháp tham mưu; xác định các điều kiện và yếu tố ảnh hưởng tới côngtác tham mưu
b, Về mặt thực tiễn,
Luận án có những đóng góp sau:
Trang 24- Đánh giá thực trạng tổ chức và thực trạng đội ngũ tham mưu hành chính nhànước ở trung ương hiện nay, xác định mức độ ảnh hưởng của các điều kiện chủ quantới hiệu quả hoạt động tham mưu.
Trên cơ sở áp dụng công cụ đánh giá sản phẩm tham mưu, xây dựng cơ chế vàphương pháp định giá sản phẩm tham mưu hướng tới tạo các điều kiện cho việc xâydựng thị trường ý tưởng, thu hút trí tuệ xã hội
7.Cấu trúc luận án
Luận án chia làm 4 chương:
Chương 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu
Chương 2 Cơ sở lý luận về công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước Chương 3 Thực trạng công tác tham mưu của cơ quan hành chính NN ở trung ương Chương 4 Quan điểm chỉ đạo và giải pháp hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương
Trang 25CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
1.1 Về khái niệm tham mưu và các thuật ngữ liên quan
Có thể giới thiệu một số công trình nghiên cứu liên quan trực tiếp đến công tác
tham mưu như: Nguyễn Công Dũng (2010), “Kỹ năng tham mưu của chuyên viên ban
Đảng cấp TƯ”, Luận án tiến sỹ, chuyên ngành: Tâm lý học chuyên ngành 62.31.80.05
H 2010 Viện Khoa học xã hội- Viện khoa học xã hội Việt NamVăn Tất Thu(2009),
“Hoàn thiện công tác tham mưu tổng hợp phục vụ sự chỉ đạo và điều hành công việc
của lãnh đạo Bộ Nội vụ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính hiện nay”, Đề tài
NCKH cấp bộ, Bộ Nội vụ, Hà Nội và một số bài viết khoa học, sách chuyên khảo về tham mưu, tài liệu Hội thảo Công tác tham mưu cơ quan TƯ Đảng (2010) đã đúc kết
khái niệm, nội dung tham mưu và các thuật ngữ có liên quan như tư vấn, cố vấn
Các tài liệu đã xây dựng được khái niệm tham mưu và các khái niệm tươngđồng như tư vấn, cố vấn; chỉ ra được bản chất của tham mưu
Qua tổng hợp cho thấy tham mưu là một dạng đặc thù của hoạt động tư vấn, cóđối tượng thiên về lĩnh vực hành chính, chính trị nhằm cung cấp ý kiến, đề xuất ý kiến
để cá nhân, cấp có thẩm quyền tham khảo, sử dụng trong quá trình ra quyết định, chủthể hoạt động này là những cá nhân đạt được trình độ chuyên môn nhất định, hoặcnhững cá nhân có kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn ở bậc cao, được xã hội thừanhận về vị thế, uy tín và danh tiếng
Tuy nhiên, các khái niệm tham mưu như Luận án chỉ đề cập khái niệm thammưu từ góc độ hoạt động của một cá nhân mà chưa đề cập đến hoạt động tham mưu
mà chủ thể là một tổ chức
Xuất phát từ quan niệm cho rằng “bản chất của công việc tham mưu chính là
tư vấn” một số nhà nghiên cứu như Caplan, Dougherty (2009)… trong những côngtình nghiên cứu của mình đã chỉ ra những năng lực và phẩm chất rất cần thiết chonhững người làm công việc tham mưu (tư vấn)
Xét theo đối tượng nghiên cứu của luận án, thuật ngữ tham mưu trong khu vựcnhà nước được các nhà nghiên cứu phương Tây sử dụng bằng các thuật ngữ tươngđương như: tư vấn chính sách (policy consultation), phân tích chính sách (publicpolicy analysis) Ở đây các công trình nghiên cứu thường tập trung vào nội dung đàotạo kỹ năng cho một nhà tham mưu (tư vấn) chính sách, bao gồm:
Kỹ năng chuẩn bị báo cáo
Kỹ năng xây dựng chính sách thiết yếu
Kỹ năng phân tích, đề xuất chính sách
Trang 26Kỹ năng giải quyết các vấn đề chính sách
1.2 Về kỹ năng, quy trình và phương tiện kỹ thuật tham mưu
Các nghiên cứu tập trung giới thiệu nội dung kỹ năng tham mưu và quy trìnhthực hịên các hoạt động của công chức tham mưu.Về thực tiễn, các tài liệu khảo sát
kỹ năng tham mưu cán bộ ban đảng TƯ, bộ máy tham mưu văn phòng bộ Một số tài
liệu tiêu biểu như: Luận án tiến sỹ tâm lý học 2010- Viện Tâm lý học.: Kỹ năng tham
mưu của chuyên viên ban Đảng cấp trung ương Các nhà khoa học Duane Brown,
Walter B Pryzwansky,Ann C.Sulte(1995) cũng cho rằng tương ứng với các giai đoạncủa quá trình tham mưu (tư vấn) cần phải có các kỹ năng cần thiết theo từng giaiđoạn
Luận án Kỹ năng tham mưu chuyên viên Ban Đảng TƯ giới thịêu rất kỹ về
khái niệm kỹ năng, tham mưu, xây dựng hệ thống phương pháp luận nghiên cứu kỹnăng tham mưu.Về lý luận: định hướng nghiên cứu, xây dựng khái niệm tham mưu,chỉ rõ 3 nhóm KNTM cơ bản của CVBĐTƯvới cấu trúc các KN bộ phận và xác địnhcác yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng này Hướng về lý luận tâm lý học về kỹ năng thammưu, một loại kỹ năng còn rất ít được nghiên cứu ở VN với tư cách là một loại kỹnăng đặc thù trong lĩnh vực tham mưu chính trị theo chức năng nhiệm vụ của các banđảng cấp TƯ Về thực tiễn: Luận án chỉ ra thực trạng kỹ năng tham mưu của chuyênviên ban Đảng cấp TƯ hiện nay, đánh giá mặt mạnh, hạn chế trong nhóm kỹ năng cơbản ( kỹ năng thu thập và xử lý thông tin tham mưu, kỹ năng xây dựng phương án giảiquyết vấn đề tham mưu và kỹ năng hoàn thành sản phẩm tham mưu) và những yếu tốảnh hưởng đến kỹ năng này; khẳng định tính khả thi của biện pháp nâng cao KNTM.Luận án TS về kỹ năng tham mưu chuyên viên ban Đảng TƯ đã báo cáo kết quả thựctrạng kỹ năng chuyên viên Ban Đảng TƯ:
Nhóm kỹ năng thu thập, xử lý thông tin tham mưu của các cơ quan Đảng TƯ:Các CV còn nhiều hạn chế trong việc chủ động bao quát thông tin từ các kênh khácnhau, đặc bịêt là thông tin mang tính phát hiện, dự báo thông tin Bên cạnh đó, nộidung khác như sử dụng kỹ thuật nghiệp vụ để kiểm tra, xác minh, hệ thống hóa thôngtin, bảo vệ bí mật thông tin… vẫn còn thiếu
Trang 27Kỹ năng xây dựng phương án giải quyết vấn đề tham mưu nhận thức là rất cầnthiết nhưng khi vận dụng nội dung kỹ năng này chỉ được thực hiện ở mức trung bình,thậm chí phần nhiều ở mức thấp.
Kỹ năng hoàn thành sản phẩm tham mưu: Hầu hết chuyên viên nhận thức kỹnăng thành phần trong nhóm kỹ năng này là rất cần thiết, tuy điểm số kỹ năng chỉ ởmức trung bình,
Luận án cũng chỉ ra thực trạng yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng tham mưu củachuyên viên BĐTƯ mang tính chủ quan và khách quan
Về phương tiện, công cụ phục vụ tham mưu: Nội dung các tài liệu nghiên cứu
cũng mới ở mức độ giới thiệu lý thuyết và nhận định chủ quan về thực trạng phươngtiện, công cụ tham mưu Công cụ thuộc về tính năng máy móc, kỹ thuật như máy tính,phần mềm chuyên dụng, các thiết bị tuyền thông, liên lạc…Công cụ thuộc về tư duy,chuyên môn như: kỹ năng tư duy trong công việc, các phương pháp nghiên cứu, kỹthuật thống kế, các mô hình dự báo, phân tích…(biết mã hóa thông tin).Tổ chức tưvấn nhóm và hợp tác GFA đề nghị sử dụng công cụ phân tích SWOT (điểm mạnh,điểm yếu,cơ hội, thách thức) để kiểm chứng và minh họa nội dung này Harold lập kếhoạch gồm 8 bước cơ bản GFA đề nghị phải lượng hóa được bằng cách tuân theo tiêuchuẩn SMART, phương pháp bảo vệ sản phẩm tham mưu Việc ứng dụng sâu cáccông cụ này phục vụ trực tiếp cho hoạt đông tham mưu chính sách cũng như việc xâydựng các công cụ chuyên biệt để phân tích và tổng hợp thông tin Công cụ đánh giásản phẩm thông tin cũng chưa được đề cập
Các tài liệu trong và ngoài nước đã xác định được nội dung kỹ năng tham mưu,các giai đoạn của hoạt động tham mưu, song chưa xây dựng quy trình tham mưu tronghoạt động của cơ quan, tổ chức hành chính cũng như chưa xây dựng được phươngpháp tổ chức và vận hành bộ máy tham mưu, cách thức tham gia phối hợp của các bộphận, cá nhân trong cỗ máy tham mưu
1.3 Nghiên cứu thực trạng tổ chức hoạt động tham mưu
Bài viết của các tác giả trong Hội thảo về Đổi mới công tác tham mưu cơ quanban Đảng ở TƯ (2010) hướng tới xác định yêu cầu, giải pháp đối với công tác thammưu cơ quan ban Đảng TƯ, xác định yếu tố chính trị trong tham mưu
Các tác giả đã chú ý tới các yếu tố ảnh hưởng kỹ năng tham mưu Về tổ chức,chú ý yêu cầu về quy trình tham mưu, công tác thẩm định…Tuy nhiên các ý kiến mớichỉ dừng ở đề xuất, chưa có nghiên cứu cụ thể Tố chất của cán bộ tham mưu, Các tácgiả Hội thảo Công tác tham mưu ban Đảng TƯ (2010) cho rằng : Phẩm chất, chính trị,đạo đức: Sự trung thành, mẫn cán, sáng tạo Sự trong sáng, không vụ lợi Dám chịutrách nhiệm, biết hy sinh; Trung thực, không xu thời Về năng lực, bản lĩnh trí tuệ,khoa học, các tác giả Đoàn thị Thu Hà, Nguyễn Ngọc Huyền cho rằng để
Trang 28đưa ra các kiến nghị cho người sử dụng, chủ thể phải đáp ứng được 5 nhóm yêu cầu
cơ bản
Về tổ chức công tác tham mưu, tác giả Hoàng Chí Bảo – Hội đồng lý luận Báo cáo dẫn đề hội thảo Đổi mới công tác tham mưu ban Đảng TƯ(2010) xác địnhtham mưu là hoạt động trí tuệ, là lĩnh vực công tác đặc thù, gắn liền với các tổ chức
TƯ-cơ quan khoa học khác cùng chung lĩnh vực chuyên môn; Tham mưu như một thiếtchế tổ chức bộ máy Cần xác định rõ mối quan hệ chức năng, quyền hạn, cơ cấu, thẩmquyền, trách nhiệm, cũng như cần xác định mô hình phối kết hợp nhằm nâng cao hiệuquả và tránh lãng phí chồng chéo Từ đó đặt ra yêu cầu đổi mới nhận thức về thammưu và yêu cầu tổ chức và thực hiện công tác tham mưu cho lãnh đạo cấp cao củaĐảng
Hoạt động tham mưu nằm trong mối quan hệ, trong đó nổi bật, trực tiếp nhất làquan hệ chủ thể, đối tượng Công tác tham mưu phục vụ yêu cầu lãnh đạo cấp cao củaĐảng ở các cơ quan TƯ, bên cạnh những thành tích to lớn đã đạt được cũng đang bộc
lộ nhiều hạn chế, yếu kém, bất cập, chưa ngang tầm chức năng nhiệm vụ Nhiều vấn
đề bức xúc đặt ra cần thiết phải tập trung giải quyết: nhận thức,hụt hẫng cán bộ, thiếu
nghiên cứu lý luận, vấn đề cơ chế chính sách và dân chủ Vấn đề dân chủ và thực
hành dân chủ chưa được đẩy mạnh
Thực trạng tổ chức tham mưu trong lực lượng CAND: Theo các tài lịêu hướng
dẫn và tổng kết về công tác tham mưu trong lực lượng CAND ( Cổng TTĐT Bộ Công
an) công tác tham mưu trong lực lượng CAND có những đổi mới mạnh mẽ trong thời
gian qua Thực hiện các chủ trương, chỉ thị của Đảng ủy Công an Trung ương và lãnhđạo Bộ Công an về “Tăng cường công tác tham mưu và lãnh đạo, chỉ huy trong lựclượng CAND”, công tác tham mưu CAND đã có những bước phát triển vượt bậc, đạtđược những thành tựu to lớn Các mặt công tác tham mưu thực sự được đổi mới, nhất
là công tác tổ chức thông tin đã từng bước được quy trình hóa; công tác xây dựng vănbản thể hiện tính chuyên nghiệp hơn Công tác tham mưu ngày càng gắn kết với hoạtđộng nghiên cứu khoa học Các điều kiện đảm bảo cho công tác tham mưu ngày càngđược tăng cường, trong đó chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin tạo sự đồng bộhóa công tác tham mưu Đã xây dựng và khai thác có hiệu quả hệ thống truyền hìnhtrực tuyến, cổng thông tin điện tử ở Bộ và Công an các đơn vị, địa phương Hệ thống
cơ quan tham mưu được củng cố, kiện toàn theo hướng tập trung, chuyên sâu, thốngnhất, ngày càng xác định rõ hơn chức năng, nhiệm vụ, cơ chế, mối quan hệ phối hợpvới các đơn vị Tuy nhiên, trước yêu cầu, nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự trong tìnhhình mới, công tác tham mưu CAND cũng đang bộc lộ những hạn chế, bất cập cầnkhắc phục
Trang 29Xác định nội dung, phương thức tổ chức thực hiện chức năng tham mưu qua nghiên cứu hoạt động của văn phòng cấp bộ: Sách tham khảo “Tổ chức và hoạt động của văn phòng bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ”- TS Văn Tất Thu
(2011): Tài liệu đưa ra nghiên cứu về công tác tham mưu tổng hợp trong bộ máy vănphòng bộ Các nghiên cứu nói chung chưa đề cập đến tham mưu về chuyên môn cũngnhư chưa có đánh giá tổng thể về tổ chức tham mưu trong hệ thống chính quyền trungương Tài liệu khẳng định chức năng tham mưu của văn phòng các bộ, cơ quan ngang
bộ, cơ quan thuộc Chính phủ Trong đó trình bày kỹ nội dung chức năng tham mưucủa văn phòng cấp này chủ yếu là tham mưu điều hành công việc, tham mưu một sốlĩnh vực công tác có đặc thù riêng Từ đó, phân biệt và xác định mối quan hệ với thammưu của các đơn vị Cụ thể tham mưu văn phòng là tham mưu tổng hợp, là tham mưu
ở giai đoạn sau, ở mức độ cao hơn Ở đây xác định mối quan hệ khăng khít giữa thammưu và tổng hợp Trình bày một số nội dung nhiệm vụ liên quan đến công tác thammưu và hướng dẫn kỹ năng, phương pháp thực hiện các nhiệm vụ đó Trong thammưu, về công tác thông tin, cuốn sách có đề cập đến quy trình thông tin, phân loạinguồn tin, đặc biệt hướng dẫn kỹ vấn đề khảo sát thực tiễn, kiện toàn hệ thống thôngtin Vấn đề xử lý và tổng hợp tin dưới hình thức các bản tổng quan, tổng lược, bảntóm tắt, chú thích, kết luận đưa ra nguyên tắc, yêu cầu đối với việc phân tích, tổng hợptin với việc xác định
Đề tài NCKH cấp bộ 2009, Nghiên cứu hoàn thiện công tác tham mưu, tổnghợp của văn phòng phục vụ chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo Bộ Nội vụ đáp ứng yêucầu cải cách hành chính, chủ nhiệm: TS Văn Tất Thu: Đề tài chỉ ra yêu cầu, kỹ thuật,
kỹ năng đối với hoạt động cơ bản của bộ máy tham mưu thông thường; Đồng thời xácđịnh chức năng nhiệm vụ của tham mưu văn phòng bộ; Xác định rõ mối liên hệ phântích và tổng hợp tin, yêu cầu của tổng hợp tin phục vụ tham mưu đòi hỏi cao hơn vớitổng hợp tin thông thường; Vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác tham mưu,tổng hợp trong hoạt động của văn phòng bộ, cơ sở lý luận và thực tiễn thực hiện côngtác tham mưu, tổng hợp phục vụ chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo Bộ Nội vụ; Cơ sở lýluận và pháp lý của công tác tham mưu, vị trí, vai trò công tác tham mưu của vănphòng bộ Ở đây, cuốn sách có những biện giải hợp lý về khẳng định chức năng thammưu của văn phòng bộ khi có một số ý kiến phủ nhận chức năng này của văn phòng
bộ Như vậy đã phần nào phân biệt chức năng tham mưu tổng hợp của văn phòng vàchức năng tham mưu chuyên ngành của các vụ
Về yêu cầu và nguyên tắc trong công tác tham mưu của văn phòng bộ: đượctrình bày theo yêu cầu từ hình thức đến nội dung, từ yêu cầu nhiệm vụ đến chất lượngcông việc, tính khả thi và xa hơn, đáp ứng yêu cầu trong cải cách hành chính với yêucầu cụ thể trước mắt và sự phát triển trong tương lai Về những nguyên tắc
Trang 30chủ yếu trong công tác tham mưu của văn phòng bộ: Về nguyên tắp hợp pháp, đúngđịnh hướng chính sách, có cơ sở khách quan, trung thực và đặc biệt tính đề cao tráchnhiệm trong tham mưu, nguyên tắc toàn diện, tổng hợp.Tính đề cao trách nhiệm đượcxác định trên cơ sở khách quan, rõ ràng, đặc biệt là trách nhiệm cá nhân, thể hiện tưchất, bản lĩnh của cán bộ tham mưu Về tổ chức bộ máy văn phòng, tham mưu tổnghợp: Cuốn sách trình bày cơ sở khoa học của tổ chức bộ máy văn phòng bộ, cơ quanngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ thông qua nghiên cứu quan điểm, phương phápluận khoa học Nội dung cuốn sách đề cập đến các nguyên tắc tổ chức bộ máy vănphòng bộ, bên cạnh những nguyên tắc chung đối với cơ cấu tổ chức bộ máy như gọnnhẹ, ít đầu mối, không chồng chéo, trùng lắp chức năng, nguyên tắc tiêu chuẩn chứcdanh và các nguyên tắc khác như nguyên tắc pháp chế, nguyên tắc tài chính, nguyêntắc tổ chức bộ máy…
Các tài liệu tập trung vào nghiên cứu thực trạng kỹ năng tham mưu của cán bộ.Các tài lịêu cũng mới chỉ đề cập đến công tác tham mưu của các cơ quan Đảng trungương; về đội ngũ cơ quan chính quyền cũng mới chỉ dừng ở nhận xét đánh giá thựctiễn công tác tham mưu lực lượng vũ trang như công an, quân đội, công tác thammưu Chưa có tài liệu bao quát tình hình cụ thể tham mưu chính quyền cũng như chưa
có nghiên cứu chung về tổ chức tham mưu, các tài liệu chỉ đánh giá hoạt động thammưu của cá nhân cán bộ tham mưu
Về yêu cầu đối với việc hoàn thiện công tác tham mưu
Các tài liệu cũng chỉ ra yêu cầu đối với kỹ năng thực hịên một số hoạt độngtham mưu, tổng hợp: Những mặt tồn tại, hạn chế: Chất lượng chương trình, kế hoạchcòn yếu, phải điều chỉnh nhiều trong quá trình thực hiện, chưa có tính liên thông, chưamang tính kế thừa, chưa kịp thời, nhiều khi chưa thực tế, mang tính áp đặt chủ quan,đối phó Công tác thông tin, công tác thư ký chưa chuyên sâu; Tổ chức bộ máy chưađúng người đúng việc, công tác quy hoạch, bồi dưỡng còn hạn chế…
Yêu cầu đối với tham mưu ban đảng TƯ : Từ thực tiễn hoạt động tham mưu,
các tác giả hội thảo “Công tác tham mưu Ban Đảng TƯ” đã rút ra những yêu cầu
quan trọng để hoàn thiện công tác tham mưu Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu cụ thể
về thực trạng tổ chức tham mưu để xác định yêu cầu cụ thể nhằm xây dựng giải phápcho hoạt động tham mưu.Theo Hồng Hà, nguyên Bí thư TƯĐảng (Hội thảo đã dẫn)
do yêu cầu tình hình thế giới và trong nước diễn ra sôi động, nhanh chóng, phức tạp,trong bối cảnh cách mạng khoa học diễn ra như vũ bão, trào lưu toàn cầu hóa mởrộng, các yêu cầu đặt tiêu chuẩn cán bộ tham mưu.Vấn đề đặt ra: Cần có chính sáchđãi ngộ thỏa đáng đối với cán bộ nghiên cứu, Trong việc đề xuất ý kiến, các ban Đảng
TƯ phải dũng cảm bảo vệ chân lý
Trang 31Tài liệu Hội thảo Công tác tham mưu ban Đảng trung ương (2010) công bố
các nghiên cứu của các tác giả: TS Nguyễn Văn Hòa đặt vấn đề nhận thức, vấn đềthẩm định văn bản tham mưu, vấn đề trao đổi thông tin giữa chủ thể và đối tượngtham mưu, công tác thẩm định TS Nguyễn Xuân Kiên đặt ra các yêu cầu về đổi mới,
dự báo tham mưu chiến lược Đồng thời tác giả cũng nêu những tồn tại trong công táctham mưu ban Đảng trong thời gian qua: Chưa coi trọng thực sự những ý tưởng sángtạo, Chưa cải tiến quy trình cất nhắc, quy trình này còn nặng nề, quá nhiều khâu vì thế
bỏ sót nhân tài Đội ngũ chuyên trách đông nhưng không tinh, bị công tác sự vụ chelấp Chưa quan tâm tới kinh nghiệm của khoa học dự báo, với các kinh nghiệm củaphương đông
1.4 Các điều kiện, yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động tham mưu
Khi nghiên cứu công tác tham mưu tại các cơ quan Đảng TƯ: Đảng CSVN nhiều tác giả (Nguyễn Viết Thông, Hoàng Chí Bảo, Hồng Hà, Nguyễn Văn Hòa, Nguyễn văn Ban, Nhị Lê, Lê Minh Thông…(2010) trong Hội thảo công tác tham mưuban Đảng Trung ương đã chỉ ra một số yêu cầu cần thiết phẩm chất chính trị, đạo đức cũng như tố chất, năng lực, kỹ năng cần thiết cho hoạt động tham mưu Đặc biệt, các
tác giả nhấn mạnh tới các yếu tố chính trị, văn hóa trong tham mưu Ngoài ra, các tác giả cũng đề cập tới một số vấn đề liên quan đến yếu tố kỹ thuật trong yêu cầu đối với
công tác tham mưu Các tác giả cho rằng, để hoạt động tham mưu đạt hiệu quả cao, bên cạnh yếu tố chủ quan về năng lực, phẩm chất của đội ngũ tham mưu, phải quan tâm đến các yếu tố: Môi trường thuận lợi để người tham gia hoạt động tham mưu thu thập, lưu truyền, xử lý, trao đổi, so sánh, công bố… thông tin Đó là nền tảng để tổng hợp thông tin, đánh giá tình hình, dự báo xu hướng Điều kiện để người hoạt động tham mưu khẳng định vị thế cá nhân, phát triển và thăng tiến bằng con đường tham mưu.Cơ hội để người hoạt động tham mưu huy động được đông đảo lực lượng các đồng sự Có điều kiện để đảm bảo và nâng cao chất lượng đời sống của họ.Đặc điểm hoạt động tham mưu
Yếu tố khách quan: Cơ chế, chính sách tuyển dụng, đãi ngộ đối với chuyênviên; Công tác đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ tham mưu; Điều kiện đảm bảo củng cố vàphát triển kỹ năng và tổ chức tham mưu Về cơ chế chính sách: Các nghiên cứu củatác giả Hoàng Anh Tuấn (2005), Lê Văn Hảo (2005) đã chỉ ra rằng, chính sách đãingộ, tiền lương, thu nhập chính là các yếu tố thuộc về động lực bên ngoài thúc đẩy,phát huy hiệu quả làm việc Yếu tố đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ tham mưu: đây làgiải pháp quan trọng để nâng cao KNTM
Các bài nghiên cứu đã chỉ ra được những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến hiệuquả hoạt động tham mưu, song chưa có công trình nghiên cứu hệ thống hóa được tác
Trang 32yếu tố này cũng như chưa đi sâu đánh giá và phân tích đầy đủ mức độ tương quangiữa các yếu tố đã đề cập với chất lượng tham mưu.
1.5 Về nghiên cứu giải pháp hoàn thiện công tác tham mưu
Các kiến nghị, giải pháp cho hoạt động tham mưu được đề cập ở các sách
tham khảo liên quan đến tham mưu: “Công tác tham mưu tại các cơ quan Đảng trung
ương- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng
trung ương, H, NXB Chính trị Quốc gia, 2010; Văn Tất Thu(2009), “Hoàn thiện công
tác tham mưu tổng hợp phục vụ sự chỉ đạo và điều hành công việc của lãnh đạo Bộ Nội vụ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính hiện nay”, Đề tài NCKH cấp bộ, Bộ Nội
vụ, Hà Nội Đỗ Ngọc Quang(2000), “Một số vấn đề về công tác tham mưu, tổ chức,
lãnh đạo, chỉ huy trong công an nhân dân”, H, NXB Công an nhân dân…
Các kiến nghị đề xuất giải pháp qua cac công trình nghiên cứu mới chỉ dừnglại giải pháp cụ thể cho vịêc nâng cao kỹ năng tham mưu ban đảng TƯ cũng như chưa
có giải pháp về tổ chức công tác tham mưu
Các giải pháp cũng mang tính đơn lẻ về công tác đào tạo bồi dưỡng, chế độchính sách cụ thể đối với cán bộ tham mưu, chưa có giải pháp tổng thể mang tầm vĩ
mô về tính thống nhất, tổ chức bộ máy tham mưu tư vấn chính sách mang tính liênkết, chưa có giải pháp phát triển công nghệ hỗ trợ và áp dụng các công cụ tính toán
Về nguyên nhân, giải pháp hoàn thiện về đổi mới nhận thức về vai trò, chứcnăng tham mưu tổng hợp của văn phòng bộ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, cáctài liệu chỉ ra: Tham mưu xây dựng chương trình kế hoạch công tác; Tham mưu thẩmđịnh văn bản, đề án; Tham mưu các lĩnh vực đặc thù như: kế toán tài vụ, văn thư lưutrữ, quản trị hành chính; Đổi mới nhận thức về công tác tổng hợp Đối với việc xâydựng chương trình, kế hoạch công tác, đề ra nguyên tắc: xác định, phân nhóm nhiệm
vụ theo mục đích, độ phức tạp, tính toán các yêu cầu về nhân lực, tài chính Tuân thủnguyên tắc toàn diện, tổng thể, chú ý giải pháp thực hiện, xác định thời gian bắt đầu,kết thúc công việc Khai thác sử dụng nguồn thông tin từ cấp trên gửi xuống; Cải tiếnkhâu kiểm tra, đôn đốc Chủ động tham mưu đề xuất sửa đổi quy chế: đề xuất một sốlĩnh vực cần sửa đổi, bổ sung xây dựng quy chế
Đổi mới công nghệ tham mưu trong lực lượng công an nhân dân, những kết
quả và giải pháp tiếp theo: Theo các tài lịêu hướng dẫn và tổng kết về “Công tác
tham mưu trong lực lượng CAND” ( Cổng TTĐT Bộ Công an) công tác tham mưu
trong lực lượng CAND cần tập trung thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ sau: Một là,
Cấp ủy, lãnh đạo chỉ huy các cấp trong CAND cần quan tâm xây dựng cơ quan tham
mưu vững mạnh toàn diện theo hướng: Củng cố về tổ chức, tăng cường quyền hạn để
thực hiện nhiệm vụ của cơ quan tham mưu Hai là, đổi mới các khâu của
Trang 33công tác tham mưu theo hướng nâng tầm trí tuệ và tính chuyên nghiệp nhằm tạo sựchuyển biến thật sự rõ nét về chất lượng công tác tham mưu Tăng cường công tácnghiên cứu cơ bản, tham mưu chiến lược, gắn công tác tham mưu với công tác nghiêncứu khoa học Cần chú trọng nâng cao chất lượng công tác dự báo vĩ mô trong
CAND Ba là, tập trung xây dựng, củng cố tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ làm
công tác tham mưu Làm tốt công tác xây dựng Đảng theo tinh thần Nghị quyết Trung
ương 4 khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” Bốn là, tập trung nghiên cứu, biên soạn các bài giảng về công tác tham mưu và bổ sung vào chương trình đào tạo trong các trường CAND Năm là, củng cố, hoàn thiện hệ thống
thông tin chỉ huy, củng cố mạng máy tính nội bộ, hệ thống truyền hình trực tuyến; xâydựng các trung tâm thông tin chỉ huy thực sự là đầu mối tiếp nhận đầy đủ thông tin,phân tích nhanh chóng, chính xác và kịp thời đề xuất các chủ trương, giải pháp để xử
lý tình hình
1.6 Kinh nghiệm quốc tế về đổi mới công tác tham mưu
Tài liệu nước ngoài liên quan đến tham mưu, tư vấn chính sách có thể kế đến:
Duane Brown, Walter B.Pryzwansky, Ann Cshulte (1995), “consultantion,
introdution to theory and practice”, University of North Carolina, Chapel Hill; John
R Schermer horn, Jr James G.Hunt, Richard N Osborn (2002), “Organizational
Behavior”, University of Phoenix; Neukrug E.D, “The world of counselor, An introduction to the counseling profession”, Brooks/Cole Publishing Company,
International Thomson Publishing Company, USA, 1999…
Các tài liệu, sách chuyên khảo, bài viết tạp chí giới thiệu chủ yếu về các nộidung kinh nghiệm quốc tế đổi mới hoạt động tư vấn chính sách thông qua đổi mới cơchế tổ chức, kiểm soát, đánh giá, chính sách với công tác tham mưu
a, Kinh nghiệm đổi mới trong xây dựng chính sách điều hành của Chính phủ trong môi trường cạnh tranh
Cuốn “Đổi mới hoạt động của Chính phủ”của D Osborne và T Gaebler
(1997) đã chỉ cho thấy lợi ích của cạnh tranh trong sản xuất xã hội, giữa khu vực
công, khu vực tư, trong nội bộ các khu vực Sự độc quyền sẽ dẫn đến trì trệ Môitrường cạnh tranh đặt ra cho hoạt động điều hành của Chính phủ về xây dựng chínhsách, tập hợp lực lượng trí tuệ những vấn đề: một sự quy ra giá trị tương đồng (giá cả,mua bán), tiến hành các chợ ý tưởng có thể thực hiện hoặc những biện pháp như cóđơn vị thẩm định độc lập các đề xuất Vấn đề môi trường thử nghiệm ý tưởng Về quytrình xây dựng chính sách, các tài liệu đưa ra kinh nghiệm về đánh giá tác động phápluật, xác định mối quan hệ tham mưu với các tổ chức khác
b, Nội dung hoàn thiện kỹ năng làm việc với lãnh đạo và phân tích tâm lý, tạo
sự phối hợp hiệu quả
Trang 34Một số tài liệu giới thiệu về tâm lý, phong cách lãnh đạo cũng như phươngpháp nhận biết, điều chỉnh phong cách bản thân, có thể ứng dụng trong giai đoạn trìnhbày phương án tham mưu, tiêu biểu là Cuốn Bốn phong cách làm việc Robert Bolton
và Dorothy Grover Bolton (2008) và Cuốn 10 sự thật bị che giấu của nhà lãnh đạo:Đây là cách đọc để nhận biết được tính cách cá nhân, dùng để tạo dựng các mối quan
hệ nhằm đảm bảo đạt hiệu quả cao nhất khi kết hợp trong công việc Theo Cuốn Bốnphong cách làm việc (2008): Dựa vào các dạng tâm lý, Carl Jung miêu tả 4 dạng conngười: David Merill phân loại thành 4 phong cách dựa trên quan sát trực tiếp Nguyêntắc: Cân bằng 4 phong cách (không tốt không xấu, đều có điểm mạnh, yếu, phải chấpnhận phong cách riêng biệt của đối tượng) Định nghĩa phong cách “Lối cư xử quyếtđoán và tiếp thu, cần thiết cho việc tiên đoán cách thức mà người đó mong muốn làmviệc với người khác” Nhân tố cơ bản: thái độ, lối cư xử, thói quen, dự đoán hành vixảy ra Phong cách được đoán thông qua bảng trắc nghiệm thái độ: xác định thông qua
sự giao thoa giữa tính quyết đoán với tính dễ cảm Nghịch lý trong áp dụng phươngpháp này các nhân viên không được trang bị để nhìn nhận lãnh đạo theo hướng bất lợi.CEO không giải thích được những vấn đề của mình ra ngoài vì như vậy có thể làm hạthấp uy tín hoặc năng lực
c, Mô hình tổ chức hệ thống cung cấp thông tin, đề xuất ý tưởng tham mưu cho quản lý
Tài liệu Strengthen thinktank accountability cho rằng: Tỷ lệ quyết sách sai lầm
tại các nước phát triển ở phương Tây khá thấp, đó là do phương Tây tận dụng đượccác thinktanks, một loại hình tổ chức có tính chất tư vấn hiến kế cho tầng lớp lãnh đạoquốc gia thinktanks không phải là sở hữu riêng của các chính khách thinktanks là
hiện tượng phổ biến của "xã hội công dân" Việt Nam đang rơi vào khủng hoảng của
chất lượng chính sách, đối mặt với nhiều thử thách lớn, trong hầu hết các lĩnh vực,
nhưng vẫn chưa thể định hình những chính sách có tính chiến lược một cách khoahọc Con đường để thoát hiểm phải bắt đầu bằng việc tái cấu trúc tiến trình xây dựngsách lược, trong đó có việc xây dựng tầng lớp tư duy chiến lược chuyên nghiệp dướihình thức các thinktanks.Tài liệu đưa ra khái niệm thinktank, và đúc kết những kinhnghiệm áp dụng ở các nước
Tuy nhiên, chưa có tài liệu đưa ra phương pháp, quy trình cụ thể trong việcđịnh giá, tổ chức mô hình phối kết hợp, xã hội hóa trong xây dựng ý tưởng trong thammưu
Thinktank hay Viện chính sách (tiếng Anh: thinktank, tiếng Hán-Việt: Tăng duy) là một tổ chức hoặc nhóm các cá nhân hoạt động nghiên cứu đưa ra các tư vấn về
chính sách, chiến lược trong các lĩnh vực, ban đầu là quân sự, sau đó mở rộng sangcác lĩnh vực khác như chính trị, kinh tế, giáo dục, khoa học - kĩ thuật Nhiều
Trang 35thinktank là các tổ chức phi lợi nhuận, như ở Hoa Kỳ và Canađa Các thinktank khácđược thành lập hoặc tài trợ bởi các chính phủ hoặc các cá nhân.Thinktank không
nghiên cứu quy luật phát triển của xã hội hoặc thiên nhiên mà tập trung nghiên cứu
hình thành các giải pháp, quyết sách có tính khả thi nhằm đối phó tình hình trong một thời kỳ nhất định Các kết quả này thông thường được công bố trên các ấn phẩm, các
phương tiện truyền thông và các hình thức trao đổi thông tin khác nhằm tranh thủ sựtán thành của công chúng và sự chú ý của lãnh đạo quốc gia Thời đại càng tiến lên,các vấn đề cần xử lý ngày một nhiều, tới mức hệ thống nghiên cứu-tư vấn của nhànước không thể xử lý hết
1.7 Đánh giá chung về các công trình tổng quan
Về mức độ nghiên cứu, các nghiên cứu về tham mưu trong và ngoài nước bao
gồm lụân án tiến sỹ, luận văn thạc sỹ, đề tài nghiên cứu khoa học từ cấp bộ, sáchchuyên khảo, bài nghiên cứu tạp chí, hội thảo, đăng trên diễn đàn mạng… Các tàiliệu chỉ có Lụân án tiến sỹ về kỹ năng tham mưu ban Đảng, đề tài nghiên cứu khoahọc cấp bộ về bộ máy tham mưu văn phòng bộ, còn phần lớn là bài viết hội thảo, sáchchuyên khảo, bài báo khoa học Đánh giá chung về nhóm tài liệu nghiên cứu về côngtác tham mưu trong hành chính nhà nước có thể được xem xét dưới các góc độ sau:
Những nội dung Luận án có thể kế thừa trong các công trình nghiên cứu về tham mưu:
Về nội dung lý luận về công tác tham mưu:
Các tài liệu đã xây dựng khái niệm, quy trình, kỹ năng tham mưu của các cánhân chuyên trách, song chưa thực sự có nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện nào vềcông tác tham mưu; mức độ nghiên cứu cũng không đầy đủ
Các tài liệu ngoài nước thì tập trung giới thiệu về mô hình liên kết trong tư vấnchính sách cũng như đưa ra nội dung lý luận về kỹ năng cụ thể và phương pháp hiệnđại trong xử lý thông tin, lập kế hoạch, thống kê dự báo, lựa chọn phương án
Tài liệu trong và ngoài nước, chủ yếu dưới dạng sách chuyên khảo về côngnghệ hành chính đã giới thiệu nhiều phương pháp, công cụ mới liên quan đến nộidung yếu tố công nghệ thực hiện công tác tham mưu: Phương pháp xây dựng hệ thốngthông tin trong quản lý, áp dụng công nghệ tích hợp, xử lý thông tin, dữ liệu; Phươngpháp sử dụng công cụ lập kế hoạch, chiến lược, quy hoạch, Thiết kế, phân công côngviệc trong các hoạt động, đo lường, đánh giá kết quả lao động
Về phạm vi khách thể nghiêncứu:
Các tài liệu tập trung vào nghiên cứu thực trạng kỹ năng tham mưu của các cánhân Các tài liệu đề cập đến công tác tham mưu của các cơ quan Đảng trung ương.Đội ngũ cơ quan chính quyền cũng mới chỉ dừng ở nhận xét đánh giá thực tiễn công
Trang 36tác tham mưu lực lượng vũ trang như công an, quân đội đề cập đến công tác thammưu của các cơ quan Đảng trung ương Đội ngũ cơ quan chính quyền cũng mới chỉdừng ở nhận xét đánh giá thực tiễn công tác tham mưu lực lượng vũ trang như công
an, quân đội
Về thực trạng, giải pháp đối với công tác tham mưu :
Các nghiên cứu tập trung giới thiệu nội dung kỹ năng tham mưu và quy trìnhthực hịên các hoạt động của cán bộ tham mưu.Về thực tiễn, các tài liệu khảo sát kỹnăng tham mưu cán bộ ban đảng TƯ, bộ máy tham mưu văn phòng bộ
Các tài liệu giới thiệu lý thuyết và nhận định chủ quan về thực trạng phươngtiện, công cụ tham mưu Công cụ thuộc về tính năng máy móc, kỹ thuật như máy tính,phần mềm chuyên dụng, các thiết bị tuyền thông, liên lạc…Công cụ thuộc về tư duy,chuyên môn như: kỹ năng tư duy trong công việc, các phương pháp nghiên cứu, kỹthuật thống kê, các mô hình dự báo, phân tích…Các tài liệu tập trung vào nghiên cứuthực trạng kỹ năng tham mưu của các cá nhân
Các nội dung liên quan đến đề tài Luận án chưa được đề cập hoặc làm rõ trong các công trình tổng quan:
Chưa có tài liệu bao quát tình hình cụ thể tham mưu trong lĩnh vực hành chínhcũng như chưa có nghiên cứu chung về tổ chức tham mưu
Khái niệm tham mưu chưa được tìm hiểu dưới góc độ là một hoạt động của tổchức Từ góc độ này cần xây dựng hệ thống lý luận về tổ chức tham mưu, quy trìnhtham mưu của tổ chức
Các tài liệu chưa làm rõ nguyên tắc, yêu cầu đối với công tác này Cần thiếtxây dựng hệ thống các nguyên tắc và yêu cầu trong tổ chức và thực hiện hoạt độngtham mưu
Các tài liệu chưa đi sâu giới thiệu cách thức và hiệu quả của việc áp dụng côngnghệ trong quá trình thực hiện từng giai đoạn của quá trình Các tài liệu chưa chỉ rõ
cụ thể phương pháp, cách thức đặc thù áp dụng công cụ trên trong hoạt động thammưu, tư vấn chính sách lĩnh vực cụ thể mà chỉ đề cập đến phương pháp quản lý nóichung Các tài liệu chưa làm rõ yêu cầu đối với bộ máy, nhân sự thực hiện công táctham mưu
Các điều kiện, yếu tố ảnh hưởng tới công tác tham mưu cần được hệ thống hóa
và làm rõ tính chất ảnh hưởng lên chất lượng hiệu qủa hoạt động tham mưu
Các tài liệu chưa đề cập đến cách thức đánh giá chất lượng, kết quả, hiệu quảhoạt động tham mưu Tham mưu từ góc độ tổ chức cần làm rõ tính chất và các hiệuquả của các mô hình tổ chức tham mưu áp dụng trên thế giới và khả năng áp dụng ởViệt Nam
Trang 37Trên đây là những vấn đề cần được xây dựng, hệ thống hóa trong cơ sở lý luận
về công tác tham mưu làm nền tảng nghiên cứu thực trạng và giải pháp cho công tácnày trong quá trình nghiên cứu thực hiện mục tiêu của Luận án
Tiểu kết chương 1
Về nội dung nghiên cứu, Luận án có thể kế thừa: Các nội dung lý luận nhưkhái niệm, nội dung kỹ năng tham mưu, yêu cầu, các yếu tố ảnh hưởng tới công táctham mưu Về thực tiễn khảo sát, các tài liệu làm rõ thực trạng kỹ năng tham mưu banĐảng TƯ, thực trạng tổ chức hoạt động tham mưu văn phòng bộ Các tài liệu ngoàinước thì tập trung giới thiệu về mô hình liên kết trong tư vấn chính sách cũng như đưa
ra nội dung lý luận về kỹ năng cụ thể và phương pháp hiện đại trong xử lý thông tin,lập kế hoạch, thống kê dự báo, lựa chọn phương án
Các kiến nghị đề xuất giải pháp mới được đề cập cho vịêc nâng cao kỹ năngtham mưu ban đảng TƯ, chưa nghiên cứu giải pháp cho hoạt động tham mưu hànhchính, chưa có giải pháp về tổ chức công tác tham mưu Tài liệu nghiên cứu về thammưu trong hành chính cũng mới tìm hiểu một số yêu cầu đề xuất trong lực lượng vũtrang, chưa đưa ra yêu cầu cụ thể cho tham mưu chính sách trong lĩnh vực chuyênmôn quản lý HCNN
Các giải pháp cũng mang tính đơn lẻ về công tác đào tạo bồi dưỡng, chế độ đốivới cán bộ tham mưu, chưa có giải pháp tổng thể mang tầm vĩ mô về tính thống nhất,
tổ chức bộ máy tham mưu tư vấn chính sách mang tính liên kết, phát triển công nghệ
hỗ trợ và áp dụng các công cụ tính toán cụ thể
Như vậy, việc hoàn thiện công tác tham mưu trong cơ quan quản lý hành chínhnhà nước ở trung ương là vấn đề mới, chưa được nghiên cứu thấu đáo và đầy đủ trongcác công trình khoa học, tài lịêu tham khảo
Nhiệm vụ nghiên cứu còn bỏ ngỏ cần tiếp tục đó là :
- Hệ thống lại các lý lụân về công tác tham mưu, xác định vị trí, vai trò, yêu cầu
tổ chức công tác tham mưu, các yếu tố kỹ thuật, công nghệ trong tham mưu
- Đánh giá chi tiết, đầy đủ và sát hợp về chất lượng công tác tham mưu hànhchính nhà nước ở trung ương trong mối quan hệ với các điều kiện, với chất lượng tổchức công tác tham mưu
- Xác định giải pháp về tổ chức bộ máy, liên kết hoạt động tham mưu, tăngcường yếu tố tổ chức thông tin, đánh giá sản phẩm tham mưu, xây dựng phương thức
áp dụng mô hình tập hợp trí tuệ cũng như phương thức áp dụng các công cụ hỗ trợphân tích chính sách trong tham mưu
Trang 382.1.1 Khái niệm tham mưu và các thuật ngữ liên quan
Các công trình khoa học, sách chuyên khảo về tham mưu đã đúc kết khái niệm,nội dung tham mưu và các thuật ngữ có liên quan như tư vấn, cố vấn Các công trìnhtrên về cơ bản đã đúc kết khái niệm tham mưu:
Người tham mưu thường là các cá nhân có uy tín, có kiến thức uyên bác, trítuệ, hiệu biết sâu rộng về nhiều lĩnh vực với các tên gọi như: Quân sư, cố vấn, mưu sĩ,
tư vấn… trong xã hội hiện nay, có thể nhận thấy sự đa dạng của thuật ngữ này quanhiều công việc chuyên môn khác nhau như: tư vấn chính sách, cố vấn pháp lý, tư vấnquản lý
Tư vấn, theo từ điển tiếng Việt được định nghĩa là cung cấp ý kiến về vấn đềđược hỏi, nhưng không có quyết định Theo tác giả Fiz Steele (2007), trong một tổchức hoặc cả một hệ thống tư vấn được hiểu là “bất kỳ hình thức giúp đỡ nào về nộidung, quá trình hoặc cấu tạo của nhiệm vụ hoặc một loạt nhiệm vụ mà người tư vấnkhông chịu trách nhiệm để thực hiện nhiệm vụ đó mà chỉ giúp cho người nào đó thựchiện”
Cố vấn: Theo từ điển bách khoa toàn thư, đó là những người thường xuyênđược hỏi ý kiến để tham khảo khi giải quyết công việc…
Xuất phát từ quan niệm cho rằng “bản chất của công việc tham mưu chính là
tư vấn” một số nhà nghiên cứu như Caplan, Dougherty (2009) … trong những côngtrình nghiên cứu của mình đã chỉ ra những năng lực và phẩm chất rất cần thiết chonhững người làm công việc tham mưu (tư vấn) Phương tây có khái niệm thinktank.Xét theo đối tượng nghiên cứu của luận án, thuật ngữ tham mưu trong khu vực nhànước được các nhà nghiên cứu phương Tây bằng các thuật ngữ tương đương như: tưvấn chính sách (policy consultation), phân tích chính sách (public policy analysis)
Ở đây các công trình nghiên cứu thường tập trung vào nội dung đào tạo kỹ năng cho một nhà tham mưu (tư vấn) chính sách, bao gồm:
- Kỹ năng chuẩn bị báo cáo;
- Kỹ năng xây dựng chính sách thiết yếu;
- Kỹ năng phân tích, đề xuất chính sách;
- Kỹ năng giải quyết các vấn đề chính sách;
- Kỹ năng phát triển chính sách
Trang 39Tìm hiểu sự tương đồng khái niệm tham mưu giữa các ngôn ngữ khác nhau cóthể đưa ra nhận xét rằng, khái niệm tham mưu theo ngôn ngữ phương đông mà đạidiện là tiếng hán tập trung làm rõ trách nhiệm mang tính hành chính quyền lực củachủ thể tham mưu, theo hướng cá nhân, còn khái niệm tham mưu dựa vào các họcthuyết phương tây chú trọng vào tính tham khảo, thể hiện quan điểm mở mang tính hỗtrợ, tư vấn.
Tóm lại, tham mưu là một loại nhiệm vụ, hoạt động mang tính chuyên nghiệpcủa một cá nhân hoặc một bộ phận chuyên trách trong tổ chức, phục vụ cho lãnh đạotrong việc ban hành quyết định, tổ chức thực hiện quyết định thông qua việc thựchiện công tác thông tin, phân tích, đề xuất phương án giải quyết đúng đắn, hiệu quảtrong lĩnh vực chuyên môn nhất định
Qua tổng hợp cho thấy: Tham mưu trong quản lý hành chính nhà nước là một
dạng đặc thù trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước nhằm cung cấp ý kiến, đề xuất phương án, giải pháp để cá nhân, cấp có thẩm quyền xem xét, sử dụng trong quá trình ra quyết định Chủ thể hoạt động này là những cá nhân, tổ chức chuyên trách trong hệ thống, chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung, kết quả tham mưu thông qua việc thực hiện công tác thông tin, phân tích, đề xuất phương án giải quyết đúng đắn, hiệu quả trong lĩnh vực chuyên môn.
Những cá nhân thực hiện công tác tham mưu phải đạt được trình độ chuyên mônnhất định, hoặc những cá nhân có kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn ở bậc cao,được xã hội thừa nhận về vị thế, uy tín và danh tiếng
Khái quát rộng về chức năng tham mưu trong hành chính có thể thấy tham
mưu không chỉ là hoạt động của một cá nhân hoặc một bộ phận mà còn có thể là một
cơ quan, tổ chức chuyên trách tham mưu cho một tổ chức lãnh đạo trong trường hợp
bộ tham mưu cho Chính phủ trong việc xây dựng chính sách, ban hành quyết định và
tổ chức thực hiện quyết định
Về khái niệm công tác tham mưu, từ góc độ tìm hiểu tham mưu như hoạt độngcủa một tổ chức, tham mưu không còn đơn thuẩn chỉ như những hoạt động của các cánhân đơn lẻ mà là một công tác hoàn chỉnh bao hàm các yếu tố cấu thành là bộ máy tổchức, đội ngũ nhân sự, công nghệ, phương tiện được sử dụng, quy trình thực hiện sảnphẩm cuối cùng là các nội dung tham mưu, đề xuất nhằm mục đích phục vụ cho hiệuquả hoạt động quản lý Vì vậy, tìm hiểu công tác tham mưu là tìm hiểu sự kết hợp củatất cả các yếu tố nói trên trong một tổng thể thống nhất
2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của bộ phận tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương
Tổng hợp Giáo trình Luật hiến pháp và Luật tổ chức bộ máy nhà nước, Họcviện Hành chính Quốc gia, 2012, và các văn bản Luật về tổ chức bộ máy nhà nước
Trang 40như Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015 và trước đó là Luật tổ chức Chính phủ số32/2001/QH10, cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương được xác định gồm Chính
ph, các bộ và cơ quan ngang bộ Trong đó Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nướccao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp,
là cơ quan chấp hành của Quốc hội Còn các bộ thực hiện chức năng quản lý hànhchính nhà nước về một hoặc một số ngành, lĩnh vực và dịch vụ công thuộc ngành, lĩnhvực trong phạm vi toàn quốc
Đối tượng tham mưu, từ góc độ tham mưu là một tổ chức, có thể hiểu đó lànhững cấp quản lý lãnh đạo có quyền lực ban hành và thực hiện các quyết định quảnlý
Tìm hiểu chủ thể công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trungương có thể xác định đó là những cá nhân, tổ chức thực hiện công tác tham mưu chođối tượng lãnh đạo là cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương
Bộ phận thực hiện công tác tham mưu ở các cơ quan hành chính nhà nước ởtrung ương có thể hiểu đó là các bộ, cơ quan ngang bộ tham mưu cho Chính phủ vàcác vụ thuộc bộ tham mưu cho lãnh đạo bộ
Vì vậy, sản phẩm của tham mưu có thể là các quyết định quản lý cụ thể hoặctham mưu về xây dựng chính sách vĩ mô
Bộ phận tham mưu được xây dựng với chức năng giúp nhà quản lý, lãnh đạoban hành các quyết định một cách chính xác, hợp lý, đạt hiệu quả cao cũng như tăngcường hiệu quả các nội dung hoạt động của lãnh đạo trong việc tổ chức thực hiện cácquyết định Với cách hiểu như vậy, bộ phận tham mưu có đặc thù là luôn ở vị trí trợgiúp một chủ thể là nhà lãnh đạo, quản lý Chính đặc điểm, những yêu cầu mới củachủ thể lãnh đạo sẽ quyết định tính chất, đặc điểm của đội ngũ tham mưu
Về nội dung tham mưu, có thể chia làm 2 loại; tham mưu tổng hợp và thammưu chuyên ngành Tham mưu chuyên ngành là họat động tham mưu về một lĩnh vựcchuyên môn cụ thể; còn tham mưu tổng hợp, theo TS Văn Tất Thu (2011) là thammưu mang tầm khái quát, tham mưu ở bậc cao phục vụ cấp có thẩm quyền; Thammưu tổng hợp là tham mưu ở giai đoạn cuối cùng, giai đoạn quyết định và có tầm caohơn, chính xác hơn Xét về cơ cấu tổ chức thì bộ thực hiện chức năng tham mưuchuyên ngành theo ngành, lĩnh vực Văn phòng Chính phủ thực hiện chức năng thammưu tổng hợp Trong cơ cấu tổ chức một bộ, các vụ thực hiện chức năng tham mưuchuyên ngành, còn văn phòng bộ thực hiện chức năng tham mưu tổng hợp
Chức năng tham mưu của bộ: Bộ thực hiện chức năng tham mưu (chuyênngành) cho Chính phủ những nội dung thuộc lĩnh vực đã phân công, cụ thể: Bộ thựchiện các nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại nghị định của Chính phủ quy định chức