TỔNG KẾT TỪ VỰNG Luyện tập tổng hợp I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT Vận dụng kiến thức về từ vựng đã học để phân tích những hiện tượng ngôn ngữ trong thực tiễn giao tiếp và trong văn chương.. Kiến th
Trang 1TỔNG KẾT TỪ VỰNG (Luyện tập tổng hợp)
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Vận dụng kiến thức về từ vựng đã học để phân tích những hiện tượng ngôn ngữ trong thực tiễn giao tiếp và trong văn chương
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Hệ thống các kiến thức về nghĩa của từ, từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa, trường từ vựng, từ tượng thanh, từ tượng hình, các biện pháp tu từ vựng
- Tác dụng của việc sử dụng các phép tu từ trong các văn bản nghệ thuật
2 Kỹ năng:
- Nhận diện được các từ vựng, các biện pháp tu từ từ vựng trong văn bản
- Phân tích tác dụng của việc lựa chọn, sử dụng từ ngữ và biện pháp tu tù trong văn bản
III CHUẨN BỊ
1 GV: Bảng phụ, giáo án
2 Hs: Chuẩn bị bài
IV TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? Thế nào là AD, HD? VD minh hoạ
? Làm BT 3/ SGK
3 Bài mới * Hoạt đ ộng 1: Khởi động
* Hoạt đ ộng 2: L à m b à i tập
1,2,6
- Nêu yêu cầu của bài tập
- Bài ca dao diễn tả nội dung gì?
Từ “gật gù” và “gật đầu” gợi tư
thế như thế nào?
Bài tập
1 B à i 1 :
- Gật đầu: cúi đầu xuống rồi ngẩng lên ngay, thường
để chào hỏi hay tỏ sự dồng ý
- Gật gù: gật nhẹ và nhiều lần, biểu thị thái độ đồng tình, tán thưởng
=> Như vậy từ “gật gù” diễn tả chính xác cảm xúc cần diễn đạt: tuy món ăn đạm bạc nhưng đôi vợ chồng nghèo ăn rất ngon miệng vì họ biết chia sẻ những niềm
Trang 2- Bài 2: hs đọc truyện =>
rút ra nhận xét?
Bài 3: yêu cầu hs đọc đoạn thơ
và xác định trong số những từ
đã cho, từ nào được dùng theo
nghĩa gốc, từ nào được dùng
theo nghĩa chuyển và nếu dùng
theo nghĩa chuyển thì chuyển
theo phương thức nào ? ẩn dụ
hay hoán dụ?
- Bài tập 4: hs vận dụng kiến
thức về trường từ vựng để phân
tích nét nổi bật của việc dùng từ
trong bài thơ
GV: Hướng dẫn HS làm bài tập
5 và 6
vui đơn sơ trong cuộc sống
2 B à i 2: Nhận x é t c á ch hiểu từ ngữ của ng ư ời vợ trong truyện sau đâ y :
- người chồng dùng từ “chân sút” => hoán dụ cho 1 người giỏi ghi bàn của đội bóng
- Người vợ : hiểu nhầm “một chân” theo nghĩa cụ thể nên gây cười
=> Đây là hiện tượng “ông nói gà, bà nói vịt”
3 B à i 3: Đ ọc đ oạn th ơ v à trả lời c â u hỏi
- Các từ được dùng theo nghĩa gốc: Miệng, chân, tay, vai
- Các từ được dùng theo nghĩa chuyển: đầu (ẩn dụ)
4 B à i tập 4 :
- Các từ : áo đỏ, cây xanh, ánh hồng, lửa cháy, tro
tạo thành hai trường từ vựng: trường từ vựng chỉ mầu sắc và trường từ vựng chỉ lửa và những sự vật, hiện tượng có quan hệ liên tưởng với lửa
- Các từ thuộc hai trường từ vựng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau Màu áo đỏ của cô gái thắp lên trong mắt chàng trai (và bao người khác) ngọn lửa Ngọn lửa đó lan toả trong con người anh làm anh say đắm, ngất ngây (đến mức có thể cháy thành tro) và lan ra cả không gian, làm không gian cũng biến sắc (cây xanh như cũng ánh theo hồng)
=> nhờ nghệ thuật dùng từ như đã phân tích, bài thơ đã xây dựng được những hình ảnh gây ấn tượng mạnh với người đọc, qua đó thể hiện độc đáo một tình yêu mãnh liệt và cháy bỏng
5 B à i 5:
- Các sự vật, hiện tượng trong đoạn văn được đặt tên theo cách:
Trang 3+ Dùng từ có sẵn với nội dung mới: rạch, rạch Mái Giầm
+ Dựa vào đặc điểm của sự vật, hiện tượng được gọi tên: kênh, kênh Bọ Mắt
- Một số tên gọi theo cách trên: con bạc má, rắn sọc dưa khỉ mặt ngựa, gấu chó, cà tím, ớt chỉ thiên, cây xương rồng, chè móc câu
6 B à i 6 : Phê phán thói sính dùng từ mượn
4 Củng cố
- Nhắc lại những nội dung đã ôn tập
5 Hướng dẫn học bài ở nhà
- Ôn kĩ những ND đã ôn tập
- Chuẩn bị cho : Chương trình địa phương (phần TV)